ภูมิปัญญาการตกแต่งกิ่งจำปีเพื่อเร่งดอก

คุณพยุง หนูแย้ม ประธานวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกจำปีหนองแขม อาศัยอยู่บ้านเลขที่ 31ซอยต้นสน (ถนนเลียบคลองภาษีเจริญฝั่งใต้) หมู่ที่ 2 แขวงหนองแขม เขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร ปลูกจำปีเพื่อจำหน่าย และเป็นจำปีที่ปลอดสารพิษ ค้นพบเทคนิคการตกแต่งกิ่งเพื่อเร่งดอกโดยใช้วิธีแบบธรรมชาติ สามารถเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรได้

การตกแต่งกิ่งเพื่อเร่งดอกนี้ให้ออกตามที่ต้องการนี้ค้นพบโดยบังเอิญและเป็นวิธีแบบธรรมชาติ สามารถสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรได้มากขึ้น

การปลูกและดูแลจำปีนั้น สามารถทำได้ดังนี้
1.การขยายพันธุ์ จำปี นิยมใช้วิธีตอนกิ่ โดยจะทำการตอนในช่วงฤดูฝนเพราะจะออกรากดีที่สุด ในฤดูอื่นไม่นิยมการตอนกิ่งเลย ส่วนการเพาะเมล็ดจะไม่นิยมทำกันเพราะการติดเมล็ดยาก
2.การให้น้ำ จำปีเป็นไม้ที่ชอบน้ำมาก แต่อย่าให้น้ำขัง จึงจำเป็นต้องรดน้ำทุกวัน โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งมาก ๆ อาจต้องรดวันละ 2 ครั้ง ถ้าให้น้ำไม่เพียงพอจะให้ดอกน้อยลง
3.การให้ปุ๋ย หลังจากจำปีตั้งตัวได้ดีแล้ว (ประมาณ 24 สัปดาห์) ควรมีการใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15, 16-16-16, 20-15-15 อัตรา 2-3 กก./ต้น/ปี โดยเจาะใส่เป็นหลุมตามแนวของทรงพุ่ม การใส่ปุ๋ยควรใส่เดือนละครั้ง หลังจากใส่ปุ๋ยแล้วควรรดน้ำตามด้วย นอกจากนี้ยังมีการใส่ปุ๋ยคอกและปูนขาวทุกปีเพื่อปรับสภาพดินให้ดีขึ้นอีกด้วย
4. การตัดแต่งกิ่ง เมื่อต้นมีอายุตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป จะมีลำต้นสูง จะต้องตัดแต่งโดยตัดยอดให้ต่ำลง เพื่อให้แตกกิ่งใหม่ สะดวกในการเก็บดอก แล้วควรตัดกิ่งแก่ กิ่งแห้งออกด้วย เพื่อให้ทรงต้นโปร่งไม่เป็นที่สะสมของโรคและแมลง
 

5. โรคแมลงและการป้องกันกำจัด
1. โรคกิ่งแตก สาเหตุการเกิดโรคยังไม่ทราบว่าเกิดจากอะไร อาการจะพบว่าที่กิ่งและลำต้นเปลือกนอกของกิ่ง จะแตกเต็มไปหมด ทำให้ออกดอกน้อยลง จะพบในต้นที่มีอายุมาก ๆ การแก้ไข ให้โค่นต้นทิ้งแล้วปลูกใหม่
2. หนอน จะทำลายทั้งต้นและดอก ทำให้ใบเหี่ยวและดอกเสียหายถ้าปล่อยไว้ ต้นอาจตายได้ การป้องกันกำจัด ใช้สารเคมีฆ่าแมลงฉีดพ่นเดือนละ 1 ครั้ง
6. การเก็บดอก เมื่อต้นมีอายุประมาณ 1 ปีครึ่ง หรือสูงประมาณ 1-5 เมตร ก็จะเริ่มออกดอกการเก็บดอกจะเก็บเมื่อดอกบาน เวลาในการเก็บไม่พร้อมกัน เนื่องจากการบานของดอกไม่พร้อมกัน ดอกจำปีจะเก็บวันละ 2 รอบ คือ ช่วงเย็น และในตอนเช้ามีด สิ่งสำคัญในการเก็บดอก คือ ห้ามดึงโดยเด็ดขาดเพราะจะทำให้ยอดหรือขั้วช้ำ จะใช้วิธีการเด็ดแต่ถ้าสูงเกินไปใช้ไม้ทำเป็นง่ามตอนปลาย บิดออกตรงขั้วให้หลุดลงมา

7. เทคนิคการตัดแต่งกิ่งเพื่อเร่งดอก
หลังจากตรวจสอบแน่ใจว่าเดือนไหนช่วงไหนที่จำปีจะได้ราคาดีแล้ว ก็ให้ทำดังนี้

1. นับจากเดือนที่จะขายล่วงหน้าไป 60 วัน แล้วจึงเริ่มตัดแต่ง
   
2. หลังจากนั้นใส่ปุ๋ยสะสมตาดอกไว้ให้อิ่ม อิ่ม อั้น อด ออก เป็นไปตามสเต็ปท์ สะสมตาดอกไว้ให้เต็มที่
   3.หยุดน้ำ ให้ใบเหี่ยวๆ
   
3. จากนั้นจึงตัดกิ่ง ตัดเสร็จแล้วเราก็รดน้ำอีกเที่ยวหรือสองเที่ยวเท่านั้น พอปล่อยให้อด แล้วจำปีก็จะแตกใบอ่อนมาก็จะมีทั้งใบและดอก
   ทั้งนี้การตัดแต่งกิ่งจำปีนอกจากควบคุมความสูงของต้นความสูงของต้น ทำให้ต้นโปร่งเก็บดอกง่ายแล้ว ยังไม่เป็นที่สะสมของโรคและแมลงอีกด้วย