เตือนวิกฤติปุ๋ยโลก เสี่ยงกระทบเกษตรไทย จี้รัฐเร่งรับมือ

คุณรัสชัย เหรียญพาณิชย์ กรรมการสมาคมดินและปุ๋ยแห่งประเทศไทย ได้เข้าร่วมเสวนา ROUND TABLE “ฝ่าวิกฤตพลังงาน ทางรอดประเทศไทย” ในหัวข้อ Hormuz Shock - วิกฤตปุ๋ยโลก ทางรอดเกษตรไทย ณ ทรู ดิจิทัล พาร์ค และได้ให้ความเห็นเอาไว้ว่า

ปัจจุบันไทยพึ่งพาการนำเข้าปุ๋ยในภาคการเกษตร 100% ทั้งในส่วนของปุ๋ยไนโตรเจน ฟอสเฟต และโพแทสเซียม ทำให้เมื่อเกิดวิกฤติการณ์ที่ส่งผลกระทบต่อการผลิต ส่งออก หรือซัพพลายเชนในอุตสาหกรรมปุ๋ยโลก ภาคการเกษตรไทยจึงมีความเปราะบางและได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง

โดยเฉพาะวิกฤติการณ์ช่องแคบฮอร์มุซที่ส่งผลต่อความเสี่ยงอุปทานอย่างรุนแรง เนื่องจากซาอุดีอาระเบียเป็นผู้ผลิตปุ๋ยฟอสเฟตรายใหญ่ของโลก เมื่อไม่สามารถส่งออกผ่านช่องแคบดังกล่าว ทำให้ผลิตภัณฑ์และวัตถุดิบการผลิตปุ๋ยฟอสเฟตได้รับผลกระทบอย่างมาก เช่นเดียวกับปุ๋ยอีกสองชนิดที่ได้รับผลกระทบทางด้านต้นทุนการผลิตและขนส่ง

ที่ผ่านมาการแก้ปัญหาด้านราคาปุ๋ยมักเป็นไปในเชิงรับ เช่น เจรจาหาซื้อเมื่อขาดตลาด หรือควบคุมราคาเมื่อปุ๋ยมีราคาสูง แต่มาตรการเหล่านี้ไม่ตอบโจทย์ปัญหาที่ซับซ้อนขึ้นในปัจจุบัน ทั้งในด้านภาวะโลกร้อนหรือประเด็นภูมิรัฐศาสตร์ การตั้งกองทุนหรือควบคุมโดยรัฐก็ไม่สอดคล้องกับการแก้ปัญหานัก

ทางที่ดีควรให้ภาคเอกชนที่มีความเชี่ยวชาญมาบริหารจัดการความเสี่ยงด้านราคามากกว่าภาครัฐ แต่ผู้ประกอบการก็เผชิญข้อจำกัดในหลายด้าน โดยเฉพาะความซับซ้อนทางกฎระเบียบ เพราะการดำเนินกิจการและขอใบอนุญาตหลายฉบับดำเนินธุรกิจ ต้องอาศัยการติดต่อประสานงานถึง 4 กระทรวง

ยุทธศาสตร์การแก้ปัญหาและทางออกของอุตสาหกรรมปุ๋ยไทย ในระยะสั้นภาครัฐควรลดกฎระเบียบที่ซับซ้อน เปิดให้มีการแข่งขันที่เสรี เพื่อให้เอกชนจัดหาปุ๋ยจากหลายแหล่งในราคาที่เหมาะสมยิ่งขึ้น ในระยะกลางควรใช้สิทธิประโยชน์จาก BOI การดึงดูดบริษัทปุ๋ยต่างชาติเข้ามาในไทย และจัดตั้งคณะกรรมการปุ๋ยแห่งชาติ เพื่อกำหนดนโยบายทิศทางบริหารจัดการปุ๋ยของไทย โดยไม่ต้อเข้าไปแทรกแซงกลไกตลาด

อีกส่วนที่ได้รับการพูดถึงคือการจัดตั้งเหมืองโพแทซในประเทศไทย เพื่อตอบสนองความต้องการนำเข้าปุ๋ยโพแทซกว่า 700,000 ตัน/ปี เพื่อใช้กับพืชเศรษฐกิจหลายชนิดของไทย ซึ่งจะช่วยสร้างความมั่นคงด้านอุปทาน ควบคุมต้นทุนการผลิต และสร้างรายได้แก่ประเทศ แม้ในไทยโครงการนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษา จากข้อจำกัดด้านประเด็นทางสิ่งแวดล้อมก็ตาม

อย่างไรก็ตามเราควรส่งเสริมเกษตรกรให้ใช้ปุ๋ยถูกสูตร ถูกอัตรา ถูกเวลา และถูกวิธี สนับสนุนให้ตรวจค่าดินเพื่อผสมปุ๋ยใช้เอง นำปุ๋ยอินทรีย์มาผสมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเพาะปลูก พร้อมจัดตั้งสถาบันพัฒนาเกษตรกรเพื่อยกระดับอาชีพให้ทมีความมั่นคงและสร้างรายได้ที่ยั่งยืน พร้อมสร้างเครื่องมือที่จะช่วยส่งเสริมให้ประชากรสูงวัยนำความรู้ความสามารถมาพัฒนาภาคการเกษตรอย่างมีประสิทธิภาพ