เพราะมด ทำให้ สิงโตล่าม้าลายน้อยลง
สิ่งเล็ก ๆ แต่สร้างผลกระทบที่ยิ่งใหญ่ นักวิทยาศาสตร์พบสิงโตฆ่าม้าลายน้อยลงเนื่องจากเกิด 'ปฏิกิริยาลูกโซ่' จากศัตรูตัวเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า ‘มดง่าม’ (big-headed ants) ที่กำลังกระจายไปทั่ว
ศาสตราจารย์ Todd Palmer จากมหาวิทยาลัยฟลอริดา และหนึ่งในทีมวิจัยกล่าวว่าการค้นพบนี้เป็นเรื่องที่น่าประหลาดใจอย่างที่สุด “ผมตกตะลึง” เขากล่าว ซึ่งดูเหมือนจะเกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างมดพื้นเมืองกับต้นไม้ที่พวกมันอาศัยอยู่ ส่งผลให้สิงโตสูญเสียที่ซ่อนของมันในการล่า
ศาสตราจารย์ Palmer ระบุว่าการค้นพบนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของปฏิสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ “เรามักพูดถึงการอนุรักษ์ในบริบทของสายพันธุ์” เขากล่าว “แต่มันเป็นปฏิสัมพันธ์ซึ่งเป็นกาวที่ยึดทั้งระบบไว้ด้วยกัน” ทุกสิ่งต่างส่งผลถึงกันหมด แม้จะอยู่ห่างไกลในระบบห่วงโซ่อาหารก็ตาม
โดยปกติแล้วมดสายพันธุ์ Acacia ซึ่งเป็นมดท้องถิ่นของแอฟริกาจะปกป้องต้นไม้ด้วยการกัดกัดช้างที่กำลังกินผลผลิตจากต้นไม้ ซึ่งมดจะได้น้ำหวานและที่พักพิงเป็นการตอบแทน แต่แล้วเมื่อมดง่ามซึ่งเป็นมดสายพันธุ์รุกรานมาถึง มันก็ยกทัพทำสงคราม (มดมีสงครามกันจริง ๆ และบ่อยด้วย) ยึดครองต้นไม้เหล่านั้นแทน และนั่นทำให้ต้นไม้ไร้การปกป้องอย่างที่เคย
“ในพื้นที่ที่ถูกบุกรุก ช้างจะค้นหาและหักต้นไม้ในอัตรา 5-7 เท่าของพื้นที่ที่ไม่มีการบุกรุก(ยังมีมด Acacia ป้องกัน)” ศาสตราจารย์ Palmer และเพื่อนร่วมงานเขียนในวารสาร Science
ด้วยการศึกษาผลกระทบต่อระบบนิเวศในวงกว้างที่เมือง Laikipia ประเทศเคนยา พวกเขาพบว่าเมื่อมีมดง่ามรุกราน ช้างก็จัดการกับต้นไม้ และทำให้พื้นที่โดยรอบ ‘โล่ง’ ขึ้นอย่างมาก ซึ่งส่งผลต่อการเคลื่อนไหวของม้าลาย
ทีมงานระบุว่าโดยปกติสิงโตจะใช้ต้นไม้เหล่านั้นเป็นจุดแอบซุ่มโจมตีม้าลาย ซึ่งมีโอกาสประสบความสำเร็จค่อนข้างสูงพอสมควร แต่เมื่อต้นไม้หายไป ม้าลายเห็นนักล่าได้ง่ายกว่ามาก ซึ่งลดอัตราความสำเร็จในการล่าลงอย่างน้อย 3 เท่า
“เนื่องจากสิงโตต้องการที่กำบังเพื่อสะกดรอยตามและซุ่มโจมตีเหยื่อได้สำเร็จ พวกมันจึงถูกเปิดเผยมากขึ้นเมื่อมีต้นไม้น้อยลง ซึ่งดูเหมือนจะทำให้การฆ่าม้าลายสำเร็จได้ยากขึ้น” ศาสตราจารย์ Palmer กล่าว
นักวิจัยเสริมว่าประชากรสิงโตในปัจจุบันดูเหมือนจะมีเสถียรภาพแล้ว ซึ่งเป็นผลมาจากการมีม้าลายให้กิน แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในตอนนี้กำลังบังคับให้สิงโตเปลี่ยนไปล่าควายป่าแทนซึ่งมีโอกาสสำเร็จน้อยกว่ามาก สิ่งนี้สร้างความกังวลว่าอาจมีผลกระทบต่อประชากรสิงโตในอนาคต
และที่สำคัญคือ ดูเหมือนจะไม่มีวิธีใดที่จะหยุดมดง่ามได้เลย
“นั่นหมายความว่าหากการบุกรุกยังคงดำเนินต่อไป ต้นไม้ก็จะสูญเสียไปมากขึ้นเรื่อย ๆ” ศาสตราจารย์ Palmer บอก “และเนื่องจากต้นไม้เป็นอาหารที่สำคัญของสัตว์หลายชนิด รวมถึงแรดและยีราฟ การเปลี่ยนแปลงระดับภูมิทัศน์เหล่านี้จึงอาจเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศน์ของพื้นที่ได้อย่างมาก”
ที่มา
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adg1464
https://www.theguardian.com/…/how-invasive-ants-are…
https://www.eurekalert.org/news-releases/1031603
Photo : Envato, Adobe stock