เปิดประวัติ โมจตาบา ชายลึกลับ ผู้นำสูงสุดอิหร่านคนใหม่

เรียกได้ว่าขณะนี้สถานการณ์ในตะวันออกกลางกำลังตึงเครียดอย่างหนัก ถือเป็นช่วงเปราะบางที่สุดในรอบเกือบ 50 ปีที่ผ่านมา หลัง อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดวัย 86 ปีของอิหร่าน เสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอล เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา อย่างไรก็ตามแม้ผู้นำสูงสุดจะเสียชีวิตลง แต่รัฐบาลรักษาการของอิหร่าน กองทัพ รวมถึงประชาชนบางส่วน ยังไม่แสดงท่าทีที่จะเปิดการเจรจา กลับเดินหน้าตอบโต้ด้วยการโจมตีฐานทัพของอิสราเอลและสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่อง ทำให้สถานการณ์ยิ่งทวีความรุนแรง

เหตุการณ์ครั้งนี้ไม่เพียงสร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลก แต่ยังทำให้อิหร่านเผชิญภาวะ สุญญากาศทางอำนาจ ในช่วงเวลาที่ประเทศกำลังอยู่ท่ามกลางความขัดแย้ง และเสียงระเบิดที่ยังดังขึ้นเป็นระยะในกรุงเตหะราน ซึ่งหลังการสูญเสียผู้นำสูงสุดไม่นาน ชื่อของ อลิเรซา อาราฟี นักบวชระดับสูงและสมาชิกสภาผู้พิทักษ์ ถูกมองว่าเป็นตัวเต็งที่จะขึ้นมารักษาการชั่วคราว ขณะที่ทั่วโลกกำลังจับตาการเปลี่ยนผ่านอำนาจอย่างใกล้ชิด

อย่างไรก็ตาม The Economic Times รายงานว่า ผู้ที่ถูกวางตัวเป็นผู้สืบทอดตัวจริงคือ โมจตาบา คาเมเนอี บุตรชายคนที่สองของผู้นำผู้ล่วงลับ โดยระบุว่า สภาผู้เชี่ยวชาญ (Assembly of Experts) ได้ตัดสินใจเลือกเขาเป็นผู้นำสูงสุดคนใหม่ ภายใต้แรงกดดันจาก กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ที่ต้องการผู้นำซึ่งสามารถสั่งการกองทัพได้ทันทีในภาวะสงครามกับสหรัฐฯ ทั้งนี้ ท่ามกลางกระแสข่าวการลอบสังหารบุคคลสำคัญหลายราย รวมถึงอดีตประธานาธิบดี มาห์มุด อาหมัดดิเนจาด ที่มีรายงานว่ารอดชีวิตมาได้แบบเฉียดฉิว ความสนใจทั้งหมดจึงพุ่งไปที่โมจตาบา ชายผู้ถูกมองว่าเป็น มือขวา ของบิดามานานกว่า 20 ปี แม้ไม่เคยมีตำแหน่งทางการเมืองอย่างเป็นทางการก็ตาม

ในบรรดาทายาทของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ชื่อของ โมจตาบา คาเมเนอี วัย 56 ปี ถูกพูดถึงมากที่สุด ทั้งในแง่ความทรงอิทธิพลและความลึกลับ เขาไม่ใช่นักการเมืองที่ออกสื่อบ่อยครั้ง แต่ถูกมองว่าเป็นผู้กุมอำนาจหลังฉาก ที่ดูแลและบริหารสำนักงานผู้นำสูงสุดในทางปฏิบัติมายาวนานหลายสิบปี การก้าวขึ้นมามีบทบาทในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อครั้งนี้จึงถูกเรียกว่าเป็นการปรากฏตัวของ ตัวจริงที่ซ่อนอยู่ เพราะก่อนหน้านี้มีรายงานจาก The New York Times ระบุว่า เมื่อปีที่ผ่านมา ผู้นำสูงสุดเคยเสนอรายชื่อนักบวชระดับสูง 3 คนที่อาจเป็นผู้สืบทอดตำแหน่ง ซึ่งไม่มีชื่อของโมจตาบาอยู่ในนั้นเลย แต่เมื่อสถานการณ์สงครามปะทุ กติกาเดิม ๆ ก็อาจเปลี่ยนไป

โมจตาบาไม่ได้เติบโตมาอย่างห่างไกลความขัดแย้ง ช่วงสงครามอิหร่าน-อิรัก ระหว่างปี 1980-1988 เขาเข้าร่วมเป็นทหารในแนวหน้า ประสบการณ์นั้นทำให้เขาได้รับการยอมรับจากนายทหารระดับสูง โดยเฉพาะในกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ความสัมพันธ์แบบร่วมรบนี้เองที่ทำให้เขาได้รับความไว้วางใจจากฝ่ายความมั่นคง และถูกมองว่าเป็นบุคคลที่กองกำลังจะยืนเคียงข้าง แม้ไม่เคยดำรงตำแหน่งทางการเมืองระดับสูงอย่างเป็นทางการ แต่นักวิเคราะห์จำนวนมากเชื่อว่าเขามีบทบาทสำคัญในการดูแลกลไกอำนาจหลักของประเทศ ทั้งเครือข่ายงบประมาณสำคัญและความสัมพันธ์กับกลุ่มพันธมิตรในต่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม เส้นทางของเขาไม่ได้ราบรื่น การสืบทอดอำนาจทางสายเลือดในบริบทของศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ถือเป็นประเด็นอ่อนไหว และตามหลักจารีตแล้วไม่ใช่แนวทางปกติ แม้แต่ผู้นำสูงสุดเองก็เคยกล่าวไว้ในปี 2023 ว่า การปกครองแบบสืบทอดทางสายโลหิตไม่ใช่วิถีของอิสลาม ดังนั้น หากโมจตาบาจะก้าวขึ้นมาอย่างเป็นทางการ ย่อมต้องเผชิญแรงต้านจากนักบวชอาวุโสและกลุ่มอนุรักษนิยมบางส่วน

นอกจากนี้ อีกประเด็นที่ถูกตั้งคำถามอย่างมาก คือ เหตุใดเขาจึงรอดพ้นจากการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอลที่พุ่งเป้าไปยังบุคคลระดับสูง จนสมาชิกในครอบครัวบางส่วนเสียชีวิต มีข้อสันนิษฐานว่า เขาอาจได้รับการคุ้มกันอย่างเข้มงวดในฐานะบุคคลสำคัญ หรือถูกจำกัดการเคลื่อนไหวล่วงหน้าเพื่อความปลอดภัย

การรอดชีวิตครั้งนี้ ทำให้ผู้สนับสนุนมองว่าเขาคือบุคคลที่ถูกกำหนดบทบาทไว้สำหรับช่วงวิกฤต ขณะที่ฝ่ายวิจารณ์ตั้งคำถามถึงความชอบธรรมและเสถียรภาพในระยะยาว หากเขาก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำท่ามกลางแรงกดดันทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