“ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะไส้” เมื่อสารพัดปัญหาผิวเชื่อมโยงกับลำไส้อย่างแยกจากกันไม่ได้ เพราะการมี ‘ไส้งาม’ ผ่านการบำรุงและดูแลจุลินทรีย์ให้สมดุล จากภายใน มีผลต่อความสวยและความเยาว์ที่ออกมาภายนอก

ปกติเราจะได้ยินคำว่า “ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง” แต่ ชินนี่ (พิมพ์ลภัส ลี้กิจเจริญผล) ในฐานะผู้เขียน และนักวิทยาศาสตร์ ขอปรับนิดหนึ่งเป็น “ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะไส้” เพราะวันนี้เราจะมาพูดกันถึงเรื่องความงาม ที่ถ้าอยากงาม อยากเยาว์ บางครั้งเราก็ต้องทำตัวให้เป็นคน ‘ไส้งาม’ กันก่อนค่ะ!

บทความนี้เป็นบทความแรกจาก ‘Inner Beauty’ คอลัมน์ใหม่จาก Mirror Thailand ที่ว่าด้วยความงาม และ Wellbeing แบบยั่งยืน เพราะเราเชื่อว่าการขับเคลื่อนเรื่อง beauty ของเราที่เริ่มจากเรื่อง ‘ภายใน’ ตัวเราเอง ตั้งแต่ระดับเซลล์ ระดับ DNA ไล่มาถึงผิวหนัง จะมีส่วนช่วยให้ความงามอยู่กับเราไปนานๆ ไม่ใช่แค่เพียงช่วงสั้นๆ แต่เป็นอะไรที่เราปรับเข้ากับไลฟ์สไตล์ของเราได้แบบที่ไม่ต้องบังคับตัวเองให้ทำมากนัก

ซึ่งคำว่า ‘ไส้งาม’ ที่ว่า ก็เป็นส่วนหนึ่งของ Inner Beauty ที่น่าให้ความสำคัญไม่น้อย เพราะหลายๆ คนอาจยังไม่ทราบว่า อวัยวะที่เกี่ยวข้องกับการขับถ่าย และแลดูไม่สวย กลิ่นไม่ชวนให้ปราถนาอย่างลำไส้ กลับมีความสำคัญต่อความงาม และ aging ของเราอย่างที่เราคาดไม่ถึง

หากดูจาก 14 Hallmarks of Aging หรือ 14 กลไกในร่างกายที่เกี่ยวข้องและส่งผลต่อความแก่ หนึ่งในนั้นคือลำไส้ เอาให้เฉพาะเจาะจงคือ Gut Dysbiosis หรือการที่จุลินทรีย์ในลำไส้ ไม่สมดุล ไม่บาลานซ์ ส่วน 13 Hallmarks ทีเหลือ บางตัวก็เกี่ยวข้องโดยอ้อมเมื่อลำไส้เกิด Dysbiosis

ก่อนพูดถึง Gut Dysbiosis อะไรคือนิยามของลำไส้ดี ไส้งาม ของทุกคนกันคะ?

อย่างนี้ค่ะ สมมติให้ลองเปรียบเทียบลำไส้เรากับป่าไม้ ป่าที่อุดมสมบูรณ์สวยงาม คือป่าที่มีต้นไม้เขียวชอุ่ม หลากหลาย เหมือนป่าอเมซอน ไม่ได้มีเพียงต้นหญ้าขึ้นเพียงชนิดเดียว แบบทุ่งหญ้าแห้งแล้ง พื้นดินแตกระแหง ซึ่งมันคือคอนเซ็ปต์เดียวกับไส้งามเลยค่ะ เพราะลำไส้ที่ดีควรมีความสมดุล และหลากหลายของจุลินทรีย์ โดยเฉพาะตัวที่ดีๆ หรือที่เราคุ้นเคยและเรียกว่า Probiotics มากกว่านั้นผนังลำไส้ต้องปกคลุมไปด้วยสารเมือก เพื่อให้ลำไส้แข็งแรง ไม่รั่ว (Gut Leak)

ในทางตรงกันข้าม ถ้าจุลินทรีย์ในลำไส้ไม่สมดุล ไม่หลากหลาย สารเมือกไม่มี นั่นอาจจะเป็นปัญหา ที่เรียกว่า Gut Dysbiosis และส่งผลต่อสุขภาพและความงามของเรา

ส่งผลยังไง?

