ร่องลึกเคอริล–คัมชัตกา จุดชนวนแผ่นดินไหวปลุกสึนามิแปซิฟิก

สำนักข่าว CNN รายงานแผ่นดินไหวรุนแรงขนาด 8.7 นอกชายฝั่งคาบสมุทรคัมชัตกา ประเทศรัสเซีย ถือเป็นเหตุแผ่นดินไหวที่รุนแรงที่สุดในรอบ 14 ปี นับตั้งแต่เหตุเมกะเควกขนาด 9.0-9.1 ที่เกิดขึ้นในญี่ปุ่นเมื่อปี 2554 ซึ่งเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนี้จะไม่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทยและประเทศไทยไม่ได้รับผลกระทบจากสึนามิ

โดยศูนย์กลางของแรงสั่นสะเทือนอยู่ห่างจากเมืองเปโตรปาฟลอฟสก์-คัมชัตสกี ราว 136 กิโลเมตร ลึกลงไปใต้พื้นดินประมาณ 19 กิโลเมตร ตามข้อมูลของสำนักสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐ (USGS) ซึ่งได้ปรับค่าความรุนแรงจากรายงานแรกที่ระบุไว้ 8.0

ทันทีหลังเกิดเหตุ ผู้ว่าการวลาดิเมียร์ โซโลดอฟ แห่งคัมชัตกา ประกาศภัยคุกคามจากสึนามิ พร้อมสั่งให้ประชาชนหลีกเลี่ยงพื้นที่ริมชายฝั่ง ขณะเดียวกัน เมืองเซเวโร-คูริลสก์ บนเกาะซาคาลิน ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของจุดเกิดแผ่นดินไหว ได้รับคำสั่งอพยพโดยด่วน ตามรายงานของสำนักข่าว RIA News โดยกระทรวงสถานการณ์ฉุกเฉินของรัสเซียเตือนว่า คลื่นสึนามิที่อาจมีความสูงถึง 3–4 เมตร อาจพัดเข้าสู่ชายฝั่งคัมชัตกา

ผู้ว่าการโซโลดอฟระบุว่า เหตุการณ์ครั้งนี้เป็น “แผ่นดินไหวที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายทศวรรษ” พร้อมทั้งสั่งยกระดับแผนรับมือภัยพิบัติ โดยเบื้องต้นมีรายงานความเสียหายเพียงเล็กน้อย อาทิ อาคารโรงเรียนอนุบาลแห่งหนึ่งในคัมชัตกาได้รับผลกระทบ แต่ยังไม่มีรายงานผู้ได้รับบาดเจ็บแต่อย่างใด

เตือนภัยสึนามิบริเวณชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก

สำนักอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (JMA) ได้ประกาศเตือนภัยสึนามิบริเวณชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกของประเทศ ครอบคลุมตั้งแต่เกาะฮอกไกโดทางตอนเหนือ ลงไปจนถึงจังหวัดวาคายามะ โดยคาดว่าคลื่นสึนามิซึ่งอาจสูงถึง 3 เมตร จะพัดเข้าสู่ชายฝั่งในช่วงเวลา 10:00–11:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น (08:00–09:00 น. ตามเวลาในประเทศไทย)

ทางการมีคำสั่งห้ามประชาชนเข้าใกล้ชายฝั่งและบริเวณปากแม่น้ำ พร้อมขอให้อพยพออกจากพื้นที่ทันที ขณะเดียวกัน มีคำสั่งระงับการปล่อยน้ำที่ผ่านกระบวนการบำบัดจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกุชิมะของบริษัท TEPCO จนกว่าคำเตือนจะถูกยกเลิก

นายกรัฐมนตรีฟุมิโอะ คิชิดะ ได้จัดตั้งคณะกรรมการฉุกเฉินขึ้นทันทีหลังได้รับรายงานเกี่ยวกับแผ่นดินไหว เพื่อเร่งรวบรวมข้อมูลและประสานงานการรับมือ โดยญี่ปุ่นได้ยกระดับระบบติดตามและการตอบสนองต่อภัยพิบัตินับตั้งแต่เกิดเหตุสึนามิเมื่อปี 2554

