"ใจพัง"น่ากลัวกว่า"กายล้า" ความรู้สึก "ถูกเอาเปรียบในที่ทำงาน" ทำลายสมองและจิตใจมากกว่าการทำงานหนัก!

งานหนักไม่ค่อยฆ่าคน แต่ความรู้สึกว่า “ถูกเอาเปรียบ”ต่างหากที่ทำลายใจ

ทำไมบางคนทำงานหนักได้ แต่ทนความไม่ยุติธรรมไม่ได้?

หลายคนคิดว่าความเครียดในที่ทำงานเกิดจากงานเยอะเป็นหลัก แต่ในทางจิตวิทยา สิ่งที่บั่นทอนสุขภาพจิตมากกว่านั้นกลับเป็น *ความรู้สึกว่าเราได้รับการปฏิบัติอย่างไม่ยุติธรรม* ไม่ว่าจะเป็นการทำงานหนักกว่าคนอื่นแต่ได้ผลตอบแทนเท่าเดิม การทุ่มเทแต่ไม่เคยได้รับการยอมรับ หรือการต้องรับผิดชอบแทนคนอื่นซ้ำแล้วซ้ำเล่า เพราะสิ่งเหล่านี้ไม่ได้ทำให้แค่ร่างกายเหนื่อย แต่มันทำให้สมองตีความว่า “โลกใบนี้ไม่ปลอดภัยและไม่ยุติธรรมกับเรา”

ในจิตวิทยาการทำงาน มีแนวคิดชื่อ Effort–Reward Imbalance (ERI) ซึ่งอธิบายว่า เมื่อความพยายามที่เราทุ่มเท (Effort) ไม่สมดุลกับสิ่งตอบแทนที่ได้รับ (Reward) ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน การยอมรับ ความก้าวหน้า หรือความเคารพ สมองจะเกิดความเครียดเรื้อรังมากกว่าการทำงานหนักเพียงอย่างเดียว งานวิจัยจำนวนมากพบว่า ภาวะนี้สัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคซึมเศร้า วิตกกังวล ภาวะหมดไฟ รวมถึงโรคหัวใจและหลอดเลือดได้อย่างมีนัยสำคัญ

ที่น่าสนใจคือ คนจำนวนมากสามารถทำงานวันละ 10–12 ชั่วโมงได้ หากพวกเขารู้สึกว่าสิ่งที่ทำ มีความหมาย หรือ ได้รับความยุติธรรม แต่เมื่อเริ่มรู้สึกว่าตัวเองถูกเอาเปรียบ แม้งานจะเท่าเดิม สมองกลับใช้พลังงานมากขึ้น เพราะต้องคอยตั้งคำถามว่า “ทำไมต้องเป็นเรา” “ทำไมเขาไม่เห็นคุณค่า” หรือ “ทำไมอีกคนทำได้น้อยกว่าแต่ได้มากกว่า” ความคิดเหล่านี้จะวนซ้ำและกินพลังงานทางจิตใจตลอดทั้งวัน

เปรียบเหมือนการแบกกระสอบทรายหนัก 20 กิโลกรัม หากรู้ว่ากำลังช่วยชีวิตใครสักคน เราอาจเดินต่อได้ไกลกว่าที่คิด แต่ถ้ารู้ว่ากำลังถูกหลอกให้แบกแทนคนที่แอบนั่งสบายอยู่ข้างทาง กระสอบใบเดิมจะหนักขึ้นทันที ทั้งที่น้ำหนักไม่ได้เปลี่ยนเลย สิ่งที่เปลี่ยนคือ “ความหมาย” ที่สมองมอบให้กับภาระนั้น

ดังนั้น หากช่วงนี้คุณรู้สึกเหนื่อยผิดปกติ ลองถามตัวเองดูว่า คุณกำลังเหนื่อยจากปริมาณงานจริงๆ หรือกำลังเหนื่อยจาก ความรู้สึกไม่ยุติธรรม เพราะหลายครั้ง สิ่งที่ทำให้เราอยากลาออก ไม่ใช่งาน แต่คือความรู้สึกว่า ความทุ่มเทของเราไม่มีคุณค่าในสายตาใครเลย และเมื่อความรู้สึกนี้สะสมเป็นเวลานาน มันอาจทำร้ายสุขภาพจิตได้มากกว่าความเหนื่อยทางกายเสียอีก

ข้อมูลจาก เพจ คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎาhttps://www.facebook.com/D2JED

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• หัวอกคนทำงาน ทำไม "ยิ่งเก่ง ยิ่งเหนื่อย?" ทำความรู้จัก "Collaborative Overload" ทำองค์กรยุคใหม่พังแบบไม่รู้ตัว
• End of Year Burnout ภาวะเหนื่อยล้าช่วงสิ้นปี ป้องกันอย่างไร
• พบวิธีตรวจเลือด ที่สามารถบอกภาวะความเหนื่อยล้าเรื้อรัง
• ทำไม? คนรุ่นใหม่ถึงลาออกจากราชการ ทั้งที่สอบเข้ายากและมั่นคง?
• รัฐมนตรีเกษตรญี่ปุ่นลาออก หลังพูดว่า "ไม่เคยซื้อข้าวเอง"