แพทย์เตือนรับประทานของร้อน “อาหาร-เครื่องดื่มร้อน” เพิ่มความเสี่ยงเป็นมะเร็งหลอดอาหาร 2.5 เท่า

วันที่ 27 พฤษภาคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นพ.หลี่ซือเสียน แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ได้ออกมาเปิดเผยว่า การดื่มเครื่องดื่มที่มีอุณหภูมิสูงเป็นเวลาติดต่อกันอย่างต่อเนื่องส่งผลเสียต่อหลอดอาหารมากกว่าที่หลายคนคิด โดยองค์การวิจัยมะเร็งนานาชาติ (IARC) ได้จัดให้เครื่องดื่มที่มีอุณหภูมิเกิน 65 องศาเซลเซียส เป็น “สารก่อมะเร็งที่อาจเป็นไปได้ระดับ 2A”

นพ.หลี่ซือเสียน เปิดเผยว่า งานวิจัยทางการแพทย์พบปัจจัยสำคัญที่ทำให้เครื่องดื่มร้อนเพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง ไม่ได้อยู่ที่ชนิดของเครื่องดื่ม แต่อยู่ที่ “อุณหภูมิ” ซึ่งสร้างความเสียหายต่อเนื้อเยื่อโดยตรง พร้อมอธิบายต่อว่า เยื่อบุหลอดอาหารของมนุษย์มีความบอบบาง และไม่มีชั้นเมือกหนาปกป้องเหมือนกระเพาะอาหาร เมื่อของเหลวที่มีอุณหภูมิเกิน 65 องศาเซลเซียสเข้าสู่ร่างกายก็จะเข้าไปทำลายเซลล์เยื่อบุหลอดอาหารโดยตรง พร้อมชี้ด้วยว่า กลไกการอักเสบเรื้อรังนี้คล้ายกับกระบวนการสูบบุหรี่ที่ก่อให้เกิดโรคมะเร็งปอด คือ เมื่อเซลล์ถูกทำลายและซ่อมแซมซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ความเสี่ยงที่ยีนจะเกิดการกลายพันธุ์ก็จะเพิ่มขึ้น และอาจพัฒนาเป็นมะเร็งได้ในที่สุด

ขณะที่งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร British Journal of Cancer เมื่อปี 2025 ซึ่งอ้างอิงข้อมูลจากฐานข้อมูลชีวภาพของสหราชอาณาจักร (UK Biobank) ยังระบุไปในทางเดียวกัน โดยย้ำว่างานวิจัยได้พบความเสี่ยงดังกล่าวอย่างชัดเจนว่า ผู้ที่มีพฤติกรรมดื่มเครื่องดื่ม “ร้อนจัด” แม้จะดื่มไม่เกินวันละ 4 แก้ว ก็ยังมีความเสี่ยงเป็นมะเร็งหลอดอาหารชนิดสความัสเซลล์สูงกว่าคนทั่วไปประมาณ 2.5 เท่า ส่วนผู้ที่ดื่มวันละ 4-6 แก้วขึ้นไป ความเสี่ยงก็จะยิ่งเพิ่มสูงขึ้นตามปริมาณที่ดื่ม ผลวิจัยดังกล่าวถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญต่อวัฒนธรรมการกินของชาวไต้หวัน เพราะคนจำนวนมากนิยมกินหม้อไฟ ดื่มชาชงสด และซดน้ำซุปร้อน ๆ ซึ่งมักมีอุณหภูมิสูงถึง 80-90 องศาเซลเซียส มากกว่าระดับเสี่ยงที่ 65 องศาอย่างชัดเจน

นพ.หลี่ซือเสียน กล่าวด้วยว่า จากประสบการณ์ในคลินิก พบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่เคยเชื่อมโยงพฤติกรรม “กินร้อน ดื่มร้อน” กับสุขภาพหลอดอาหาร เพราะความเสียหายจากความร้อนเป็นการสะสมแบบค่อยเป็นค่อยไป แตกต่างจากอาหารเผ็ดที่ทำให้เกิดอาการแสบทันที จึงมักถูกมองข้ามโดยไม่รู้ตัว เขายังเตือนว่า มะเร็งหลอดอาหารในระยะแรกแทบไม่มีอาการชัดเจน ผู้ป่วยจำนวนมากกว่าจะมาพบแพทย์ก็ต่อเมื่อเริ่มกลืนลำบาก ซึ่งส่วนใหญ่มักเข้าสู่ระยะกลางหรือระยะลุกลามแล้ว

นพ.หลี่ซือเสียน ระบุด้วยว่า การป้องกันความเสี่ยงดังกล่าวไม่จำเป็นต้องใช้วิธีซับซ้อน หรือซื้ออาหารเสริมราคาแพง วิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดและไม่เสียค่าใช้จ่าย คือการปรับพฤติกรรมง่าย ๆ 4 ข้อ ได้แก่
1.ปล่อยให้อาหารหรือเครื่องดื่มร้อนจัดเย็นลงประมาณ 3-5 นาที ก่อนรับประทาน
2.ใช้ริมฝีปากทดสอบอุณหภูมิก่อน หากยังรู้สึกร้อนจัดไม่ควรดื่มทันที
3.เวลากินหม้อไฟ ควรตักอาหารใส่ถ้วยเล็กเพื่อช่วยระบายความร้อน ไม่ควรคีบจากหม้อเดือดเข้าปากทันที
4.ผู้ที่นิยมใช้หลอดดูดกาแฟหรือชาร้อน ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะหลอดดูดจะทำให้ของเหลวร้อนผ่านริมฝีปากโดยตรง และสัมผัสเยื่อบุหลอดอาหารลึกลงไปทันที โดยที่ร่างกายอาจไม่ทันรับรู้ถึงความร้อนดังกล่าว