เริ่มจากเมื่อจุลินทรีย์ไม่หลากหลาย สิ่งที่จะเกิดขึ้นคือ จุลินทรีย์ตัวดีๆ ก็มักจะไม่หลากหลายด้วย ทำให้จุลินทรีย์ตัวไม่ดี ที่กินบนเรือนขี้รดบนหลังคาเราเจริญมากขึ้น และส่งผลต่อความไม่สมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ และความไม่สมดุลนั้น จะทำให้สารที่มีประโยชน์ที่จุลินทรีย์ดีๆ สร้าง เรียกว่า Postbiotics เช่นพวก Short-chain fatty acid (SCFAs) มีปริมาณน้อยลง ซึ่งสารเหล่านี้ช่วยลดการอักเสบในร่างกายเรา เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน รวมถึงเป็นสารที่ให้พลังงานคอยชุบเลี้ยงให้เซลล์ผนังลำไส้ของเราแข็งแรงด้วย

เมื่อน้องๆ Probiotics ลดลง อีกสิ่งที่เกิดขึ้นคือ ใครจะเป็นตัวสร้างสารเมือกปกป้องผนังลำไส้คะ? ใช่ค่ะลำไส้ก็จะเกิดการรั่ว หรือที่เราเรียกว่า Leaky Gut ซึ่งคำว่ารั่วในที่นี้ อย่าคิดว่าต้องรั่วใหญ่โตแบบอาหารในไส้หลุดออกมานะ เพราะเอาแค่สารเมือกหาย จนผนังเซลล์ในไส้ห่างออกจากกันเพียงนิดเดียว จนเศษซากแบคทีเรียเพียงแค่ Cell Membrane ของแบคทีเรียในลำไส้หลุดออกมาได้ แค่นั้นก็ทรงประสิทธิภาพพอแล้วที่จะระดมหมู่มวลภูมิคุ้มกันของเรามามุงกัน และร่วมกันสาปส่งโดยการปล่อยสารอักเสบออกมารัวๆ เพราะเขาคิดว่าสิ่งนี้คือสิ่งแปลกปลอม นั่นก็แสดงว่า ถ้าลำไส้รั่ว ร่างกายเราจะเกิดการอักเสบแบบต่ำๆ อย่างต่อเนื่องเรื้อรัง แบบที่เราไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำ มารู้อีกที ก็อาจจะเป็นอาการของโรคต่างๆ และสัญญะของความแก่ ไล่ไปตั้งแต่เซลล์แก่ ยันปัญหาผิวหนัง เช่น สิว ผื่นต่างๆ รวมถึงการสร้างคอลลาเจนในร่างกายที่ช่วยให้ผิวเราเปล่งปลั่ง อิ่มฟู ปราศจากกาก้า (ริ้วรอย ตีนกา)

ไส้งามยังส่งผลต่อกลไกควบคุมความหิว ความอิ่ม ของเราด้วย เพราะถ้าเราอิ่มยาก หรือกินอะไรก็ไม่สาแก่ใจ ยังอยากกินไปเรื่อยๆ น้ำหนักเราจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และแน่นอนน้ำหนักและไขมันที่เพิ่มมากเกินไปส่งผลต่อ wellness ของเราแน่นอน

ยกตัวอย่าง ฮอร์โมนความอิ่มตัวหนึ่งที่สร้างจากลำไส้เรา (ถ้าไส้เรางาม) คือ ฮอร์โมนที่ชื่อว่า GLP-1 (Glucagon like peptide 1) ใช่ค่ะ หากใครคุ้นกับชื่อนี้ เพราะมันคือสารเดียวกับ (หรือคล้ายกับ) ที่อยู่ในปากกาลดน้ำหนัก เพื่อทำให้คนที่ใช้นั้นรู้สึกอิ่ม จะกินอาหารได้น้อยลง และน้ำหนักก็จะลด แต่ถ้าไส้เรางาม ลำไส้เราจะสร้าง GLP-1 ตามธรรมชาติค่ะ และเราก็จะอิ่มและพึงพอใจกับอาหารที่เรากิน เราจะไม่กินเยอะเกินไปจนน้ำหนักควบคุมไม่ได้

ยังไม่จบค่ะ รู้ไหมว่าสารต้านอนุมูลอิสระ ที่เราอยากให้มีเยอะๆ ในร่างกายเพื่อความงาม ความอ่อนเยาว์ของเรา ไม่ว่ามันจะมาจากอาหารจริงหรือมาจากอาหารเสริม เคยสงสัยกันไหมว่า ที่เรากินสารต้านอนุมูลอิสระเข้าไปเพื่ออยากให้มันช่วยเรา แต่ร่างกายของเราดูดซึมไปใช้ได้มากแค่ไหน

