“แบงก์อังกฤษ” แห่ใช้สินทรัพย์เสี่ยงสูงค้ำกู้เงิน BOE หวั่นสะสมความเสี่ยงระบบการเงิน
"แบงก์อังกฤษ" นำสินทรัพย์เสี่ยงสูง ทั้งสินเชื่อบ้าน ธุรกิจ และผู้บริโภค ค้ำประกันกู้เงินสดจาก BOE เพิ่มขึ้นจนมีสัดส่วนเกือบครึ่งหนึ่งของหลักประกันทั้งหมดในบางช่วงของเดือนตุลาคม
วันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 เวลา 14.20 น. สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่า ธนาคารพาณิชย์ในสหราชอาณาจักรกำลังนำสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงสูงมาใช้เป็นหลักประกันเพื่อกู้ยืมเงินสดจากธนาคารกลางอังกฤษ (Bank of England: BOE) เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผ่านโครงการสินเชื่อระยะยาวที่ออกแบบมาเพื่อรักษาเสถียรภาพและเสริมสภาพคล่องให้ระบบธนาคาร ท่ามกลางความกังวลว่าการใช้หลักประกันคุณภาพต่ำมากขึ้นอาจนำไปสู่การสะสมความเสี่ยงในระบบการเงิน
การกู้ยืมดังกล่าวดำเนินการผ่านโครงการ Indexed Long-Term Repo (ILTR) ของ BOE ซึ่งเปิดให้สถาบันการเงินนำสินทรัพย์มาเป็นหลักประกันเพื่อแลกกับเงินสด โดยแบ่งหลักประกันออกเป็น 3 ระดับตามคุณภาพ ได้แก่ Level A, Level B และ Level C
ข้อมูลของ BOE พบว่า หลักประกันประเภท Level C ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในปีนี้ โดยในบางช่วงของเดือนตุลาคม สินทรัพย์ประเภทดังกล่าวคิดเป็นเกือบครึ่งหนึ่งของหลักประกันทั้งหมดที่ธนาคารนำมาใช้ในโครงการ
สินทรัพย์ Level C ประกอบด้วยกลุ่มสินเชื่อที่อยู่อาศัย สินเชื่อธุรกิจขนาดเล็ก และสินเชื่อเพื่อการบริโภค ซึ่งเป็นสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องต่ำและอาจขายเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ยาก โดยเฉพาะในช่วงที่ตลาดการเงินเผชิญความผันผวนรุนแรง
แม้การนำสินทรัพย์เหล่านี้มาค้ำประกันจะช่วยเพิ่มสภาพคล่องให้ธนาคารพาณิชย์ แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าแนวโน้มดังกล่าวอาจสะท้อนความต้องการเงินสดที่เพิ่มขึ้นของสถาบันการเงิน และสร้างความเสี่ยงต่อธนาคารกลางในระยะยาว
อีวาน ซานจอร์จี (Ivan Sangiorgi) รองศาสตราจารย์ด้านการเงินจาก ICMA Centre แห่ง Henley Business School มหาวิทยาลัยเรดดิง ระบุว่า หลักประกันที่มีความเสี่ยงสูงอาจให้ความคุ้มครองแก่ BOE ได้น้อยลงในช่วงเวลาที่ธนาคารกลางต้องการหลักประกันมากที่สุด
นอกจากนี้ การที่สินทรัพย์เหล่านี้มีสภาพคล่องจำกัดในตลาดรอง ยังอาจทำให้การประเมินมูลค่ามีความซับซ้อนมากขึ้นเมื่อเกิดภาวะตึงเครียดในตลาดการเงิน
สำหรับโครงการ ILTR นั้น BOE เปิดประมูลเงินกู้ทุกสัปดาห์ โดยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์กู้ยืมเงินสดเป็นระยะเวลา 6 เดือน ผ่านการนำสินทรัพย์หลายประเภทมาเป็นหลักประกัน
โฆษก BOE ระบุว่า โครงการดังกล่าวได้รับการออกแบบเพื่อเปิดโอกาสให้สถาบันการเงินใช้สินทรัพย์หลากหลายประเภทเป็นหลักประกัน ควบคู่กับการบริหารความเสี่ยงอย่างเข้มงวดเพื่อปกป้องฐานะทางการเงินของธนาคารกลาง
การส่งเสริมให้สถาบันการเงินใช้โครงการดังกล่าวเกิดขึ้นภายหลัง BOE เดินหน้าลดขนาดงบดุลผ่านมาตรการดึงสภาพคล่องกลับจากระบบการเงิน (Quantitative Tightening: QT) โดยลดการถือครองพันธบัตรรัฐบาลอังกฤษจากระดับสูงสุดเมื่อประมาณ 5 ปีก่อนลงเกือบครึ่งหนึ่ง เหลือต่ำกว่า 500,000 ล้านปอนด์
การลดการถือครองพันธบัตรทำให้ปริมาณเงินสำรองในระบบธนาคารลดลง ส่งผลให้สถาบันการเงินจำเป็นต้องหาช่องทางเข้าถึงสภาพคล่องเพิ่มเติม
