Open Banking Data อีกขั้นของบริการทางการเงินที่สะดวก-ตรงใจ

คอลัมน์ : แบงก์ชาติ ชวนคุย ผู้เขียน : ชญาวดี ชัยอนันต์ โฆษกธนาคารแห่งประเทศไทย

The Power of Data เมื่อข้อมูลคือพลังของประชาชน

ในโลกยุคดิจิทัล ข้อมูลที่ไหลเวียนอยู่บนอินเทอร์เน็ตเปรียบเสมือน “ขุมทรัพย์” ที่ประเมินค่าไม่ได้

ในภาคการเงินก็เช่นกัน เพราะบริการต่าง ๆ เปลี่ยนโฉมไปมาก คนไทยหลายกลุ่มเริ่มคุ้นเคยกับการทำธุรกรรมบนแพลตฟอร์มออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นการซื้อสินค้า การผ่อนชำระหนี้ การลงทุน หรือการจ่ายค่าสาธารณูปโภค และยังมีข้อมูลธุรกรรมทางการเงินในอีกหลายมิติที่จะเป็น “พลัง” ของเจ้าของข้อมูล เพราะจะช่วยสะท้อนพฤติกรรม จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และความเสี่ยง ในการเข้าถึงบริการทางการเงินได้ โดยเฉพาะการขอสินเชื่อ ซึ่งที่ผ่านมายังไม่ได้ถูกนำมา
ใช้ให้ตรงกับความต้องการอย่างเต็มที่

เรามองว่า “ข้อมูลเป็นของประชาชน” และประชาชนมีสิทธิที่จะให้ข้อมูลของตนเองกับผู้ให้บริการทางการเงิน เพื่อใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ในระยะต่อไปแบงก์ชาติและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงมีเป้าหมายที่จะผลักดัน “การใช้ประโยชน์จากข้อมูลตามสิทธิของผู้ใช้บริการ” (Open Banking Data for Consumer Empowerment) ให้เกิดขึ้นภายในปี 2568 เพื่อช่วยยกระดับบริการต่าง ๆ ในภาคการเงินให้ดียิ่งขึ้น

และเพื่อให้เห็นภาพ เราลองมาดูตัวอย่างความลำบากเกี่ยวกับข้อมูลทางการเงินที่หลายคนต้องเจอในปัจจุบันกัน

1.การรับส่งและตรวจสอบเอกสารที่ยุ่งยาก

“ขั้นตอนเกี่ยวกับเอกสาร” อาจเป็นด่านหินด่านแรกที่ทำให้หลายคนถอดใจไม่ไปต่อในการขอสินเชื่อ ไหนจะต้องกรอกแบบฟอร์ม ไหนจะต้องทำสำเนา แล้วยังต้องรับรองเอกสาร และไปยืนยันตัวตนที่ธนาคารอีก ยังไม่ต้องพูดถึงเรื่องการขอสินเชื่อจากผู้ให้บริการหลายรายในคราวเดียวกัน

แต่ต่อไปด้วยกลไก Open Banking Data ผู้ขอกู้สามารถยินยอมให้ข้อมูลจากที่ต่าง ๆ ถูกส่งไปให้สถาบันการเงิน เพื่อรวบรวมและใช้ประกอบการพิจารณาสินเชื่อได้ ซึ่งจะช่วยลดขั้นตอนรับส่งและตรวจสอบเอกสาร ให้สะดวก รวดเร็ว และไม่ซ้ำซ้อน เหมือนทุกวันนี้ และจะช่วยให้การเปรียบเทียบข้อเสนอสินเชื่อจากสถาบันการเงินหลายรายพร้อมกันทำได้ง่ายขึ้น สถาบันการเงินเองก็สามารถลดขั้นตอน เวลา และค่าใช้จ่ายในการจัดการและประมวลผลข้อมูล เพราะข้อมูลจะอยู่ในรูปแบบที่พร้อมใช้ และมีการรับรองความถูกต้องจากต้นทางมาแล้ว

2.กลุ้มใจขอสินเชื่อทีไรก็ผ่านยาก

สำหรับคนที่ทำอาชีพอิสระ หรือฟรีแลนซ์ รวมทั้งแม่ค้าออนไลน์ อาจไม่มีประวัติการเงิน ไม่มีรายได้ประจำ หรือสลิปเงินเดือน การขอสินเชื่อจากสถาบันการเงินจึงอาจเป็นเรื่องยาก หรือได้รับวงเงินกู้น้อย เพราะสถาบันการเงินไม่มั่นใจว่าผู้ขอกู้รายนี้จะผ่อนชำระเป็นประจำได้จนจบหรือไม่

ซึ่งในอนาคตกลุ่มนี้จะสามารถใช้ข้อมูลอื่นที่น่าเชื่อถือ เช่น การยื่นภาษี เงินสมทบประกันสังคม ประวัติการใช้บริการทางการเงินกับผู้ให้บริการรายอื่น ประวัติการจ่ายค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ และค่างวดต่าง ๆ เพื่อมาใช้ขอสินเชื่อได้ ซึ่งข้อมูลทางเลือกเหล่านี้จะช่วยให้สถาบันการเงินรู้จักตัวตนของผู้ขอกู้มากขึ้น ไม่ใช่แค่เพียงสถานะทางการเงิน แต่ยังรวมถึงพฤติกรรมและวินัยทางการเงิน และอาจทำให้สบายใจที่จะปล่อยสินเชื่อมากขึ้น

