คนลาวถึงกับต้องหาอาหารเองเพราะราคาสินค้าสูงขึ้นไม่หยุด แถมแบกภาระหนี้สินมหาศาล

ลาว ซึ่งปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์กำลังดิ้นรนเพื่อควบคุมเงินเฟ้อที่เพิ่มสูงขึ้น แต่ในเวลาเดียวกัน ลาวกำลังถูกกดทับภายใต้ภาระหนี้สินมหาศาลจากจีน โดยราคาอาหารในประเทศพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วจนครัวเรือนจำนวนมากขึ้นต้องหันไปหาอาหารกินเอง

ที่ตลาดแห่งหนึ่งในเวียงจันทน์ พ่อค้าแม่ค้าบอกกับสำนักข่าว AFP ว่าพวกเขาไม่เคยรู้มาก่อนว่าธุรกิจจะซบเซาขนาดนี้ เพราะมูลค่าเงินของพวกเขาลดลงอย่างรวดเร็วตั้งแต่เกิดโควิด-19

แม้ว่าการระบาดใหญ่และการรุกรานยูเครนของรัสเซียทำให้ราคาทั่วโลกพุ่งสูงขึ้น แต่ลาวกลับพบว่าตนเองไม่สามารถหยุดยั้งเงินเฟ้อได้

ราคาพุ่งสูงขึ้น 23% ในปี 2565 และ 31% ในปีที่แล้ว ในขณะที่ราคาพุ่งสูงขึ้น 25% ในปีนี้ ตามข้อมูลของธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB)

โดยเฉพาะอย่างยิ่งครอบครัวต่างๆ ได้รับผลกระทบอย่างหนัก เนื่องจากราคาสินค้าจำเป็นพื้นฐาน เช่น ข้าว น้ำตาล น้ำมัน และไก่ เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในปีที่แล้ว

จากการสำรวจครัวเรือนของธนาคารโลก (World Bank) เมื่อต้นปีนี้ พบว่าครัวเรือนจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ ต้องกระเสือกกระสนกับการหาอาหารมาเลี้ยงชีพ จนกระทั่งตอนนี้ต้องออกไปหาอาหารกินเองเพื่อเสริมโภชนาการที่ขาดไป

ที่ตลาดเช้าเวียงจันทน์ พ่อค้าทองคำรายหนึ่งกล่าวว่า เมื่อก่อนลูกค้ามักจะมาซื้อสร้อยคอ แหวน และต่างหูในโอกาสพิเศษ แต่ตอนนี้ทุกคนต้องการเพียงแค่ขายของมีค่าเพื่อหาเงิน

“บางครั้งผมนั่งทั้งวันก็ไม่มีใครซื้อทองของผม” ชายวัย 45 ปีรายนี้กล่าวกับ AFP เมื่อเดือนที่แล้ว โดยขอไม่เปิดเผยชื่อ เพราะการพูดคุยกับสื่อต่างประเทศในลาวที่ปกครองแบบเผด็จการและปกครองด้วยระบบพรรคเดียวจะมีความเสี่ยง

“ร้านของผมเคยคึกคัก แต่ตอนนี้ไม่มีใครซื้อทองคำเลย พวกเขาทั้งหมดมาขายทองเพื่อหาเงิน”

หลังจากเปิดร้านมา 15 ปี พ่อค้ารายนี้กล่าวว่าเขากังวลว่าธุรกิจของเขาจะได้รับผลกระทบในอนาคต

หนี้ที่ "ไม่ยั่งยืน"
แม้ว่าเศรษฐกิจจะเติบโตอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลาสามทศวรรษ แต่ลาวยังคงเป็นหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในเอเชีย โดยมีโครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งที่จำกัด และแรงงานที่มีทักษะต่ำซึ่งส่วนใหญ่ทำงานในภาคเกษตรกรรม

ประชากรมีอายุขัยเฉลี่ยอยู่ที่เพียง 69 ปี และธนาคารเพ่อการพัมนาแห่งเอเชีย (ADB) ระบุว่าเด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบเกือบ 1 ใน 3 คนมีภาวะทุพโภชนาการต่ำ ซึ่งเป็นหนึ่งในอัตราที่สูงที่สุดของโลก

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา รัฐบาลได้กู้เงินหลายพันล้านดอลลาร์จากจีนซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านเพื่อระดมทุนสร้างทางรถไฟความเร็วสูงมูลค่า 6,000 ล้านดอลลาร์และเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำขนาดใหญ่หลายแห่ง โดยมีเป้าหมายที่จะเป็น "แบตเตอรี่" ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ธนาคารโลกเตือนในรายงานเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่าหนี้สาธารณะของลาว ซึ่งมีมูลค่ามากกว่า 13,000 ล้านดอลลาร์ หรือ 108% ของ GDP นั้น "ไม่ยั่งยืน" (หรือหมายถึงแบกรับไว้ไม่ได้นาน)

