นกหงส์หยกไม่ได้แค่เลียนแบบ แต่มีสมองพูดเหมือนมนุษย์เลย เล่นเสียงอะไรก็ได้ตามต้องการ

นกแก้วไม่ได้แค่ ‘เลียนแบบ’ คำพูดของเราเท่านั้น แต่มีสมองด้านภาษาคล้ายกับของเราเลย งานวิจัยใหม่เผยให้เห็นความคล้ายคลึงด้านคำพูดระหว่างนกแก้วกับมนุษย์

‘สวัสดีครับ’, ‘แม่จ๋า’ หรือ ‘กินข้าว ๆ’ เป็นคำง่าย ๆ ที่นกแก้วหลายตัวมักจะส่งเสียงออกมาเลียนแบบมนุษย์ที่พวกเขาอาศัยอยู่ด้วยซึ่งสร้างทั้งความน่ารักและน่าทึ่ง แต่สัตว์มีปีกกลุ่มนี้ทำได้อย่างไรในขณะที่สัตว์กลุ่มอื่น ๆ กลับแทบไม่สามารถออกเสียงคล้ายคำพูดมนุษย์ได้เลย? แม้แต่กับนกชนิดอื่น ๆ ก็ตาม ดูเหมือนว่านกแก้วจะมีความลับด้านภาษาบางอย่างซ่อนอยู่

งานวิจัยใหม่ที่เผยแพร่บนวารสาร Nature ได้สำรวจกลไกของสมองที่อยู่เบื้องหลังการส่งเสียงของนกแก้วโดยพบว่านกแก้วสายพันธุ์ ‘นกหงส์หยก’ (budgerigars) นั้นมีสมองเพื่อการผลิตเสียงโดยเฉพาะ ซึ่งคล้ายคลึงกับโครงสร้างสมองที่มนุษย์ใช้ในการพูดอย่างมาก

“มันเป็นแป้นพิมพ์เสียงชนิดหนึ่ง” Michael Long นักประสาทวิทยาจากมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก “เซลล์สมองแต่ละเซล์ดูเหมือนจะควบคุมเสียงพยัญชนะและเสียงสระ แม้แต่ภายในสระก็ยังมีระดับเสียงที่แตกต่างกันมากมายที่เซลล์เหล่านี้ทำได้ เมื่อรวมสิ่งเหล่านี้เข้าด้วยกันแล้ว คุณก็สามารถเข้ารหัสสิ่งที่คุณต้องการพูดได้”

ทีมวิจัยได้ผลลัพธ์นี้ด้วยการฝังโพรบขนาดเล็กเข้าไปในสมองของนกหงส์หยก 4 ตัวโดยการมุ่งเน้นไปยังบริเวณสมองที่เรียกว่า anterior arcopallium (AAC) ซึ่งเป็นที่รู้กันดีว่ามีบทบาทสำคัญในการควบคุมเสียงที่เปล่งออกมา ผลการค้นพบเหล่านี้แตกต่างจากสายพันธุ์อื่นอย่างมากเช่นนกฟินซ์ม้าลายซึ่ง ‘ร้องเพลง’ ได้ แต่กลับ ‘เลียนแบบ’ ไม่ได้

นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าการร้องเพลงของนกนั้นเป็นรูปแบบกิจกรรมทางประสาทที่ซับซ้อนและตายตัว ทำให้นกเรียนรู้ที่จะปรับเปลี่ยนเพลงตัวเองได้ยาก ตรงกันข้าม ระบบ AAC นี้ช่วยให้นกหงส์หยกสามารถปรับเปลี่ยนรูปแบบการส่งเสียงได้และยัง ‘ด้นสด’ ได้ดีกว่ามาก

“นี่เป็นการค้นพบครั้งแรกในสัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์” Long กล่าว “นกแก้วชนิดนี้มีวิธีการเปล่งเสียงที่สวยงามและสง่างาม พวกมันมีชุดคีย์ หรือในกรณีนี้ก็คือชุดเซลล์สมองที่สามารถแทนเสียงแต่ละเสียงได้ จากนั้นเล่นอะไรก็ได้ตามต้องการ”

ทีมวิจัยเน้นย้ำว่าการค้นพบเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่านกอาจมีกระบวนการทางประสาทสูงกว่าที่เคยเชื่อกันมาก่อน และนกแก้วเองก็เป็นที่รู้จักกันดีอยู่แล้วว่ามีความจำที่น่าประทับใจ และยังมีความสามารถในการใช้เครื่องมือ นอกเหนือไปจากความน่าประทับใจเหล่านี้แล้ว นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าอาจมีผลต่อวิวัฒนาการด้วย

มนุษย์และนกหงส์หยกอาจมีการพัฒนากลยุทธ์ทางประสาทวิทยาที่เกี่ยวกับการเรียนรู้เสียงร่วมกัน ณ จุดใดจุดหนึ่งในอดีตที่แสนไกล พร้อมกันนั้นยังอาจช่วยค้นพบข้อมูลเชิงลึกใหม่ ๆ เกี่ยวกับความผิดปกติด้านการพูดของมนุษย์ด้วยเช่นกัน

“ตอนนี้เรากำลังพยายามแปลนกหงส์หยก” Long กล่าว “บางทีเราอาจเริ่มตรวจสอบแนวคิดเรื่องความพิเศษของมนุษย์อีกครั้งก็ได้”

ที่มา

https://www.nature.com/articles/s41586-025-08695-8

https://www.smithsonianmag.com/…/can-parrot-brains…/

https://www.popsci.com/…/budgie-brains-reveal…/

Photo: anna saccheri/wikicommons