อึ้ง! พ่อแม่ลูก ป่วยมะเร็งต่อมไทรอยด์ยกบ้าน พบต้นเหตุจากกิน "ผักชนิดหนึ่ง" นานเกือบ 10 ปี

กินผักดองมากเกินไป เสี่ยงมะเร็งจริงไหม? เปิดข้อควรรู้หลังเคสครอบครัวจีนป่วยมะเร็งต่อมไทรอยด์

ผักดอง เป็นอาหารที่หลายบ้านคุ้นเคย กินง่าย เก็บได้นาน ช่วยเพิ่มรสชาติให้มื้ออาหาร และหลายคนยังเชื่อว่าเป็นทางเลือกที่ดี เพราะทำจากผักและผ่านกระบวนการหมักแบบดั้งเดิม แต่คำถามคือ หากกินผักดองบ่อย ๆ หรือกินในปริมาณมากเป็นเวลานาน จะยังถือว่าดีต่อสุขภาพอยู่หรือไม่

ประเด็นนี้ถูกพูดถึงอีกครั้ง หลังมีรายงานจากสื่อจีนเกี่ยวกับครอบครัวหนึ่งในกรุงปักกิ่ง ที่สมาชิกหลายคนป่วยเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ โดยแพทย์ตั้งข้อสังเกตถึงพฤติกรรมการกินผักดองเป็นประจำต่อเนื่องมานานหลายปี เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้หลายคนเริ่มกังวลว่า อาหารที่ดูเหมือนธรรมดาอย่างผักดอง อาจมีความเสี่ยงต่อสุขภาพมากกว่าที่คิด

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือต้องแยกให้ชัดว่า ข่าวลักษณะนี้ยังเป็น “กรณีรายงาน” ไม่ใช่หลักฐานที่ยืนยันว่า ผักดองเป็นสาเหตุโดยตรงของมะเร็งต่อมไทรอยด์ในทุกคน เพราะโรคมะเร็งเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งพันธุกรรม อายุ เพศ ภาวะน้ำหนักตัว การได้รับรังสี พฤติกรรมการกิน และปัจจัยแวดล้อมอื่น ๆ แต่การกินอาหารดองเค็มมากเกินไปก็เป็นเรื่องที่ควรระวังจริง

เคสที่จีน กินผักดองนานเกือบ 10 ปี ก่อนพบโรคในครอบครัว

ตามรายงานข่าว ชายชาวจีนรายหนึ่งในกรุงปักกิ่งเล่าว่า ครอบครัวของเขาต้องการกินผักให้มากขึ้น แต่ไม่มีเวลาเตรียมผักสดทุกวัน จึงเลือกทำผักดองไว้กินเอง เพราะสะดวก ประหยัด และหยิบมากินได้ทันที

ผักดองจึงกลายเป็นอาหารประจำโต๊ะของครอบครัวมานานเกือบ 10 ปี กระทั่งชายคนดังกล่าวเริ่มมีอาการไอเรื้อรัง กลืนลำบาก และคลำพบก้อนแข็งบริเวณคอ เมื่อตรวจร่างกายจึงพบว่าเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์

ต่อมาแพทย์แนะนำให้สมาชิกครอบครัวเข้ารับการตรวจเพิ่มเติม และมีรายงานว่าภรรยากับลูกอีกคนพบโรคเดียวกันในระยะเริ่มต้น เหตุการณ์นี้ทำให้สื่อจีนหยิบยกประเด็นเรื่อง “ผักดอง” และพฤติกรรมกินเค็มระยะยาวมาเป็นข้อเตือนใจด้านสุขภาพ

ผักดองเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงมะเร็งได้อย่างไร?

ผักดองไม่ได้เป็นอันตรายเสมอไป แต่ความเสี่ยงมักอยู่ที่ ปริมาณที่กิน ความเค็ม กระบวนการดอง สุขอนามัย และความถี่ในการกิน โดยเฉพาะผักดองที่มีเกลือสูง หรือดองไม่ถูกวิธี อาจมีสารบางชนิดที่ไม่เป็นผลดีต่อสุขภาพ

อาหารดองเค็มบางชนิดอาจมีไนเตรตหรือไนไตรต์ ซึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นสารประกอบกลุ่ม N-nitroso compounds หรือไนโตรซามีนได้ในบางสภาวะ สารกลุ่มนี้ถูกพูดถึงในงานวิจัยด้านความเสี่ยงมะเร็งหลายชนิด โดยเฉพาะมะเร็งในระบบทางเดินอาหาร

