บันทึกหน้า 4
ไทยโพสต์ อิสรภาพแห่งความคิด การกลับบ้านจันทร์ส่องหล้าของ ทักษิณ ชินวัตร หลังได้รับการพักโทษและเข้ารับทราบเงื่อนไขคุมประพฤติจากกรมคุมประพฤติ ทำให้บรรยากาศการเมืองกลับมาคึกคักอีกครั้งทันที
อดีตนายกฯ เปิดกระจกทักทายสื่อมวลชนและกลุ่มคนเสื้อแดง ก่อนตอบคำถามเรื่องสุขภาพสั้นๆ ว่า“ไปจำศีลมา 8 เดือน ตอนนี้จำอะไรไม่ได้แล้ว” ขณะที่ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกฯ และหัวหน้าพรรคสีน้ำเงิน เมื่อถูกถามว่าจะไปเยี่ยมหรือไม่ ก็ตอบเพียงว่า“โหย ดีใจ”
อย่างไรก็ตาม การกลับมาครั้งนี้ไม่ใช่การกลับมาแบบมีอิสระเต็มที่ หากเป็นการกลับมาพร้อมข้อจำกัดหลายชั้น ข้อจำกัดแรกคือ เงื่อนไขการพักโทษ แม้ได้รับอนุญาตให้ออกจากเรือนจำ แต่ยังอยู่ภายใต้การคุมประพฤติ การแสดงบทบาททางการเมืองอย่างเปิดเผยเกินไป ไม่ว่าจะเป็นการสั่งการ การกำหนดทิศทางรัฐบาล หรือการเคลื่อนไหวแบบเปิดหน้า อาจเปิดช่องให้เกิดการตรวจสอบจากภาคประชาชนและฝ่ายตรงข้ามทางการเมืองได้ทันที
ข้อจำกัดต่อมาคือ แรงเสียดทานทางการเมือง ชื่อของทักษิณยังเป็นทั้งศูนย์รวมแรงสนับสนุนและแรงต้าน หากขยับเร็วเกินไป หรือปรากฏภาพว่าเข้ามากำกับเกมการเมืองโดยตรง ก็อาจย้อนกลับไปสร้างภาระให้กับพรรคเพื่อไทย มากกว่าจะเป็นแต้มบวก
ในทางยุทธศาสตร์ หากเลือกเดินเกมอย่างประนีประนอม ไม่เร่งเปิดหน้า และรักษาระยะให้เหมาะสม เพื่อไทยยังมีโอกาสรักษาสถานะพรรคร่วมรัฐบาล สะสมผลงาน และรอจังหวะทางการเมืองในอนาคต แต่หากเดินเกมเผชิญหน้าเร็วเกินไป จนเกิดภาพของการใช้อำนาจเหนือรัฐบาล ก็อาจทำให้เกิดแรงกระแทกทางการเมืองอย่างหนัก
อีกด้านที่สำคัญคือ ข้อจำกัดทางกฎหมาย ปัจจุบันทักษิณยังมีคดีตามมาตรา 112 ที่อยู่ในชั้นอุทธรณ์ หลังอัยการสูงสุดยื่นอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่เคยยกฟ้อง
นอกจากนี้ยังมีกรณีชั้น 14 โรงพยาบาลตำรวจ ซึ่งอยู่ระหว่างการตรวจสอบของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ รวมถึงคดีภาษีหุ้นชินคอร์ป มูลค่า 1.76 หมื่นล้านบาท ที่ยังอยู่ในขั้นตอนบังคับคดี ทั้งหมดนี้ทำให้การกลับมาของทักษิณครั้งนี้ เป็นการกลับมาพร้อม “พื้นที่” แต่ก็มี “เพดาน”
การออกพระราชกำหนดกู้เงิน 4 แสนล้านบาทของรัฐบาลกำลังกลายเป็นประเด็นร้อนทางการเมือง ไม่ใช่เฉพาะเรื่องความจำเป็นเร่งด่วนของมาตรการเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการวางโครงสร้างอำนาจและความรับผิดชอบทางการเมืองที่ถูกออกแบบไว้อย่างน่าสนใจ
จุดสำคัญอยู่ที่โครงสร้างคณะกรรมการกลั่นกรองการใช้เงินกู้ ที่ เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกฯ และ รมว.คลัง ได้มอบหมาย มีทั้งหมด 9 คน โดยมีปลัดกระทรวงการคลังเป็นประธาน และกรรมการส่วนใหญ่เชื่อมโยงกับฝ่ายเศรษฐกิจและกระทรวงการคลังอย่างชัดเจน รวมถึงผู้ทรงคุณวุฒิที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเป็นผู้แต่งตั้ง
ในทางการเมือง โครงสร้างลักษณะนี้สะท้อนว่าภาระความรับผิดชอบด้านการบริหาร การกลั่นกรอง และผลสัมฤทธิ์ของโครงการ จะตกอยู่กับฝ่ายเศรษฐกิจโดยตรง มากกว่าจะลงไปถึงตัวผู้นำรัฐบาล และนักการเมืองโดยตรง
ความหมายจึงค่อนข้างชัด หากโครงการเดินหน้าได้ผล เกิดเม็ดเงินหมุนเวียน กระตุ้นเศรษฐกิจ และสร้างผลเชิงบวกต่อประชาชน เครดิตทางการเมืองย่อมกลับไปที่รัฐบาลในฐานะผู้ตัดสินใจใช้นโยบาย
แต่หากเกิดปัญหา ไม่ว่าจะเป็นความล่าช้า การใช้งบไม่ตรงเป้า ประสิทธิภาพไม่เป็นไปตามที่ประกาศไว้ หรือเกิดข้อครหาทุจริต แรงกระแทกย่อมตกลงไปที่ฝ่ายกำกับดูแลเชิงเทคนิคและฝ่ายเศรษฐกิจเป็นลำดับแรก
อีกประเด็นที่ถูกจับตาคือ ความเคลื่อนไหวของฝ่ายค้านในการยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ มาตรา 172 ของพระราชกำหนดดังกล่าว
ดังนั้นแนวโน้มทางกฎหมายชี้ให้เห็นว่า ประเด็นที่ศาลจะพิจารณาได้มีขอบเขตจำกัดไม่ไปก้าวล่วง คือ การตรวจสอบเหตุแห่งความจำเป็นเร่งด่วนของการออกพระราชกำหนด ซึ่งน่าจะเป็นดุลพินิจของรัฐบาล
นั่นทำให้โอกาสที่การยื่นตรวจสอบครั้งนี้จะส่งผลให้รัฐบาลสะเทือนอย่างมีนัยสำคัญ ยังถือว่าไม่สูงนัก ในภาพรวม พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาทจึงน่าจะเดินหน้าต่อได้ในทางการเมือง.
คางดำ