การชำระหนี้เป็นปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดเงินเฟ้อ โดยกดให้ค่าเงินกีบลดลง ซึ่งมูลค่าลดลงครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับเงินดอลลาร์ในปี 2565 และลดลงเกือบหนึ่งในห้าในช่วงเก้าเดือนแรกของปี 2567

“เนื่องจากลาวพึ่งพาการนำเข้าสินค้าอย่างมาก การอ่อนค่าของเงินกีบจึงทำให้ราคาผู้บริโภคในประเทศและเงินเฟ้อสูงขึ้น ส่งผลให้อุปสงค์ในประเทศลดลง และทำให้การฟื้นตัวของเศรษฐกิจชะลอตัว” โปห์ ลินน์ ง่อ (Poh Lynn Ng) นักเศรษฐศาสตร์จากสำนักงานวิจัยเศรษฐกิจมหภาคอาเซียน+3 (AMRO) กล่าวกับ AFP

ดอกเบี้ยรวม 1,700 ล้านดอลลาร์จะครบกำหนดในปี 2567 และเฉลี่ย 1,300 ล้านดอลลาร์ในอีกสามปีข้างหน้า ส่งผลให้เงินสำรองเงินตราต่างประเทศของลาวลดลงไปอีก

AFP ติดต่อกระทรวงการคลังลาวเพื่อขอความเห็น แต่ไม่ได้รับการตอบกลับ

การตอบสนอง "ช้าเกินไป"
ธนาคารแห่ง สปป.ลาว ได้ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย และในเดือนสิงหาคม รัฐบาลได้เริ่มแผนงานที่จะควบคุมเงินเฟ้อให้ต่ำกว่าร้อยละ 20 ภายในเดือนธันวาคม

แต่ วิวัฒน์ กิตติพงศ์โกศล จากธนาคารพัฒนาร่วมลาว (Joint Development Bank Laos หรือ JDB) กล่าวว่ารัฐบาล "ช้าเกินไป" ที่จะตอบสนองเมื่อปัญหาต่างๆ เกิดขึ้น

"การจะกำจัดปัญหาเศรษฐกิจนี้ได้ คุณไม่สามารถทำธุรกรรมเดียวแล้วคาดหวังว่าจะแก้ไขทุกอย่างได้ คุณต้องทำหลายๆ อย่าง" เขากล่าวกับ AFP

ธนาคารโลกกล่าวว่ารัฐบาลลาวได้นำเสถียรภาพมาสู่การเงินในระดับหนึ่ง แต่ส่วนใหญ่แล้วผ่านการผ่อนผันหนี้และจำกัดการใช้จ่ายด้านสาธารณสุข การศึกษา และสวัสดิการ

อเล็กซ์ เครเมอร์ ผู้จัดการธนาคารโลกประจำประเทศลาว เตือนว่ามาตรการรัดเข็มขัดเหล่านี้จะมีผลที่ตามมาในระยะยาวและเป็นอันตราย

"การลงทุนในทุนมนุษย์ไม่เพียงพออย่างต่อเนื่องจะส่งผลเสียต่อผลผลิตในระยะยาวของประเทศและความสามารถในการแข่งขันในตลาดภูมิภาคในอนาคต" เขากล่าว

ธนาคารโลกเรียกร้องให้รัฐบาลเพิ่มรายได้โดยการลดหย่อนภาษี และพยายามปรับโครงสร้างหนี้ด้วย

วิวัฒน์ กิตติพงศ์โกศล จาก JDB กล่าวว่าลาวเป็นประเทศขนาดเล็ก แต่มีความสำคัญต่อจีนเกินกว่าที่จะปล่อยให้ล่มสลายได้ ทั้งทางการเมืองและในฐานะขาสำคัญของโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (Belt and Road) ที่มุ่งหมายจะเชื่อมต่อภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจีนกับสิงคโปร์ในที่สุด

โฆษกกระทรวงต่างประเทศของจีนกล่าวกับ AFP ว่ารัฐบาลจีนกำลังทำ "ทุกวิถีทางเพื่อช่วยลาวบรรเทาภาระหนี้"

แต่ชาวลาวอาจต้องเผชิญกับความเจ็บปวดมากขึ้นในระยะสั้น โดย ADB คาดการณ์ว่าอัตราเงินเฟ้อจะอยู่เหนือ 20% อย่างน้อยจนถึงสิ้นปีหน้า

Agence France-Presse

Photo -ภาพถ่ายนี้ถ่ายเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2567 แสดงให้เห็นผู้หญิงคนหนึ่งกำลังเดินอยู่หน้าร้านค้าจีนในเวียงจันทน์ เมืองหลวงของลาว ซึ่งลาวกำลังดิ้นรนเพื่อควบคุมภาวะเงินเฟ้อที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยราคาอาหารพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วจนครัวเรือนจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ ต้องหันไปหาอาหารเอง (ภาพโดย TANG CHHIN Sothy / AFP)