งานวิจัยและหน่วยงานด้านมะเร็งหลายแหล่งระบุว่า อาหารที่ถนอมด้วยเกลือ เช่น ผักดองเค็ม ปลาเค็ม หรืออาหารหมักดองที่มีเกลือสูง มีความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหารและมะเร็งหลอดอาหารมากกว่าการโยงกับมะเร็งต่อมไทรอยด์โดยตรง

แล้วมะเร็งต่อมไทรอยด์เกี่ยวกับผักดองจริงไหม?

ในประเด็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยังซับซ้อนกว่านั้น งานวิจัยบางชิ้นพบความสัมพันธ์ระหว่างการได้รับไนเตรตหรือไนไตรต์จากอาหารกับความเสี่ยงมะเร็งต่อมไทรอยด์ในบางกลุ่มประชากร แต่ผลการศึกษายังไม่สอดคล้องกันทั้งหมด และยังไม่สามารถสรุปง่าย ๆ ว่า “กินผักดองแล้วจะเป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์”

American Cancer Society ระบุว่า ปัจจัยเสี่ยงที่รู้จักของมะเร็งต่อมไทรอยด์ ได้แก่ เพศหญิง อายุบางช่วง น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ประวัติครอบครัว โรคหรือก้อนที่ต่อมไทรอยด์บางชนิด ความผิดปกติทางพันธุกรรมบางแบบ และการได้รับรังสีบริเวณศีรษะหรือลำคอ โดยไม่ได้ระบุว่าผักดองเป็นสาเหตุหลักโดยตรง

ดังนั้น ข่าวครอบครัวจีนควรถูกมองเป็นสัญญาณเตือนให้ระวังการกินอาหารดองเค็มมากเกินไป มากกว่าจะใช้เป็นข้อสรุปว่า ผักดองเป็นต้นเหตุของมะเร็งต่อมไทรอยด์ในทุกกรณี

กินผักดองมากเกินไป เสี่ยงอะไรบ้าง?

ความเสี่ยงที่เห็นได้ชัดที่สุดจากผักดองคือ โซเดียมสูง เพราะการดองส่วนใหญ่ใช้เกลือจำนวนมาก หากกินบ่อยและกินมาก อาจทำให้ร่างกายได้รับโซเดียมเกิน ซึ่งสัมพันธ์กับความดันโลหิตสูง ภาระต่อไต และความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว

นอกจากนี้ ผักดองที่เก็บไม่ดี มีราขึ้น มีกลิ่นผิดปกติ หรือดองไม่ถูกสุขลักษณะ อาจเสี่ยงปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์หรือสารที่ไม่พึงประสงค์ได้ จึงไม่ควรมองว่า “ทำเองที่บ้าน” แล้วจะปลอดภัยเสมอไป หากขั้นตอนการล้างภาชนะ การควบคุมเกลือ การเก็บรักษา และระยะเวลาการหมักไม่เหมาะสม

อีกประเด็นคือ หลายคนกินผักดองแทนผักสดโดยคิดว่าได้ประโยชน์เหมือนกัน แต่ในความจริง ผักดองไม่ควรทดแทนผักสดทั้งหมด เพราะผักสดให้วิตามิน ใยอาหาร และสารพฤกษเคมีหลากหลายกว่า โดยไม่มีโซเดียมสูงเท่าผักดอง

กินผักดองอย่างไรให้ปลอดภัยกว่า?

หากชอบกินผักดอง ไม่จำเป็นต้องเลิกทันที แต่ควรกินอย่างพอดี และเลือกให้ปลอดภัยขึ้น โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง โรคไต โรคหัวใจ หรือมีความเสี่ยงโรคมะเร็งบางชนิด ควรระวังเป็นพิเศษ

