น้อมรำลึก “พระพันปีหลวง” ผ่านโขนมูลนิธิศิลปาชีพฯ เรื่องรามเกียรติ ตอน “สัตยพาลี”

น้อมรำลึก “พระพันปีหลวง” ผ่าน โขนมูลนิธิศิลปาชีพฯ เรื่องรามเกียรติ ตอน “สัตยพาลี”

กรุงเทพฯ (1 พ.ย. 2568) รอบสื่อมวลชน การแสดงโขนของมูลนิธิส่งเสริมศิปลาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เรื่องรามเกียรติ์ ตอน “สัตยพาลี” ปีนี้กำหนดให้มีการแสดงระหว่างวันที่ 6 พ.ย. – 6 ธ.ค. 2568 ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย

นางนฤมล ล้อมทอง กรรมการมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ได้กล่าวว่าทันทีที่คณะกรรมการได้ทราบข่าวการสวรรคตของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชะนีพันปีหลวง ทุกคนก็มาประชุมกันว่า สมควรจัดแสดงต่อไปหรือไม่ หรือพักเอาไว้ก่อน แต่ด้วยพระมหากรุณาธิคุณแห่งองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงรับสั่งว่า ให้ดำเนินการต่อไปตามกำหนดการเดิม เพราะการแสดงโขนเป็นการสนองพระราชเสาวนีย์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระราชชนนีพันปีหลวง อันเป็นการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม และเป็นการร่วมกันน้อมเกล้าฯ ถวายอาลัยพระผู้ทรงรื้อฟื้นนาฎกรรมชั้นสูงนี้ไว้ให้คงอยู่สืบไป และทรงรับสั่งด้วยว่าจะเสด็จพระราชดำเนินมาทอดพระเนตรการแสดงด้วยพระองค์เอง

เป็นที่ทราบกันดีว่า สมเด็จพระพันปีหลวง ทรงห่วงใยอย่างยิ่งว่า “โขน” ซึ่งเป็นสมบัติทางศิลปวัฒนธรรมอันงดงามของไทย จะเสื่อมสูญไป เพราะในช่วงหนึ่งคนดูโขนเริ่มน้อยลง จึงมีพระราชเสาวนีย์ให้มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ จัดสร้างเครื่องแต่งกายโขนขึ้นใหม่อย่างประณีต ทั้งศิราภรณ์และพัตราภรณ์ รวมทั้งให้ศึกษาและพัฒนาการแต่งหน้าโขน สำหรับตัวโขนที่เปิดหน้าทั้งหลายให้สวยงาม เหมาะสมกับการแสดงบนเวทีสมัยใหม่ เพื่อให้เป็นที่ถูกใจของคนรุ่นปัจจุบันมากยิ่งขึ้น

มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ได้ดำเนินการสนองพระราชเสาวนีย์ในทุกๆ ด้าน รวมทั้งได้จัดแสดงโขนชุดใหญ่ เพื่อร่วมเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระบรมชนากาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจริญพระชนพรรษา 80 พรรษา และสมเด็จพระพันปีหลวง ทรงเจริญพระชนมพรรษา 75 พรรษา เมื่อ พ.ศ. 2550 ในเรื่องรามเกียรติ ตอน “พรหมมาศ” ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย ประสบความสำเร็จอย่างสูงยิ่ง จนต้องจัดแสดงซ้ำ และเป็นที่มาของการจัดแสดงโขนประจำปีของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพนับแต่นั้นมา เป็นที่ชื่นชมของประชาชนคนไทยและนานาชาติ จนเรียกกันติดปากว่า “โขนพระราชทานฯ”

โดยเริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 2552 ได้นำโขนเรื่องรามเกียรติตอนพรหมมาศ กลับมาแสดงอีกครั้งหนึ่ง ตามาด้วยตอนนางลอย (2553) ตอนศึกไมยราพ (2554) ตอนจองถนน (2555) ตอนโมกขศักดิ์ (2556) ตอนนาคบาศ (2557) ตอนมังกรกัณฐ์ (2558) และตอนพรหมมาศ (2558) โดยในปี 2559 งดการแสดง ด้วยเป็นระยะไว้ทุกข์แห่งการเสด็จสวรรคตของในหลวงรัชกาลที่ 9 กลับมาแสดงอีกครั้ง พ.ศ. 2561 ตอนพิเภกสวามิภักดิ์ , พ.ศ. 2562 ตอนสืบมรรคา ในช่วง พ.ศ. 2563 – 2564 งดการแสดงด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 เมื่อสถานการร์สงบลงแล้ว กลับมาแสดงตอนสะกดทัพ (2565) ตอนกุมภกรรณทดน้ำ (2566) และปีที่ผ่านมา 2567 แสดงตอน พระจักราวตาร

การแสดงรอบสื่อมวลชน เมื่อค่ำคืนวันเสาร์ที่ 1 พ.ย. ที่ผ่านมา ได้รับความสนใจจากสื่อมวลชนหลายแขนง เป็นการแสดงเรื่องรามเกียรติ์ ตอน “สัตยพาลี” ว่าด้วยเรื่องราวของพญาวานรตนหนึ่ง นาม “พาลี” แห่งนครขีดขิน ซึ่งเคยเสียสัจจะเพราะความหลงผิด ทำให้เกิดเหตุการณ์ต่างๆ มากมาย และสุดท้ายก็สิ้นชีพลงด้วยศรของพระราม ซึ่งเป็นพระนารายณ์อวตาร

เป็นที่ประจักษ์ในทุกสายตาแล้วว่า โขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ มีความพิเศษและวิจิตรอย่างยิ่ง โดยมีการนำองค์ความรู้หลากหลายของภูมิปัญญาไทยจากครูผู้เชี่ยวชาญทุกสาขามาเข้ารวบรวมไว้ด้วยกัน ทั้งโขน ละคร ดนตรี คีตศิลป์ เครื่องแต่งกาย ฯลฯ ศาสตร์และศิลป์ทั้งปวง รวมถึงการทำงานร่วมกันด้วยความวิริยะอุตสาหะทุกขั้นตอนด้วยความประณีต ใส่ใจในรายละเอียดอ่อน จนทำให้การแสดงออกมาวิจิตรและงดงามยิ่งนัก

“โขนไทย” กลับมาได้รับความนิยมอีกครั้งหนึ่ง และเมื่อปี พ.ศ. 2561 โขนไทยได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ โดยยูเนสโก และถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของไทย รายการแรกที่ได้รับเกียรติฯ นี้

Cr. ภาพ นายอภินันท์ บัวหภักดี , หนุ่มพเนจร , รสวรรณภัทชก์ หงษ์สุวรรณ์

#โขนไทย #มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ #ขึ้นทะเบียนยูเนสโก #มรดกทางวัฒนธรรมไทย #โขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ #ตอนสัตยพาลี