ทำไมเวลาจึงผ่านไปไวขึ้นเมื่อเราแก่ตัวลง วิธีชะลอเวลาให้รู้สึกว่าช้าลงหน่อย
เคยรู้สึกไหมว่าพออายุมากขึ้นยิ่งรู้สึกว่าเวลาแต่ละปีผ่านไปเร็วขึ้นเรื่อยๆ ปีที่แล้วดูเหมือนเพิ่งผ่านไปเพียงไม่กี่เดือน และอีกไม่กี่เดือนก็จะครึ่งปี ความรู้สึกนี้มีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์รองรับ
งานวิจัยหลายชิ้นยืนยันตรงกันว่าการรับรู้เวลาของมนุษย์ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งอายุ ประสบการณ์ และสภาพของสมอง พูดง่ายๆ ก็คือ เวลาที่มนุษย์เรารับรู้กับเวลาจริงเป็นคนละเรื่องกัน
⏳4 เหตุผลว่าทำไมเวลาจึงวิ่งไวเมื่อเราโต❓
หนึ่งในคำอธิบายที่น่าสนใจที่สุดมาจากมุมมองทางสรีรวิทยา เมื่อเราอายุมากขึ้น เครือข่ายเซลล์ประสาทในสมองขยายใหญ่และซับซ้อนขึ้น ทำให้สัญญาณไฟฟ้าต้องเดินทางไกลกว่าเดิม ผลที่ตามมาคือสมองประมวลผลข้อมูลภาพได้ช้าลง หรือพูดง่ายๆ คือ เราเห็น ‘เฟรมต่อวินาที’ ของชีวิตน้อยลง
ลองนึกถึงเวลาที่เราพลิกหนังสือภาพ หากเล่มไหนมีรูปน้อยการพลิกเล่มจะจบเร็ว ฉันใดก็ฉันนั้น เมื่อสมองบันทึกภาพได้น้อยลงเราจึงรู้สึกว่าเวลาเร็วขึ้น นี่คือเหตุผลที่คนมักแปลกใจว่าตนจำรายละเอียดวัยเด็กได้มากมาย ไม่ใช่เพราะประสบการณ์ตอนนั้นพิเศษกว่าตอนนี้ แต่เพราะสมองเรา ณ ตอนนั้นประมวลผลอย่างรวดเร็ว
อีกสาเหตุคือสมองของมนุษย์บันทึก ‘เหตุการณ์’ น้อยลง งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Communications Biology ใช้การสแกน fMRI กับผู้เข้าร่วม 577 คน อายุตั้งแต่ 18-88 ปี ขณะรับชมคลิปวิดีโอพบว่า สมองของผู้สูงอายุมีสถานะการทำงานน้อยกว่า และแต่ละสถานะกินเวลานานกว่า กล่าวคือ ยิ่งมีเหตุการณ์เกิดขึ้นมากในช่วงเวลาหนึ่ง เวลานั้นก็ยิ่งรู้สึกยาวนาน ในทางกลับกัน หากสมองบันทึกเหตุการณ์น้อยลง เวลาก็ยิ่งรู้สึกเหมือนผ่านไปไวขึ้น
อีกสาเหตุคือประสบการณ์ใหม่หายไปจากชีวิต เมื่อเรายังเด็ก เกือบทุกวันคือ ‘ครั้งแรก’ ของบางสิ่งเสมอ ครั้งแรกที่ขี่จักรยานได้ ครั้งแรกที่ไปโรงเรียนใหม่ ครั้งแรกที่ได้ลองอาหารแปลกๆ สมองมนุษย์ถูกออกแบบมาให้จดจำสิ่งใหม่ได้ดีเป็นพิเศษ วัยเด็กจึงอัดแน่นไปด้วยความทรงจำ
แต่เมื่ออายุมากขึ้นเราเริ่มติดอยู่กับกิจวัตรเดิมๆ ตื่นเวลาเดิม กินข้าวร้านเดิม ดูซีรีส์ประเภทเดิม สมองจึงไม่มีอะไรใหม่ให้บันทึกนัก จากสัปดาห์เป็นเดือน และจากเดือนกลายเป็นปี
นอกจากนี้ยังเป็นเรื่องของอัตราส่วน สำหรับเด็กอายุ 5 ขวบ 1 ปีคือ 20 เปอร์เซ็นต์ของชีวิตทั้งหมดที่ผ่านมา แต่สำหรับคนอายุ 50 ปี มันคือ 2 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น ความแตกต่างของสัดส่วนนี้เองที่ทำให้เวลารู้สึกสั้นลงเรื่อยๆ
