กรมส่งเสริมการเกษตร 'ชวนใช้ปุ๋ย 4 ถูก' เสริมประสิทธิภาพ ลดผลกระทบราคาปุ๋ย

นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า กรมส่งเสริมการเกษตรห่วงใยพี่น้องเกษตรกร จึงส่งเสริมให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยอย่างมีประสิทธิภาพ เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ และความต้องการของพืช โดยคำนึงถึงหลักการใช้ปุ๋ยแบบผสมผสานทั้งปุ๋ยเคมี ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพ ตามค่าวิเคราะห์ดิน และการใช้ปุ๋ยตามหลักการ 4 ถูก คือ

1. ถูกชนิด/ถูกสูตร

พิจารณาชนิดของปุ๋ยที่จะใช้ ไม่ว่าจะเป็นปุ๋ยเคมีหรือปุ๋ยอินทรีย์ และเลือกใช้ชนิดหรือสูตรปุ๋ยเคมีที่เหมาะกับช่วงระยะการเจริญเติบโตของพืช รวมทั้ง รู้จักพันธุ์พืชที่ปลูกด้วย เช่น ข้าวไวต่อช่วงแสง ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง หรือข้าวที่มีอายุสั้น เหมาะสมที่จะใช้ปุ๋ยชนิดหรือสูตรใดจึงสามารถเพิ่มประสิทธิภาพและผลผลิตได้ดี เป็นต้น

2. ถูกอัตรา

ใส่ปุ๋ยในปริมาณที่ตรงตามความต้องการของพืชแต่ละระยะการเจริญเติบโต และธาตุอาหารแต่ละชนิดที่พืชต้องการ ซึ่งเป็นปัจจัยที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตและให้ผลผลิตของพืช เพราะการใส่ปุ๋ยในปริมาณหรืออัตราที่ไม่เพียงพอ พืชจะได้รับธาตุอาหารไม่เพียงพอต่อการเจริญเติบโต แต่หากใส่ปุ๋ยในปริมาณสูงเกินไปจะทำให้เป็นโทษ ส่งผลให้ต้นพืชอ่อนแอ เกิดโรคหรือแมลงเข้าทำลายได้ง่าย

3. ถูกเวลา

จำเป็นต้องรู้ความต้องการปุ๋ย ธาตุอาหารในแต่ละช่วงระยะการเจริญเติบโตของพืช เพื่อเพิ่มผลผลิตได้ เช่น ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการใส่ปุ๋ยเคมีในระยะการเจริญเติบโตต่าง ๆ ของพืช ตั้งแต่เริ่มปลูกจนถึงการเก็บเกี่ยว

4. ถูกวิธี

การใส่ปุ๋ยมีวิธีการใช้ที่แตกต่างกัน เช่น หว่านลงดิน ให้ปุ๋ยพร้อมระบบน้ำ แต่มีเป้าหมายเดียวกัน คือ เพื่อให้รากพืชสามารถดูดสารอาหารได้อย่างรวดเร็วและนำไปใช้ได้เกิดประโยชน์สูงสุด ลดการสูญเสียของธาตุอาหารหรือสูญเสียปุ๋ยไปโดยเปล่าประโยชน์

นอกจากนี้ การถ่ายทอดความรู้พร้อมส่งเสริมการผลิตและใช้ปุ๋ยอินทรีย์รวมทั้งวัสดุอินทรีย์ เพื่อให้เกษตรกรผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เองจากวัสดุการเกษตรที่เหลือใช้ในท้องถิ่น เช่น ไถกลบตอซัง เพื่อลดปัญหาการเผาในพื้นที่เกษตร นับเป็นการเพิ่มอินทรียวัตถุและธาตุอาหารให้แก่ดิน ทำให้ดินมีโครงสร้างดีขึ้น ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยเคมี และลดต้นทุนการผลิตในส่วนของปุ๋ยเคมีลงได้ โดยในปี 2568 สามารถส่งเสริมการผลิตปุ๋ยอินทรีย์และวัสดุอินทรีย์ รวม 3,321,026.16 ตัน นำไปใช้ในพื้นที่การเกษตรรวม 3,027,991.25 ไร่ จากการส่งเสริมการใช้ปุ๋ยตามหลัก 4 ถูก ของศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชน (ศดปช.) จำนวน 882 ศูนย์ ใน 77 จังหวัด ทำให้สมาชิกที่ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน มีผลผลิตเพิ่มขึ้น ลดต้นทุนค่าปุ๋ย สามารถลดผลกระทบจากปัญหาราคาปุ๋ยในตลาดแก่เกษตรกรได้เป็นอย่างดี

สำหรับปี 2569 กรมส่งเสริมการเกษตรตั้งเป้าขยายผลการจัดการดินและการใช้ปุ๋ยที่ถูกต้อง จาก ศดปช. สู่เกษตรกรแปลงใหญ่ และเกษตรกรทั่วไปในชุมชนเพื่อให้ครอบคลุมพื้นที่การเกษตรมากยิ่งขึ้น เพื่อให้เกษตรกรสามารถจัดการดินและปุ๋ยได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ และความต้องการของพืช ผ่านกลไกการดำเนินงานของ ศดปช. โดยจะเน้นในเรื่องของการส่งเสริมการผลิตและใช้ปุ๋ยอินทรีย์และวัสดุอินทรีย์ ให้มากขึ้น โดยมีแนวทางการดำเนินงาน ดังนี้

• บูรณาการร่วมกับกรมพัฒนาที่ดินในพื้นที่ส่งเสริม อบรมถ่ายทอดให้ความรู้ในการผลิตและใช้ปุ๋ยอินทรีย์และวัสดุอินทรีย์จากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรในชุมชน
• สนับสนุนปัจจัยการผลิตที่จำเป็นในการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ตามความเหมาะสม เช่น สารเร่ง พด. เมล็ดพันธุ์พืชปุ๋ยสด
• รณรงค์ประชาสัมพันธ์การส่งเสริมการไถกลบตอซัง และผลิตปุ๋ยอินทรีย์ ผ่านช่องทางที่สามารถดำเนินการได้

โดยคาดหวังว่าแนวทางการจัดการดินและปุ๋ยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตที่กรมส่งเสริมการเกษตรดำเนินการจะสามารถบรรเทาผลกระทบจากสถานการณ์ปุ๋ยเคมีราคาแพงที่อาจจะเกิดขึ้นได้