ไขข้อสงสัย ฝนถล่มกรุง สวนทาง ‘เอลนีโญ’ เตือนปลายปีรับมือ ‘ซูเปอร์เอลนีโญ’ ซ้ำเติมฝุ่นเหนือ

นักวิชาการสิ่งแวดล้อม ชี้ มรสุมทำฝนตกหนัก พื้นที่ กทม.ชั่วคราว ก่อนเผชิญแล้งยาว ต.ค.- เม.ย. 70 ขณะที่ หมอกควันอินโดฯ ยกระดับเตือนภัยสูงสุดขั้น 3 พัดโถมภาคใต้ กระทบ PM 2.5 พุ่งสีส้ม อาจส่งผลกระทบยาวถึงสิ้นปี

วันนี้ (17 ก.ย. 2569) สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ เปิดเผยกับ The Active ถึงข้อสงสัยว่าทำไมกรุงเทพฯ และหลายพื้นที่ยังมีฝนตกชุก ทั้งที่กำลังเผชิญภาวะ เอลนีโญ (ร้อน-แล้ง) โดยระบุว่า เนื่องจากประเทศไทยตั้งอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร แม้ภาพรวมจะร้อนแล้ง แต่ยังมีอิทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดนำความชื้นจากทะเลอันดามัน เข้าปะทะกับร่องความกดอากาศต่ำที่พาดผ่าน จึงทำให้เกิดฝนตกชั่วคราวในฤดูฝน

อย่างไรก็ตาม องค์การสหประชาชาติ (UN) ประเมินว่าภาวะ ซูเปอร์เอลนีโญ จะเริ่มส่งผลกระทบอย่างชัดเจนตั้งแต่เดือนตุลาคม และลากยาวไปจนถึงเดือนเมษายนปีถัดไป ส่งผลให้ภาพรวมอากาศไม่หนาวมาก เนื่องจากอุณหภูมิน้ำทะเลสูงขึ้น 2 องศา และทุกภาคส่วนต้องเร่งกักเก็บน้ำในเขื่อนเพื่อรับมือภัยแล้ง

ทั้งนี้จากสภาวะเอลนีโญที่ส่งผลให้สภาพอากาศร้อนและแล้งจัด นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อม จึงคาดการณ์ว่าตั้งแต่ช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม เป็นต้นไป สถานการณ์ฝุ่น PM 2.5 ในพื้นที่ภาคเหนือจะรุนแรงกว่าปกติ เนื่องจากความแห้งแล้งเอื้อให้เกิดไฟป่าได้ง่าย และขยายตัวรุนแรง จึงเป็นประเด็นที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

ประเมินหมอกควันอินโดฯ กระทบยาวถึงสิ้นปี 69

สำหรับพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะบริเวณ 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา กำลังได้รับผลกระทบจากหมอกควันข้ามแดนที่มีต้นตอจากไฟป่าพรุในเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งคาดว่าไฟป่าอาจลากยาวไปจนถึงเดือนพฤศจิกายนหรือธันวาคมกว่าจะดับลง

ขณะที่ ศูนย์สื่อสารการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ (ศกพ.) เผยว่า ศูนย์อุตุนิยมวิทยา เฉพาะทางอาเซียนได้ยกระดับการแจ้งเตือนหมอกควันข้ามแดนเป็น ระดับ 3 (ระดับสูงสุด) หลังพบจุดความร้อนในอินโดนีเซียจำนวนมาก

กรณีนี้ สนธิ ระบุว่า ค่า PM 2.5 ในพื้นที่หาดใหญ่พุ่งสูงแตะระดับ 60–70 ไมโครกรัม/ลูกบาศก์เมตร (เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ หรือโซนสีส้ม) ซึ่งรุนแรงกว่าปกติที่หมอกควันจะพัดไปเพียงสิงคโปร์หรือมาเลเซีย แม้ระดับความรุนแรงจะยังไม่สูงเท่าภาคเหนือที่เคยพุ่งสูงเป็นโซนสีแดง/สีม่วง (เกิน 100 ไมโครกรัม/ลูกบาศก์เมตร) แต่มลพิษอยู่ในระดับใกล้เคียงกับกรุงเทพฯ

นักวิชาการ ยังชี้ว่า ภาครัฐและผู้ว่าราชการจังหวัดไม่ควรนิ่งเฉยหรืออ้างเพียงเรื่องความชื้นสัมพัทธ์สูง เพราะเครื่องตรวจวัดได้ตัดปัจจัยความชื้นออกแล้ว รัฐต้องเร่งแจ้งเตือนข้อมูลแก่ประชาชนและหน่วยงานท้องถิ่นรายวัน แนะนำให้ประชาชนสวมหน้ากาก N95 หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้ง และจัดเตรียมห้องลดฝุ่น/ห้องปลอดฝุ่น สำหรับกลุ่มเปราะบาง เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโดยด่วน