สาเหตุสุดท้ายที่ทำให้คนเรารู้สึกว่าเวลาผ่านไปเร็วเมื่อเราแก่ตัวลง คือแรงกดดันด้านเวลาและความเครียด งานวิจัยของ Wittman และ Lehnhoff พบว่า ‘ความรู้สึกว่าเวลาไม่พอ’ มีผลต่อการรับรู้เวลามากพอๆ กับอายุ คนวัยทำงานที่แบกรับภาระทั้งอาชีพและครอบครัวมักรู้สึกว่าทำสิ่งต่างๆ ไม่ทัน และความรู้สึกนั้นแปรผันเป็นความรู้สึกที่ว่าเวลาวิ่งเร็วเกินไป
⏳แล้วเราจะชะลอเวลาให้ช้าลงหน่อยได้อย่างไร❓
ข่าวดีคือแม้เวลาจะเดินหน้าไปเรื่อยๆ แบบไม่มีวันย้อนกลับ และมีปัจจัยทางสรีรวิทยาบางอย่างที่มนุษย์ไม่สามารถควบคุมได้ แต่ยังมีสิ่งที่เราทำได้คือการเพิ่มประสบการณ์ใหม่ ไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่แค่ใช้เส้นทางใหม่ในการเดินทางไปทำงาน ลองร้านอาหารที่ไม่เคยกิน หรือเรียนรู้ทักษะที่ไม่เคยได้ทำมาก่อน กิจกรรมเหล่านี้จะทำให้สมองมีสิ่งใหม่ให้บันทึก และเวลาจะรู้สึกยาวขึ้นเมื่อมองย้อนกลับไป
อีกวิธีคือการออกท่องเที่ยวและพบปะผู้คนใหม่ๆ เพราะสภาพแวดล้อมใหม่จะบังคับให้สมองประมวลข้อมูลมากขึ้น และช่วยทำให้แต่ละวันรู้สึกเต็มและยาวนานกว่าปกติ
การฝึกสติและอยู่กับปัจจุบันก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยชะลอความรู้สึกที่ว่าเวลาเดินไว การจมอยู่กับอดีตหรือกังวลเรื่องอนาคตทำให้เราพลาดสิ่งที่อยู่ตรงหน้า การใส่ใจกับประสบการณ์ในชีวิตประจำวัน ทั้งการมองเห็น การได้ยิน และการสัมผัส ช่วยให้สมองประมวลผลข้อมูลได้มากขึ้น
และวิธีสุดท้ายคือการลดกิจวัตรที่ซ้ำซาก เพราะกิจวัตรเดิมๆ คือศัตรูของความรู้สึกว่าเวลายาวนาน การเขย่าตารางชีวิตเล็กน้อยอยู่เนืองๆ อาจเป็นกุญแจที่ทำให้แต่ละปีรู้สึกเต็มเปี่ยมมากขึ้น
ทั้งหมดทั้งมวลนี้อาจกล่าวได้ว่าเวลาไม่ได้เดินเร็วขึ้นเมื่อเราอายุมาก แต่สมองของเราบันทึกและประมวลผลมันต่างออกไปตามอายุ ความเข้าใจเรื่องนี้อาจช่วยให้เราหายเศร้ากับวันเวลาที่ผ่านไปไวอย่างน่าใจหาย ในทางกลับกัน อาจช่วยให้เรามีอำนาจในการกำหนดว่าจะรู้สึกอย่างไรกับวันเวลาทั้งหมดที่เหลืออยู่ในชีวิต
อ้างอิงข้อมูลจาก
https://www.independent.co.uk/life-style/aging-time-speed-faster-reason-cause-b2673746.html
https://www.nature.com/scitable/blog/mind-read/why_does_time_fly_by/
https://www.psychologytoday.com/us/blog/out-of-the-darkness/202409/why-does-time-seem-to-speed-up-as-we-get-older
#Voice #เวลา #วัยเด็ก #วัยผู้ใหญ่ #กิจวัตรประจำวัน #อายุ #สรีระ