หากปล่อยให้ “ความดันโลหิตสูง” ต่อเนื่องเป็นเวลานาน จะเกิดอะไรขึ้น

หลายคนอาจคิดว่า “ความดันโลหิตสูง” เป็นเพียงโรคทั่วไปที่ไม่ได้อันตรายมากนัก เพราะในระยะแรกมักไม่มีอาการผิดปกติชัดเจน บางคนใช้ชีวิตได้ตามปกติ จึงทำให้ละเลยการดูแลตัวเอง หรือไม่รับประทานยาอย่างต่อเนื่อง

แต่ความจริงแล้ว “โรคความดันโลหิตสูง” ถือเป็นภัยเงียบที่สามารถทำลายอวัยวะสำคัญของร่างกายได้ทีละน้อย หากปล่อยให้มีภาวะความดันสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจนำไปสู่โรคร้ายแรงและภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิตได้

ความดันโลหิตสูง คืออะไร

ความดันโลหิต คือ แรงดันของเลือดภายในหลอดเลือดแดง ขณะที่หัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

ในขณะที่หัวใจบีบตัวเพื่อสูบฉีดเลือด ความดันจะสูงขึ้น เรียกว่า

“ความดันตัวบน” (Systolic Pressure)

และเมื่อหัวใจคลายตัว ความดันจะลดลง เรียกว่า

“ความดันตัวล่าง” (Diastolic Pressure)

ค่าความดันโลหิตจึงถูกแสดงออกมาเป็น 2 ตัว เช่น 120/80 มิลลิเมตรปรอท (มม.ปรอท)

• ตัวบน = 120
• ตัวล่าง = 80

โดยค่าความดันโลหิตของแต่ละคนอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การออกกำลังกาย การพักผ่อน ความเครียด การนอนหลับ หรืออายุที่เพิ่มขึ้น

ค่าความดันปกติควรอยู่ที่เท่าไร

โดยทั่วไป

• ผู้ที่อายุน้อยกว่า 40 ปี ค่าความดันไม่ควรเกิน 120/80 มม.ปรอท
• ความดันอาจสูงขึ้นตามอายุได้เล็กน้อย
• โดยทั่วไป ความดันตัวบนไม่ควรเกิน 140 มม.ปรอท
• และความดันตัวล่างไม่ควรเกิน 90 มม.ปรอท

หากวัดได้สูงกว่าค่าปกติอย่างต่อเนื่อง ควรพบแพทย์เพื่อประเมินและติดตามอาการอย่างเหมาะสม

ทำไม “ความดันโลหิตสูง” ถึงอันตราย

เมื่อความดันโลหิตสูงอยู่ตลอดเวลา หลอดเลือดแดงจะต้องรับแรงดันมากผิดปกติ ส่งผลให้ผนังหลอดเลือดค่อย ๆ เสื่อม แข็งตัว ตีบ หรือเปราะบางมากขึ้น

เมื่อเวลาผ่านไป เลือดจะไหลเวียนได้ไม่ดี ทำให้อวัยวะสำคัญต่าง ๆ ได้รับความเสียหาย โดยเฉพาะ

• หัวใจ
• สมอง
• ไต
• ดวงตา
• หลอดเลือดทั่วร่างกาย

ซึ่งอาจก่อให้เกิดโรคร้ายแรงตามมา

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น หากปล่อยให้ความดันสูงนาน ๆ

1. โรคหัวใจและหลอดเลือด

หัวใจต้องทำงานหนักมากขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดต้านแรงดันที่สูงอยู่ตลอดเวลา

เมื่อเป็นนาน ๆ อาจทำให้เกิด

• หัวใจโต
• หัวใจหนา
• หัวใจล้มเหลว
• หลอดเลือดหัวใจตีบ
• กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• เสี่ยงหัวใจวายเฉียบพลัน

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเหนื่อยง่าย แน่นหน้าอก หายใจลำบาก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ

