“ไม่ว่าในสถานะไหน ในตำแหน่งไหนในสังคม คุณจะได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานเท่าเทียมกัน”: คุณต่อ Jito จิตรพันธุ์ หัชชะวณิช กับพุทธศาสนา ปรัชญา และสิทธิของมนุษย์ทุกคน บนเส้นทางสู่ WorldPride 2030
“ไม่ว่าในสถานะไหน ในตำแหน่งไหนในสังคม คุณจะได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานเท่าเทียมกัน”
- คุณต่อ Jito จิตรพันธุ์ หัชชะวณิช นักวิชาการอิสระผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาบาลี-สันสกฤต คอนเทนต์ครีเอเตอร์ช่อง JitoX และวิทยากรด้านปรัชญาศาสนา
🔻 English below 🔻
- คุณต่อไม่เคยต้องมีวันประกาศตัวกับครอบครัว เพราะเติบโตมากับพ่อแม่ที่ยอมรับทุกสิ่งที่เป็น
- แม้สังคมไทยยุคก่อนจะทำให้ LGBTQ+ ต้องหลบซ่อน แต่คุณต่อเลือกใช้พลังงานไปกับการเติบโต แทนการฝืนเปลี่ยนความคิดของคนทั้งประเทศ
- ในฐานะนักวิชาการภาษาบาลี-สันสกฤต คุณต่ออธิบายว่าพุทธศาสนาไม่ได้ตัดสินคนที่อัตลักษณ์ แต่ดูที่เจตนาและการกระทำ
- การอ่านคำสอนเมื่อ 2,500 ปีก่อนด้วยแว่นของศตวรรษที่ 21 อาจทำให้เข้าใจผิดเรื่องเพศในพระวินัย
- สิทธิของ LGBTQ+ และสิทธิของผู้ลี้ภัยอยู่บนหลักเดียวกัน คือสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานที่ทุกคนควรได้รับเท่ากัน
- สมรสเท่าเทียมและขบวนไพรด์ที่มีผู้คนนับแสน คือหลักฐานว่าการสนับสนุนในประเทศไทยไม่ใช่เพียงวาทกรรม
- WorldPride 2030 ที่คุณต่ออยากเห็น คือพลังความร่วมมือของทุกภาคส่วน ที่ทำเพื่อสิทธิมนุษยชนและเพื่อโลก ไม่ใช่เพียงเม็ดเงิน
คุณต่อ Jito จิตรพันธุ์ หัชชะวณิช เป็นนักวิชาการอิสระผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาบาลี-สันสกฤต คอนเทนต์ครีเอเตอร์ช่อง JitoX และวิทยากรด้านปรัชญาศาสนา ซึ่งชอบ “ย่อย” เรื่องยากให้เข้าใจง่าย แต่เรื่องตัวตนของคุณต่อเองกลับไม่เคยเป็นเรื่องยากในบ้าน คุณต่อไม่เคยมีวันที่ต้องนั่งลงบอกพ่อแม่ว่าเป็น LGBTQIAN+ เพราะแสดงออกมาตลอด ตั้งแต่ดูละครแล้วชมพระเอกให้แม่ฟัง จนพ่อหัวเราะไปด้วย
เรื่องที่คุณต่อจำได้ดีคือวันที่ครูสอนพิเศษเห็นคุณต่อทาลิปสติกเดินลงมาจากชั้นบน แล้วโทรไปฟ้องแม่ แม่กลับมองเป็นเรื่องตลก และขอเพียงอย่างเดียวว่า “อย่าเล่นจนกระทั่งมันหัก… ลิปสติกมันแพงก็แค่นั้น” คุณต่อสรุปความรักของพ่อแม่ไว้สั้น ๆ ว่า “แต่เค้ายอมรับทุกสิ่งที่เราเป็น” ที่โรงเรียน เพื่อนทุกคนรู้ว่าคุณต่อเป็น LGBTQIAN+ วันหนึ่งเพื่อนรื้อกระเป๋าเพื่อหยิบการบ้านไปลอก แล้วไปเจอนิตยสารรูปผู้ชายที่คุณต่อพกไว้ คุณต่อโดนแซวอยู่พักหนึ่ง แต่ไม่มีการกลั่นแกล้ง ตกเย็นทุกคนก็ยังเดินกลับบ้านด้วยกันเหมือนเดิม เมื่อเรียนต่อคณะอักษรศาสตร์และไปเรียนต่อต่างประเทศ คุณต่อก็รู้สึก “เหมือนกับถูกโอบล้อมมาด้วยสังคมที่ยอมรับ” และนับว่าเป็นความโชคดี
ถึงอย่างนั้น คุณต่อก็ไม่ลืมว่าคนจำนวนมากไม่ได้โชคดีแบบเดียวกัน ในสังคมไทยยุคก่อน LGBTQ+ ต้องแอบและซ่อน เปิดเผยตัวตนได้ไม่เต็มที่ วันนี้คุณต่อโตพอที่จะรับแรงกระทบ และรู้ว่าอัตลักษณ์และรสนิยมของเรา ไม่มีใครเปลี่ยนได้ แต่เราก็บังคับให้คนเจ็ดสิบล้านคนคิดเหมือนกันไม่ได้เช่นกัน “เราต้องรู้ว่าเราบังคับฝืนไม่ได้ เราเอา energy ตรงนั้นมาปรับตัวเองดีกว่า”