ศูนย์เตือนภัยสึนามิแปซิฟิก (PTWC) ชี้ว่า แผ่นดินไหวครั้งนี้มีแนวโน้มก่อให้เกิดคลื่นสึนามิที่เป็นอันตรายในวงกว้าง โดยได้ออกคำเตือนภัยสำหรับพื้นที่ชายฝั่งของรัสเซียและญี่ปุ่นภายในเวลา 3 ชั่วโมงหลังเกิดเหตุการณ์ นอกจากนี้ ยังได้ออกคำเตือนสำหรับหมู่เกาะอะลูเทียนของรัฐอะแลสกา และการเฝ้าระวังสึนามิสำหรับหมู่เกาะฮาวาย

โดยคาดว่าคลื่นจะถึงชายฝั่งในเวลา 19:17 น. ตามเวลาท้องถิ่น (14:17 น. ตามเวลาไทย) พร้อมทั้งแจ้งเตือนพื้นที่อื่น ๆ ได้แก่ เกาะกวม และหมู่เกาะในไมโครนีเซีย เช่น ปาเลา หมู่เกาะมาร์แชลล์ และฟิลิปปินส์ ซึ่งอาจได้รับผลกระทบจากคลื่นสูงประมาณ 0.3-1 เมตร

คัมชัตกา ตั้งอยู่บริเวณ“วงแหวนแห่งไฟ” (Pacific Ring of Fire)

คาบสมุทรคัมชัตกา ตั้งอยู่ในบริเวณ “วงแหวนแห่งไฟ” (Pacific Ring of Fire) เป็นเขตที่เกิดแผ่นดินไหวและภูเขาไฟระเบิดอย่างรุนแรงทั้งสองฝั่งของมหาสมุทรแปซิฟิก โดยตั้งแต่ปี 2443 พื้นที่นี้เกิดแผ่นดินไหวขนาด 8.3 หรือสูงกว่าถึง 7 ครั้ง ทำให้ถูกจัดเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงต่อภัยพิบัติ.

แม่น้ำคัมชัตกาและหุบเขาด้านข้างบริเวณศูนย์กลางโดยรอบมีแนวภูเขาไฟขนาดใหญ่ทอดขนานกันอยู่ ซึ่งประกอบด้วยภูเขาไฟประมาณ 160 ลูก โดยในจำนวนนี้มี 29 ลูกที่ยังคงปะทุอยู่ คาบสมุทรแห่งนี้มีความหนาแน่นของภูเขาไฟและปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับภูเขาไฟในระดับสูง

มีรายงานว่า มีภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่นอยู่ 19 ลูก ซึ่งถูกรวมอยู่ในแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก 6 แห่งภายใต้กลุ่ม "Volcanoes of Kamchatka" โดยส่วนใหญ่อยู่บนคาบสมุทรคัมชัตกา ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีภูเขาไฟมากที่สุดของทวีปยูเรเชีย และมีปล่องภูเขาไฟจำนวนมากที่ยังคงปะทุอยู่ คาบสมุทรคัมชัตกายังเป็นที่รู้จักในชื่อ “ดินแดนแห่งไฟและน้ำแข็ง”

ภูเขาไฟที่สูงที่สุดคือ Klyuchevskaya Sopka (ความสูง 4,750 เมตร หรือ 15,584 ฟุต) ซึ่งเป็นภูเขาไฟที่ยังปะทุอยู่ที่ใหญ่ที่สุดในซีกโลกเหนือ ภูเขาไฟหลายลูกมีลักษณะเป็นปล่องที่มีรูปทรงสมมาตรอย่างมาก บริเวณตอนกลางของคัมชัตกาคือ “หุบเขาน้ำพุร้อน” (Valley of Geysers) ซึ่งบางส่วนถูกทำลายโดยเหตุดินถล่มขนาดใหญ่ในเดือนมิถุนายน 2550

เนื่องจากร่องลึกเคอริล-คัมชัตกา (Kuril–Kamchatka Trench) จึงทำให้เกิดแผ่นดินไหวลึกและคลื่นสึนามิอยู่บ่อยครั้ง โดยมีแผ่นดินไหวแบบเมกะทรัสต์ (megathrust earthquake) สองครั้งที่เกิดขึ้นนอกชายฝั่งเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 1194 และวันที่ 4 พฤศจิกายน 2495 โดยมีขนาดประมาณ 9.3 และ 8.2 ตามลำดับ นอกจากนี้แผ่นดินไหวตื้นๆ หลายครั้งตามแนวเป็นลูกโซ่ยังถูกบันทึกไว้ในเดือนเมษายน 2549