2. โรคหลอดเลือดสมอง

ความดันโลหิตสูงเป็นสาเหตุสำคัญของ “โรคหลอดเลือดสมอง” หรือ Stroke

เมื่อหลอดเลือดสมองตีบ อุดตัน หรือแตก อาจทำให้เกิดอาการ เช่น

• หน้าเบี้ยว
• พูดไม่ชัด
• แขนขาอ่อนแรง
• ชาครึ่งซีก
• หมดสติ

บางรายอาจกลายเป็นผู้ป่วยติดเตียง หรือเสียชีวิตได้

3. ไตเสื่อมและไตวาย

ไตมีหน้าที่กรองของเสียออกจากร่างกาย ซึ่งต้องอาศัยหลอดเลือดขนาดเล็กจำนวนมาก

เมื่อความดันสูงต่อเนื่อง จะทำให้หลอดเลือดที่ไตเสื่อมลง จนประสิทธิภาพการกรองของเสียลดลง

ในระยะแรกอาจไม่มีอาการ แต่หากปล่อยไว้นาน อาจเกิด

• ไตเสื่อมเรื้อรัง
• ไตวาย
• ต้องฟอกไตในที่สุด

4. จอประสาทตาเสื่อม

หลอดเลือดเล็ก ๆ ในดวงตาก็ได้รับผลกระทบจากความดันโลหิตสูงเช่นกัน

ผู้ป่วยอาจมีอาการ

• ตามัว
• มองเห็นไม่ชัด
• เห็นภาพซ้อน
• เสี่ยงสูญเสียการมองเห็น

หากปล่อยไว้นานอาจทำให้จอประสาทตาเสียหายถาวรได้

5. หลอดเลือดแข็งและตีบทั่วร่างกาย

เมื่อผนังหลอดเลือดถูกทำลาย จะเกิดภาวะหลอดเลือดแข็งตัวและตีบแคบลง

ส่งผลให้เลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ได้ลดลง เช่น

• ปวดขาเวลาเดิน
• มือเท้าเย็น
• เหนื่อยง่าย
• สมองเสื่อมเร็วขึ้น

และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดทั่วร่างกายในอนาคต

อาการเตือนของความดันโลหิตสูง

หลายคนอาจไม่มีอาการเลย แต่บางรายอาจมีอาการ เช่น

• ปวดศีรษะ
• มึนศีรษะ
• เวียนหัว
• ตาพร่า
• เหนื่อยง่าย
• ใจสั่น
• เลือดกำเดาไหล

อย่างไรก็ตาม แม้ไม่มีอาการ ก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีอันตราย จึงควรตรวจวัดความดันเป็นประจำ

วิธีดูแลตัวเอง เพื่อควบคุมความดันโลหิต

ลดอาหารเค็ม

หลีกเลี่ยงอาหารที่มีโซเดียมสูง เช่น

• อาหารแปรรูป
• ของหมักดอง
• บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
• ขนมขบเคี้ยว
• น้ำปลา ซีอิ๊ว ผงชูรส

ควบคุมน้ำหนัก

ผู้ที่น้ำหนักเกินมีโอกาสเป็นความดันโลหิตสูงมากขึ้น

ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์

พักผ่อนให้เพียงพอ

การนอนดึกและความเครียดสะสม มีผลต่อระดับความดันโลหิต

งดสูบบุหรี่และลดแอลกอฮอล์

เพราะทำให้หลอดเลือดเสื่อมเร็วขึ้น

รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างต่อเนื่อง

ไม่ควรหยุดยาเอง แม้ความดันจะดูปกติแล้วก็ตาม

ความดันโลหิตสูง…ป้องกันได้ หากเริ่มดูแลตั้งแต่วันนี้

โรคความดันโลหิตสูงอาจไม่มีอาการในช่วงแรก แต่สามารถสร้างความเสียหายต่อร่างกายได้อย่างต่อเนื่อง

การตรวจสุขภาพ วัดความดันเป็นประจำ และปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต จะช่วยลดความเสี่ยงของโรคร้ายแรงในอนาคตได้

อย่ารอให้เกิดภาวะแทรกซ้อนแล้วค่อยรักษา
เพราะ “การป้องกัน” คือวิธีที่ดีที่สุดในการดูแลสุขภาพหัวใจ สมอง ไต และหลอดเลือดของเราในระยะยาว