3.จะมีไหมบริการที่ใช่สำหรับฉัน

สำหรับผู้ประกอบการรายย่อยที่รายได้ไม่แน่นอน นอกจากปัญหาเรื่องขอสินเชื่อยากแล้ว ยังต้องเจอกับปัญหาสินเชื่อที่มีเงื่อนไขการชำระ อัตราดอกเบี้ย และการค้ำประกัน ที่ไม่เหมาะกับลักษณะรายรับและรายจ่ายในชีวิตประจำวันด้วย

คนกลุ่มนี้ที่ “รออยู่ว่าเมื่อไหร่จะมีสินเชื่อที่เหมาะกับตัวเอง” ต่อไปจะสามารถใช้ข้อมูลอื่น ๆ เช่น การซื้อขายสินค้าและบริการผ่านอีคอมเมิร์ซ ปริมาณการใช้ไฟฟ้า การถือครองสินทรัพย์อย่างที่ดิน รถยนต์ และอสังหาริมทรัพย์ ในการขอสินเชื่อได้ ซึ่งจะช่วยให้สถาบันการเงินเข้าใจลักษณะของธุรกิจ รวมถึงแพตเทิร์นรายได้และค่าใช้จ่ายของผู้กู้ที่ชัดเจนขึ้น และนำไปออกแบบผลิตภัณฑ์สินเชื่อที่เหมาะสมกับความเสี่ยงและความสามารถในการชำระหนี้ได้

นอกจากนี้ สำหรับ “คนที่ไม่รู้จะวางแผนทางการเงินของตัวเองอย่างไร” เพราะมีรายได้จากหลายแหล่ง และมีค่าใช้จ่ายหลายประเภท หรือมีเจ้าหนี้หลายราย อีกหน่อยเมื่อมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างผู้ให้บริการ ก็จะกระตุ้นให้เกิดบริการใหม่ ๆ ที่สามารถช่วยวางแผนและบริหารเรื่องเงิน ๆ ทอง ๆ ที่ซับซ้อนนี้ได้ เช่น การรวบรวมข้อมูลทรัพย์สินและหนี้สิน การวิเคราะห์ข้อมูลและวางแผนทางการเงิน เช่น การลงทุน การออม การขอสินเชื่อ ตลอดจนการให้คำแนะนำการปรับโครงสร้างหนี้ ซึ่งยังจะเป็นโอกาสทางธุรกิจให้กับผู้ประกอบการรายย่อยด้วย

ทั้งหมดนี้เราได้เห็นตัวอย่างจากหลายประเทศที่แสดงให้เห็นถึงผลดีของ Open Banking Data โดยเฉพาะการแข่งขันกันของผู้ให้บริการ เพื่อพัฒนาบริการรูปแบบใหม่ เช่น การคำนวณคะแนนเครดิต (Credit Scoring) เพื่อใช้ขอสินเชื่อในอังกฤษและเกาหลีใต้ และการพัฒนามาตรฐานและโครงสร้างพื้นฐานกลาง เพื่อรองรับการเชื่อมต่อข้อมูลและบริการทางดิจิทัลต่าง ๆ

อย่างเช่น แอปพลิเคชั่นที่ใช้เชื่อมต่อระบบฐานข้อมูลที่เรียกว่า SingPass ของสิงคโปร์ และแพลตฟอร์มที่ใช้ยืนยันตัวตนที่ชื่อว่า Aadhaar ของอินเดีย

ในช่วงเริ่มต้นนี้ แบงก์ชาติจึงมุ่งไปที่การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างผู้ให้บริการในภาคสถาบันการเงินก่อน เพราะมีข้อมูลที่จะต่อยอดบริการใหม่ ๆ อยู่จำนวนมาก และมีความพร้อมกว่า และค่อยทยอยเชื่อมโยงไปยังภาคส่วนอื่น ๆ โดยจะร่วมกับผู้เกี่ยวข้องพิจารณาเรื่องความปลอดภัยและการใช้ข้อมูลให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ การคิดค่าธรรมเนียมที่เหมาะสม การใช้โครงสร้างพื้นฐานและระบบที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

รวมถึงแนวทางกำกับดูแล เพื่อให้มั่นใจว่า กฎ กติกา มาตรฐาน และโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนเรื่องนี้ มีความเหมาะสมและสามารถผลักดันให้ “ข้อมูล” กลายเป็น “พลัง” ในการเดินเครื่องนวัตกรรมทางการเงินในบ้านเราได้อย่างแท้จริง

แล้วพบกันใหม่ค่ะ

• ธปท. เปิดรับสมัคร “เวอร์ชวลแบงก์” เดือน มี.ค. ชี้ คนสนใจมากว่า 3 ราย
• ธปท.ปรับเกณฑ์ D-SIBs เพิ่มปัจจัยเพิ่มเติม ชี้เริ่มใช้ประเมินประจำปี 2567
• ธปท.นำร่อง Open Data เชื่อมข้อมูลบัญชีเงินฝากกลางปี’67 หนุนรายย่อยเข้าถึงสินเชื่อ

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : Open Banking Data อีกขั้นของบริการทางการเงินที่สะดวก-ตรงใจ

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.prachachat.net