เปิดข้อกฎหมาย บาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้ง เสี่ยงผิดกฎหมายใดบ้าง

16 กุมภาพันธ์ 2569 ประเด็นร้อนบัตรเลือกตั้ง ที่มีการพิมพ์บาร์โค้ด คิวอาร์โค้ด เอาไว้บนบัตรเลือกตั้ง ถูกตั้งข้อสังเกตว่า ข้อมูลการลงคะแนนของผู้ใช้สิทธิ์อาจรั่วไหล และไม่เป็นความลับ โดยล่าสุดมีการฟ้อง กกต. ต่อศาลปกครองสูงสุดเพื่อขอให้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้เป็นบัตรเสีย

เปิดข้อกฎหมาย บาร์โค้ด คิวอาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้ง เสี่ยงผิดกฎหมายข้อใดบ้าง

-รัฐธรรมนูญ มาตรา 85 “การเลือกตั้งเป็นการออกเสียงลงคะแนนโดยตรงและลับ”

-พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. มาตรา 96 “ห้ามมิให้ผู้ใดจงใจทำเครื่องหมายเพื่อเป็นที่สังเกตโดยวิธีใดไว้ที่บัตรเลือกตั้ง”

-เปรียบเทียบกับการเลือกตั้ง สส.ปี 2549 ที่ศาลศาลรัฐธรรมนูญพิพากษาให้การเลือกตั้งครั้ง นั้นเป็นโมฆะ เนื่องจาก กกต.จัดการเลือกตั้งโดยการหันคูหาการลงคะแนนออกนอกหน่วย ทำให้การเลือกตั้งไม่เป็นความลับ มีผู้ยื่นฟ้องศาลปกครองแล้ว และร้องผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อส่งศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย

-บัตรเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขต และบัตรเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ ที่ กกต.ทำเครื่องหมาย หรือข้อความคิวอาร์โค้ดหรือบาร์โค้ด เป็น “บัตรเสีย” หรือไม่ (เป็นประเด็นใหม่)

-มาตรา 91 การออกเสียงลงคะแนน ให้ทำเครื่องหมายกากบาทลงในช่องทำเครื่องหมายของผู้สมัคร หรือบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองในบัตรเลือกตั้ง…

-ระเบียบ กกต.ว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. พ.ศ.2566 ข้อ 129 บัตรเลือกตั้งให้ใช้กระดาษที่มีขนาดกว้างยาวตามความจำเป็น

-คณะกรรมการอาจกำหนดให้มีรหัส หรือเครื่องหมาย หรือข้อความอื่นใดเพิ่มเติมเป็นกรณีพิเศษในบัตรเลือกตั้ง โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้าเพื่อป้องกันการปลอมแปลงบัตรเลือกตั้ง

-ข้อ 260 ตัวอย่างบัตรเลือกตั้ง… และแบบพิมพ์ที่ใช้ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรว่าด้วย การเลือกตั้ง สส. พ.ศ.2566 ให้เป็นไปตามตัวอย่างท้ายระเบียบนี้ โดยอนุโลม

-ข้อ 174 บัตรเลือกตั้งที่มีลักษณะดังต่อไปนี้ ให้ถือว่าเป็นบัตรเสียและไม่ให้นับเป็นคะแนนเลือกตั้ง (2) บัตรที่มีการทำเครื่องหมายเพื่อเป็นที่สังเกตหรือเขียนข้อความใดๆ ลงในบัตรเลือกตั้งนอกจากเครื่องหมายในการลงคะแนน เว้นแต่เป็นการกระทำโดยชอบด้วยกฎหมายของเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการ

(7) บัตรที่ทำเครื่องหมายอื่นนอกจากเครื่องหมายกากบาท (วรรคท้าย) ให้คณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้งสลักหลังในบัตรตามข้อนี้ว่า “เสีย” พร้อมทั้งระบุเหตุผลว่าเป็นบัตรเสียตามความในวงเล็บใดและลงลายมือชื่อกำกับไว้ไม่น้อยกว่าสองคน เว้นแต่ เป็นกรณีตาม (13) ให้จัดทำบันทึกเหตุแห่งการแห่งการเป็นบัตรเสียไว้เป็นหลักฐานแทนการสลักหลัง

คำนิยาม

“เจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้ง” ไม่ใช่ 7 เสือ กกต. แต่หมายความถึง ผู้อำนวยการการเลือกตั้งประจำเขตเลือกตั้ง ฯลฯ

