จีนกำลังผงาดขึ้นเป็น “รัฐไฟฟ้า” แห่งแรกของโลก

จีนกำลังผงาดขึ้นเป็น "รัฐไฟฟ้า" แห่งแรกของโลก

เมื่อเร็วๆ นี้ สื่อต่างประเทศหลายสำนักได้รายงานถึงความสำเร็จที่พลิกโฉมในวงการพลังงานของจีน โดยชี้ว่า ประเทศจีนกำลังก้าวขึ้นเป็น "รัฐไฟฟ้า" (electrostate) สำคัญแห่งแรกของโลก

เนื่องจากไฟฟ้ากลายเป็นหัวใจสำคัญในการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดของทั่วโลก ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า มูลค่าทางเศรษฐกิจในอนาคตอาจวัดได้จากกำลังไฟฟ้า (วัตต์) มากขึ้นเรื่อยๆ

การที่จีนวางแผนพลังงานโดยอาศัยหลักวิทยาศาสตร์นั้น ไม่เพียงแต่เสริมสร้างการพัฒนาภายในประเทศเท่านั้น แต่ยังมีส่วนสนับสนุนการใช้ความพยายามในการลดการปล่อยคาร์บอนของทั่วโลกอีกด้วย

"รัฐไฟฟ้า" เป็นคำศัพท์ใหม่ที่กำลังได้รับความสนใจในการอภิปรายนโยบายพลังงานและสภาพภูมิอากาศระดับโลก โดยหมายถึงสัดส่วนของไฟฟ้าภายในโครงสร้างพลังงานทั้งหมดของประเทศ

ข้อมูลล่าสุดแสดงให้เห็นว่า ภายในปี 2025 กำลังการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ที่เชื่อมต่อกับระบบสายส่งไฟฟ้าของจีนได้ทะลุ 1,800 ล้านกิโลวัตต์เป็นครั้งแรก ซึ่งเทียบเท่ากับกำลังการผลิตติดตั้งรวมของโครงการเขื่อน “ซานเสีย” ประมาณ 82 โครงการ

ในด้านการบริโภคพลังงานไฟฟ้าทั้งหมดของจีนในปี 2025 เกิน 10 ล้านล้านกิโลวัตต์ชั่วโมง ซึ่งสร้างสถิติโลกใหม่สำหรับการใช้พลังงานไฟฟ้าต่อปี

จีนที่ประสบความสำเร็จดังกล่าวแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับหลายๆ ประเทศที่กำลังเผชิญกับความท้าทายหลายอย่าง เช่น ประเทศพัฒนาบางประเทศยังคงประสบกับปัญหาเกี่ยวกับพลังงานไฟฟ้าหลายอย่าง เช่น การขาดแคลนพลังงานไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง โครงข่ายไฟฟ้าที่ไม่เชื่อมโยงกัน และราคาไฟฟ้าที่พุ่งสูงขึ้น ในทางตรงกันข้าม การใช้ไฟฟ้าของจีนเพิ่มขึ้นเกือบสองเท่าในทศวรรษที่ผ่านมา จากประมาณ 5.5 ล้านล้านกิโลวัตต์ชั่วโมงในปี 2015 เป็นกว่า 10 ล้านล้านกิโลวัตต์ชั่วโมงในปี 2025 และปัจจุบัน จีนมีปริมาณการใช้ไฟฟ้ามากกว่าสหรัฐอเมริกาถึงสองเท่า และมากกว่าปริมาณการใช้ไฟฟ้ารวมกันของสหภาพยุโรป รัสเซีย อินเดีย และญี่ปุ่น

สาเหตุสำคัญที่จีนสามารถผงาดขึ้นเป็น "รัฐไฟฟ้า" สำคัญแห่งแรกของโลก คือ การที่จีนวางแผนบนพื้นฐานวิทยาศาสตร์ และมีความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องในการพัฒนาพลังงานอย่างมีคุณภาพสูง

ช่วงหลายปีที่ผ่านมา จีนประสบความสำเร็จเกี่ยวกับพลังงานไฟฟ้าในหลายๆ ด้าน เช่น การก่อสร้างโครงข่ายระบบส่งไฟฟ้าแรงสูงพิเศษ 46 โครงข่าย ซึ่งช่วยให้สามารถส่งกระแสไฟฟ้าระยะไกลจากตะวันตกไปตะวันออก และจากเหนือไปใต้ การเร่งสร้างตลาดไฟฟ้าแห่งชาติที่เป็นหนึ่งเดียว และการประสานโครงการสำคัญต่างๆ เช่น โครงการ "ข้อมูลจากตะวันออก การประมวลผลจากตะวันตก" (East Data, West Computing) กับโครงการการกระจายพลังงานไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ระบบการบริหารจัดการของจีนที่ขับเคลื่อนด้วยการวางแผนได้แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพที่โดดเด่น และความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมในการพัฒนาที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน การที่จีนก้าวขึ้นมาเป็น "รัฐไฟฟ้า" สำคัญแห่งแรกของโลกนั้น ถือเป็นแบบอย่างที่ดีสำหรับการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสีเขียวในระดับโลก

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศระบุว่า ยุคไฟฟ้าได้มาถึงแล้ว ไฟฟ้าเป็นทางเลือกหลักในการทดแทนเชื้อเพลิงฟอสซิลในการบริโภคขั้นสุดท้าย และเป็นเส้นทางหลักในการนำแหล่งพลังงานใหม่มาใช้

ในประเทศจีน พลังงานไฟฟ้ามากกว่าหนึ่งในสามผลิตจากแหล่งพลังงานหมุนเวียน ภายในปี 2025 กำลังการผลิตติดตั้งรวมของพลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ของจีนได้แซงหน้ากำลังการผลิตพลังงานความร้อนเป็นครั้งแรก ในขณะเดียวกัน โรงไฟฟ้าพลังงานถ่านหินของจีนกว่า 95% มีระดับการปล่อยมลพิษต่ำมาก และกว่าครึ่งหนึ่งสามารถควบคุมการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพสูง

ในด้านอุปสงค์ ภาคส่วนต่างๆ เช่น การขนส่ง อุตสาหกรรม และการก่อสร้าง กำลังเร่งพัฒนาระบบไฟฟ้าในการดำเนินการ โดยค่อยๆ ใช้ไฟฟ้ามาทดแทนถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง คาดว่า อัตราการใช้ไฟฟ้าของจีนจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยจะแตะระดับประมาณ 35% ภายในปี 2030