แฮงก์ คาเลนติ (Hank Calenti) นักกลยุทธ์ตลาดโลกจาก SMBC Bank International มองว่า การใช้โครงการ Repo ที่เพิ่มขึ้นถือเป็นความสำเร็จของ BOE ในการกระตุ้นให้ธนาคารพาณิชย์เข้าถึงแหล่งเงินทุนจากธนาคารกลางได้ตามปกติ ไม่จำเป็นต้องรอจนเกิดวิกฤตสภาพคล่อง
เขาระบุว่าการดำเนินมาตรการ QT ประกอบกับการเข้ามามีบทบาทมากขึ้นของกองทุนเฮดจ์ฟันด์ในตลาดพันธบัตรรัฐบาลอังกฤษ ทำให้ธนาคารพาณิชย์ได้รับประโยชน์จากการใช้ทั้งโครงการ Short-Term Repo (STR) และ ILTR
ขณะเดียวกัน ผู้เข้าร่วมตลาดบางส่วนเสนอให้ BOE เพิ่มความน่าสนใจของโครงการ ILTR หรือพิจารณาเปิดดำเนินการเป็นรายวัน เพื่อให้สถาบันการเงินสามารถเข้าถึงสภาพคล่องได้สะดวกยิ่งขึ้น
อีกหนึ่งปัจจัยที่อาจผลักดันให้ธนาคารนำสินทรัพย์ Level C มาเป็นหลักประกันมากขึ้น คือ การทยอยครบกำหนดชำระของเงินกู้ภายใต้โครงการ Term Funding Scheme ซึ่ง BOE จัดตั้งขึ้นในช่วงการระบาดของโควิด-19 เพื่อสนับสนุนการปล่อยสินเชื่อแก่ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม
ปัจจุบันยังมีเงินกู้คงค้างภายใต้โครงการดังกล่าวประมาณ 36,000 ล้านปอนด์ โดยส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในธนาคารพาณิชย์รายใหญ่ของสหราชอาณาจักร
เมื่อเงินกู้เหล่านี้ทยอยครบกำหนด ธนาคารจึงอาจจำเป็นต้องหาแหล่งเงินทุนใหม่มาทดแทน ส่งผลให้การใช้โครงการ ILTR มีความน่าสนใจมากขึ้น
ทั้งนี้ สินเชื่อที่อยู่อาศัย สินเชื่อธุรกิจขนาดเล็ก และสินเชื่อผู้บริโภคถือเป็นสินทรัพย์หลักของธนาคารอังกฤษ การนำสินทรัพย์เหล่านี้มาแลกเป็นเงินสำรองกับ BOE จึงสามารถเพิ่มสภาพคล่องได้มากกว่าการใช้สินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงอยู่แล้ว เช่น พันธบัตรรัฐบาล
แม้ BOE จะรับหลักประกันที่มีความเสี่ยงสูง แต่ธนาคารกลางเรียกเก็บต้นทุนการกู้ยืมที่แตกต่างกันตามระดับความเสี่ยงของสินทรัพย์
สำหรับหลักประกัน Level C มีส่วนต่างดอกเบี้ยเหนืออัตราดอกเบี้ยนโยบายของ BOE อยู่ที่ 15 เบสิสพอยต์ เทียบกับ 5 เบสิสพอยต์สำหรับ Level B และ 3 เบสิสพอยต์สำหรับ Level A อีกทั้งมีการปรับลดมูลค่าหลักประกันตามระดับความเสี่ยง ทำให้ธนาคารได้รับเงินสดน้อยลงเมื่อใช้สินทรัพย์คุณภาพต่ำกว่า
อย่างไรก็ตาม ต้นทุนเพิ่มเติมดังกล่าวยังถือว่าค่อนข้างจำกัด เมื่อเทียบกับการเข้าถึงแหล่งเงินทุนในตลาดเอกชน ซึ่งสินทรัพย์ประเภท Level C อาจขายหรือใช้ค้ำประกันได้ยาก และในบางกรณีอาจไม่มีตลาดรองรองรับเลย
ซานจอร์จี เตือนว่า หากธนาคารพาณิชย์สามารถนำสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องต่ำมาแลกเป็นเงินสดจากธนาคารกลางได้อย่างสม่ำเสมอ อาจทำให้แรงจูงใจในการพัฒนาแหล่งเงินทุนทางเลือกของธนาคารลดลง
นอกจากนี้ หาก BOE ต้องการเพิ่มความเข้มงวดของหลักเกณฑ์การรับหลักประกันในช่วงที่ตลาดเผชิญภาวะตึงเครียด ก็อาจยิ่งซ้ำเติมปัญหาสภาพคล่องของสถาบันการเงิน
เขาระบุว่า สินทรัพย์ Level C จำนวนมากแทบไม่มีตลาดซื้อคืนหลักทรัพย์ (Repo Market) ของภาคเอกชนรองรับ จึงทำให้ BOE กลายเป็นหนึ่งในแหล่งเงินทุนสำคัญที่ยอมรับสินทรัพย์เหล่านี้
ประเด็นที่ต้องจับตาจึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มขึ้นของหลักประกันความเสี่ยงสูง แต่รวมถึงความสามารถของ BOE ในการบริหารความเสี่ยงและรักษาเสถียรภาพทางการเงิน หากธนาคารพาณิชย์ยังคงพึ่งพาสภาพคล่องจากธนาคารกลางผ่านสินทรัพย์คุณภาพต่ำเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
อ้างอิง : www.bloomberg.com