เราขอยกตัวอย่างสารต้านอนุมูลอิสระตัวนึงที่พูดกันเยอะมากในวงการ Longevity Beauty และ wellness สารตัวนั้นคือ Anthocyanins (แอนโทไซยานิน) ที่มักพบในผลไม้สีจัดๆ แบบแดง น้ำเงิน ม่วงเข้มๆ เช่น บลูเบอร์รี่ ดอกอัญชัน มะเขือม่วง รู้ไหมว่าการดูดซึม Anthocyanins โดยส่วนใหญ่เกิดขึ้นที่ลำไส้ ผ่านการย่อยจาก Probiotics ในลำไส้ ตระกูล Bifidobacterium และ Lactobacillus เราจงใจใส่ชื่อวิทยาศาสตร์ของ Probiotics มา เพราะเชื่อว่า ไม่นานจากนี้ ชื่อ Probiotics เหล่านี้จะเป็นชื่อสามัญที่อยู่ในแบบเรียนเด็กๆ และเราควรคุ้นเคยกับชื่อจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์เหล่านี้ เพราะหากปราศจาก Probiotics เหล่านี้มันยากมากที่จะดูดซึม Anthocyanins ไปใช้ได้ เพราะ Anthocyanins เป็นสารขนาดใหญ่และซับซ้อน ต้องผ่านการย่อยให้เล็กลงจากบรรดาน้องๆ Probiotics ข้างต้น ถึงจะดูดซึมได้ดี

ดังนั้นหากอยากให้สารต้านอนุมูลอิสระ ทรงประสิทธิภาพสูงสุดต่อความงามของเรา เราต้องทำให้ไส้เรางามด้วยค่ะ

คำถามต่อมาคือ แล้วฉันจะทำให้ไส้ฉันงามได้อย่างไร?

เอาแบบง่ายๆ สั้นๆ มันเกี่ยวกับการกินที่บำรุงจุลินทรีย์ในลำไส้ให้สมดุล หลากหลาย ซึ่งผนังลำไส้จะแข็งแรง อาจเริ่มจากกินอาหารที่อุดมไปด้วย Probiotics เช่น กิมจิ นัทโตะ เทมเป้ (ใครที่เพิ่งเริ่มกิน แนะนำให้ค่อยๆ ทานทีละน้อยก่อนนะคะ ร่างกายจะได้ปรับตัวทัน ไม่ท้องอืด)

ไม่ใช่กินแค่ Probiotics แต่ต้องเติมอาหารของน้องๆ เข้าไปด้วย น้องๆ เขาไม่ชอบน้ำตาล เขาชอบไฟเบอร์จากผัก จากผลไม้น้ำตาลต่ำ และไม่ใช่แค่กินเน้นปริมาณ ควรกินผักหลากหลายด้วย เพราะน้องๆ Probiotics ในลำไส้ของแต่ละคน ก็ไม่เหมือนกัน และมีเป็นร้อยๆ สายพันธุ์ เขาชอบกินไม่เหมือนกัน ดังนั้นเราต้องกินไฟเบอร์หลากหลายไว้ก่อน เพื่อให้ทุกตัวได้อาหารทั่วถึง เมื่อจุลินทรีย์ดีๆ หลากหลาย สมดุล เขาจะสร้างสารเมือก สร้างสารลดการอักเสบเรื้อรัง เขาจะช่วยให้ลำไส้เราแข็งแรงค่ะ

จริงๆ ยังมีอีกมากมายเลยค่ะ เกี่ยวกับลำไส้และกลไกอันมหัศจรรย์ในร่างกายอื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับไลฟ์สไตล์ของเราไม่ว่าจะการกิน นอน ออกกำลังกาย ความเครียด และจิตใจ ทั้งหมดสามารถเสริมสร้าง beauty และ wellness แบบยั่งยืน (Longevity Beauty) ไว้ชินนี่จะกลับมาเล่าให้ฟังอีกค่ะ กับคอลัมน์ Inner Beauty

อ้างอิง:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40250404/

https://link.springer.com/article/10.1007/s00394-004-0502-2

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1043661824004560#bib129

บทความต้นฉบับได้ที่ : “ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะไส้” เมื่อสารพัดปัญหาผิวเชื่อมโยงกับลำไส้อย่างแยกจากกันไม่ได้ เพราะการมี ‘ไส้งาม’ ผ่านการบำรุงและดูแลจุลินทรีย์ให้สมดุล จากภายใน มีผลต่อความสวยและความเยาว์ที่ออกมาภายนอก

บทความที่เกี่ยวข้อง

• “ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะไส้” เมื่อสารพัดปัญหาผิวเชื่อมโยงกับลำไส้อย่างแยกจากกันไม่ได้ เพราะการมี ‘ไส้งาม’ ผ่านการบำรุงและดูแลจุลินทรีย์ให้สมดุล จากภายใน มีผลต่อความสวยและความเยาว์ที่ออกมาภายนอก
• Minibar Midori : Listening (Mini) bar บนรถวินเทจคันจิ๋วที่ขับไปทั่วโตเกียว เสิร์ฟค็อกเทลจากวัตถุดิบหมักเอง เคล้าเสียงเพลงจากแผ่นไวนิล
• Olivia Book นักเต้นบัลเลต์แขนพิการแต่กำเนิด ผู้ท้าทายมาตรฐานของการเต้นว่า จำเป็นแค่ไหน? ที่ร่างกายต้อง ‘เพอร์เฟ็กต์’

ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com