ญี่ปุ่นตามหาอัฐิทหารสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่แม่ฮ่องสอน เพื่อไว้อาลัยผู้ล่วงลับ
รัฐบาลญี่ปุ่นจัดโครงการรวบรวมอัฐิผู้เสียชีวิตจากสงครามโลกครั้งที่ 2 ในพื้นที่บ้านห้วยต้นนุ่น ต.แม่เงา อ.ขุนยวม และบ้านสัน อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน ตามกิจกรรมด้านมนุษยธรรมไว้อาลัยและให้เกียรติแก่ทหารผู้ล่วงลับ
เมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2569 นายอุดม หมั่นศึกษา กำนันตำบลแม่เงา อ.ขุนยวม จ.แม่ฮ่องสอน เปิดเผยว่า ตนได้รับหนังสือจาก นายวฤทธิ์ชาติ ปาณชู นายอำเภอขุนยวม จ.แม่ฮ่องสอน เรื่องการอำนวยความสะดวกในการดำเนินการโครงการรวบรวมอัฐิผู้เสียชีวิตจากสงครามของทหารญี่ปุ่น จึงได้ดำเนินการส่งผู้แทนชาวญี่ปุ่น ไปตรวจสอบเส้นทางเดินทัพโบราณของทหารญี่ปุ่นที่กลับจากประเทศเมียนมาเข้ามาในไทยที่ช่องทางบ้านห้วยต้นนุ่น ต.แม่เงา อ.ขุนยวม ฯ
โดยมีเจ้าหน้าที่จากสมาคมเพื่อส่งเสริมการเก็บรวบรวมอัฐิผู้เสียชีวิตจากสงครามแห่งญี่ปุ่น จำนวน 2 คน คือ 1.นาย อะชีซี ฮิราโนะ(Mr.HIRANO Atsushi) , 2.นางสาว นากิละ มาเอะกาว่า(Ms.MAEGAWA Nagisa) , เจ้าหน้าที่จากกระทรวงสาธารณสุข ประเทศญี่ปุ่น จำนวน 1 คน คือนาย ทาตาธิ คามิยามะ(Mr.KAMIYAMA Tadashi) , เจ้าหน้าที่จากสถานกงสุลใหญ่ญี่ปุ่น ณ นครเชียงใหม่ จำนวน 1 คน (ล่าม) , นายคาซูฮีโระ อุกาว่า( Mr.UKAWA Kazuhiro )
สำหรับโครงการดังกล่าว มีพื้นที่ดำเนินการในจังหวัตแม่ฮ่องสอน 1. อำเภอขุนยวม ได้แก่หมู่บ้านหัวยต้นนุ่น , 2. อำเภอปางมะผ้า หมู่บ้านสันใหม่ เขตเทศบาลปางมะผ้า โดยจะมีการปฏิบัติงานจำนวน 3 วันตั้งแต่วันที่ 12-14 มีนาคม 2569
ในส่วนของทหารญี่ปุ่นเมื่อแพ้สงคราม เนื่องจากฝ่ายอเมริกาทิ้งระเบิดปรมณู ที่เมืองฮิโรชิมา ส่งผลให้ทหารญี่ปุ่นที่รุกรบในเมียนมา ต้องล่าถอยเข้ามาในจังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยเข้ามาทางด้าน อ.ปางมะผ้า และ อ.ขุนยวม โดยใน อ.ขุนยวมมีการเข้ามามากที่สุด และมีหลุมฝังศพจำนวนมากที่บ้านห้วยโป่ง อ.เมืองแม่ฮ่องสอน ซึ่งราษฎรไทยในอดีตยืนยันว่าทหารญี่ปุ่นที่เข้ามาเป็นมิตรกับชาวไทยทุกคนและไม่ได้มีความขัดแย้งกันแต่อย่างใด จนนำไปสู่การสร้างอนุสรณ์สถานทหารญี่ปุ่นที่ อ.ขุนยวม จ.แม่ฮ่องสอน