ข้อสังเกต

พิมพ์คิวอาร์โค้ดหรือบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขต และสส.บัญชีรายชื่อ เป็นการทำเครื่องหมาย หรือข้อความอื่นใด ตามข้อห้ามของกฎหมายและระเบียบหรือไม่

พิจารณาตามข้อกฎหมายและระเบียบฯ ดังที่กล่าวมาแล้ว “ทำไม่ได้” หากทำเครื่องหมายอื่นใด หรือข้อความอื่นใดในบัตรเลือกตั้งตามตัวอย่างท้ายระเบียบ ถือว่าเป็น “บัตรเสีย”

บัตรเลือกตั้งตามข้อ 129 เป็นอำนาจของคณะกรรมการ (ต้องมีมติ กกต.) ให้กำหนดรหัส หรือเครื่องหมาย หรือข้อความอื่นใดเพิ่มเติมเป็นกรณีพิเศษในบัตรเลือกตั้งโดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า เพื่อป้องกันการปลอมแปลงบัตรเลือกตั้ง (เท่านั้น)

แต่จากคำสัมภาษณ์ผ่านสื่อสารมวลชนของ รองเลขาธิการ เมื่อวันที่13 กุมภาพันธ์ 2569 ว่าเพื่อรักษาความปลอดภัย ควบความความปลอดภัยของ กกต.ว่าบัตรอยู่หน่วยไหน จึงมิใช่เหตุผลตาม ข้อ 129

การพิมพ์บาร์โค้ดหรือคิวอาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้ง สส. แบบแบ่งเขตและแบบบัญชีรายชื่อ มาตั้งแต่ต้น (โรงพิมพ์) ถือว่า กกต. ยินยอมรับรู้ รับทราบโดยปริยาย (มีการจัดซื้อจัดจ้างบริษัทพิมพ์บัตรเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขตและบัตรเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ)

การทำคิวอาร์โค้ดหรือบาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้งเพื่อป้องกันการปลอมหรือไม่ กรณีนี้มีข้อสังเกตหลายมุม อาทิ

การปลอมบัตรเลือกตั้งและปลอมคิวอาร์โค้ดหรือบาร์โค้ดจากโรงพิมพ์เดียวกัน สามารถทำได้ เปรียบเทียบกับการสร้างพระ ที่ทำจากแม่พิมพ์เดียวกัน ตอกโค้ดเหมือนกัน เป็นต้น

มีกรรมวิธีอื่นที่ดีกว่านี้หรือไม่ เช่น ทำลายน้ำ หรือใช้กระดาษแบบพิเศษ เป็นต้น

คิวอาร์โค้ดหรือบาร์โค้ด สามารถค้นหาข้อมูลย้อนหลังว่าผู้ลงคะแนนเป็นใคร จึงทำให้การเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขตและแบบบัญชีรายชื่อ ไม่เป็นความลับ และตรวจสอบผู้มีสิทธิลงคะแนนได้ ผิดกฎหมายรัฐธรรมนูญและกฎหมายที่เกี่ยวกับการเลือกตั้งและพรรคการเมือง

การลงข้อความ หรือเครื่องหมายใดๆ ในบัตรเลือกตั้ง มีเพียงเจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการเลือกตั้งเท่านั้น

การพิมพ์คิวอาร์โค้ดและบาร์โค้ด ลงบนบัตรเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขต และสส.แบบบัญชีรายชื่อ ไม่เป็นไปตามกฎหมายและระเบียบจริงหรือไม่

เลือกตั้งคาใจ ข้อสงสัยยังอีกเพียบ!

- คะแนนเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรจากมาเลเซีย พรรคประชาชาติแพ้ภูมิใจไทยได้อย่างไร

- บางเขตในภาคอีสาน เลือกตั้งล่วงหน้า พรรคประชาชนได้ 0 คะแนนจริงหรือ

- กำลังมีความพยายามจากบางพรรค ขอดูบาร์โค้ดบัตรเลือกตั้งมาจากต่างประเทศ ว่า เป็นบัตรที่ส่งไปต่างประเทศจริงหรือไม่ หรือเป็นคนละล็อตกัน

-พรรคการเมือง “ว่าที่ฝ่ายค้าน“ เตรียมยื่นอภิปรายไม่ไว้วางใจทันทีที่รัฐบาลใหม่แถลงนโยบาย ในข้อหา ”โกงเลือกตั้ง”