• กินในปริมาณน้อย ใช้เป็นเครื่องเคียง ไม่ใช่กินแทนผักสดทั้งจาน
• ไม่ควรกินทุกวัน ควรสลับกับผักสด ผักต้ม ผักนึ่ง หรือแกงจืดผัก
• เลือกผักดองที่สะอาด ไม่มีเชื้อรา กลิ่นเหม็นผิดปกติ หรือสีเปลี่ยนแปลก ๆ
• ลดน้ำดอง ไม่ควรซดน้ำดอง เพราะมักมีเกลือสูง
• ล้างหรือแช่น้ำก่อนกินบางส่วน อาจช่วยลดความเค็มได้บ้าง แต่ไม่ได้ทำให้โซเดียมหายหมด
• กินคู่กับอาหารสดหลากหลาย เช่น ผักสด ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และโปรตีนคุณภาพดี
• อย่ากินผักดองที่ยังดองไม่สมบูรณ์หรือดองเสีย เพราะอาจมีสารหรือเชื้อที่เสี่ยงต่อสุขภาพ

ใครบ้างควรเลี่ยงหรือจำกัดผักดอง?

แม้ผักดองจะเป็นอาหารที่หลายคนกินได้ แต่คนบางกลุ่มควรจำกัดปริมาณมากกว่าคนทั่วไป เพราะอาจได้รับผลเสียจากโซเดียมหรือความเสี่ยงด้านทางเดินอาหารได้ง่ายกว่า

• ผู้ที่มีความดันโลหิตสูง เพราะอาหารเค็มอาจทำให้ควบคุมความดันได้ยากขึ้น
• ผู้ป่วยโรคไต เพราะอาจต้องจำกัดโซเดียมตามคำแนะนำแพทย์
• ผู้ที่มีโรคหัวใจหรือหลอดเลือด ควรระวังอาหารเค็มจัด
• ผู้ที่มีปัญหากระเพาะอาหารหรือกรดไหลย้อน เพราะอาหารดองเปรี้ยวเค็มอาจกระตุ้นอาการในบางคน
• เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ควรเลือกอาหารหมักดองที่สะอาดและกินในปริมาณน้อย

7 สัญญาณเตือนมะเร็งต่อมไทรอยด์ที่ไม่ควรมองข้าม

มะเร็งต่อมไทรอยด์ในระยะแรกมักไม่มีอาการชัดเจน หลายคนตรวจพบจากการคลำเจอก้อนที่คอ หรือจากการตรวจสุขภาพ อย่างไรก็ตาม หากมีอาการต่อไปนี้ โดยเฉพาะเป็นต่อเนื่อง ไม่หายเอง หรือมีแนวโน้มแย่ลง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจให้ชัดเจน

• มีก้อนหรือบวมบริเวณด้านหน้าคอ โดยเฉพาะก้อนที่โตขึ้นหรือขยับตามการกลืน
• เสียงแหบเรื้อรัง หรือเสียงเปลี่ยนโดยไม่เกี่ยวกับหวัด
• กลืนลำบาก รู้สึกเหมือนมีก้อนในลำคอ
• หายใจลำบาก หรือรู้สึกแน่นบริเวณคอ
• ไอเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ และไม่ได้เกิดจากหวัดหรือภูมิแพ้ชัดเจน
• ปวดบริเวณคอ บางรายอาจปวดร้าวไปถึงหู
• ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต คลำได้เป็นก้อนแข็งหรือไม่ยุบลงหลังผ่านไปหลายสัปดาห์

อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป เพราะก้อนที่ต่อมไทรอยด์จำนวนมากเป็นก้อนธรรมดาหรือโรคอื่นที่ไม่ใช่มะเร็ง แต่การตรวจเร็วจะช่วยให้รู้สาเหตุและรักษาได้เหมาะสมกว่า

สรุป

ผักดองไม่ใช่อาหารต้องห้าม แต่ไม่ควรกินมากหรือกินทุกวันจนแทนที่ผักสด เพราะผักดองมักมีโซเดียมสูง และหากดองไม่ถูกสุขลักษณะอาจเพิ่มความเสี่ยงด้านสุขภาพได้ โดยเฉพาะในคนที่มีโรคประจำตัว

สำหรับประเด็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ ยังไม่ควรสรุปว่าผักดองเป็นสาเหตุโดยตรงในทุกกรณี แต่ข้อมูลวิจัยบางส่วนทำให้ควรระวังการได้รับไนเตรต ไนไตรต์ และอาหารดองเค็มในระยะยาว ทางเลือกที่ดีกว่าคือ กินผักสดให้หลากหลาย ลดอาหารเค็มจัด และใช้ผักดองเป็นเครื่องเคียงในปริมาณพอดี ไม่ใช่อาหารหลักประจำวัน