ความรู้ด้านภาษาบาลี-สันสกฤตทำให้คุณต่อมองคำถามเรื่องพุทธศาสนากับความหลากหลายทางเพศอย่างระมัดระวัง คุณต่อเตือนว่าการนำแนวคิดเรื่องเพศสภาพและเพศวิถีของศตวรรษที่ 21 ไปตัดสินคำสอนเมื่อ 2,500 ปีก่อน คือการอ่านผิดยุคสมัย ข้อห้ามในพระวินัยที่มักถูกยกมาอ้าง หมายถึงผู้ที่มีอวัยวะเพศทั้งสองแบบ ไม่ได้หมายถึงอัตลักษณ์หรือรสนิยมทางเพศ และเป็นเหตุผลด้านการปกครองสงฆ์ในยุคนั้น “ต่อให้คุณจะเป็นชายรักชาย แต่คุณบวชเข้ามาแล้วถือศีลปฏิบัติตามวินัย คุณก็เป็นพระที่ดี” เพราะ “พุทธศาสนาไม่ได้ดูว่าอัตลักษณ์คุณเป็นอะไร … พุทธศาสนาดูว่าเจตนา และ action หรือการกระทำของคุณคืออะไร”
คุณต่อยังชี้ว่าพุทธศาสนาเปิดโอกาสให้ผู้หญิงตั้งแต่ครั้งพุทธกาล เมื่อพระนางมหาปชาบดีโคตมีขอบวช และพระพุทธเจ้าทรงยืนยันว่าผู้หญิงบรรลุธรรมได้ ความเชื่อว่าการเกิดเป็นผู้หญิงหรือเป็นตุ๊ดเป็นผลของบาป จึงเป็นแนวคิดที่เกิดขึ้นภายหลัง หลักคิดเดียวกันนี้คือสิ่งที่คุณต่อนำไปใช้ในงานด้านสิทธิมนุษยชน ซึ่งกำลังเตรียมบรรยายให้ UNHCR ฟังว่าสิทธิของผู้ลี้ภัยกับสิทธิของ LGBTQ+ อยู่บนหลักเดียวกัน คุณต่อยกแนวคิด “ม่านแห่งความไม่รู้” ของ จอห์น รอลส์ ว่าหากเราไม่รู้ว่าเกิดมาเป็นใคร อาจเป็นผู้หญิง คนพิการ หรือ LGBTQIAN+ เราย่อมอยากได้หลักประกันว่า “ไม่ว่าในสถานะไหน ในตำแหน่งไหนในสังคม คุณจะได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานเท่าเทียมกัน” แม้จะเป็นผู้ชายแท้ ก็ควรเรียกร้องสิทธินี้ให้คนที่ยังแต่งงานหรือจัดการมรดกไม่ได้ เพราะ “ศีลธรรมมันไม่ควรถูกลดลงด้วยความไกล”
ประสบการณ์เดินไพรด์ที่เยอรมนีกับเพื่อนกะเทยและเกย์ ทำให้คุณต่อเห็นภาพของรัฐที่แสดงเจตจำนงชัดเจน เมืองประกาศปิดถนนและปิดรถสาธารณะล่วงหน้าไปจนถึงศาลาว่าการกลางเมือง รัฐแจกน้ำและอาหาร ผู้คนในชุมชนออกมาถ่ายรูปและเดินร่วม จนไม่มีใครแบ่งว่าใครเป็น LGBTQ+ หรือเป็นชายหญิง เพราะทุกคนมองเป้าหมายเดียวกันคือความเท่าเทียม และนี่คือสิ่งที่คุณต่ออยากเห็น “อยากเห็นมันเป็นยุคแรกเริ่มเลย ว่าที่มนุษย์คือมนุษย์” โดยไม่ต้องแบ่งเป็นกลุ่มย่อยจนกลายเป็นความขัดแย้ง
สำหรับคุณต่อ ประเทศไทยพร้อมแล้ว การเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีสมรสเท่าเทียม และขบวนไพรด์ที่รวมผู้คนได้หลายแสนคน คือหลักฐานว่าการสนับสนุน LGBTQ+ ในไทยไม่ใช่เพียงวาทกรรม แต่มีการทำจริง สิ่งที่ยังต้องเติมคือสิทธิของคนข้ามเพศ โครงสร้างพื้นฐานในการรองรับผู้มาเยือน และการรับฟังชุมชนรอบพื้นที่จัดงาน ส่วน WorldPride 2030 คุณต่อ “อยากเห็นความร่วมมือ” ของทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และสังคม และฝากว่า “เราอย่าให้สิ่งตรงนี้มันเป็นแค่… พิงค์ดอลลาร์” รัฐควรสนับสนุนเพราะสิทธิมนุษยชน ไม่ใช่เพราะเม็ดเงิน “เราต้องเปลี่ยน mindset ก่อน” และต้องรับฟังแม้แต่คนที่ยังไม่เห็นด้วย “เพราะสุดท้ายมันกลายเป็นว่าเราจะเรียกร้องอย่างเดียวไม่ได้”
หนังสือ Sophie's World ที่คุณต่อหยิบมาในวันสัมภาษณ์ สะท้อนทุกอย่างนี้ไว้ ตั้งแต่การย่อยปรัชญาให้เข้าใจง่าย ไปจนถึงคำถามเรื่องตัวตนและความเป็นมนุษย์สากล และคุณต่อมั่นใจว่าเวลาอีกสี่ปีเพียงพอ “ทันแก้ปัญหา ทันแน่นอน”
“ไม่ว่าในสถานะไหน ในตำแหน่งไหนในสังคม คุณจะได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานเท่าเทียมกัน”
“Whatever Your Status, Whatever Your Place in Society, You Deserve the Same Basic Rights”
- Tor Jito Jitraphan Hajjavanija, Independent Scholar in Pali-Sanskrit, Content Creator of JitoX and Lecturer in Religious Philosophy
Tor never needed a coming-out moment with his family, because his parents accepted everything he was.
Although earlier Thai society forced many LGBTQ+ people to hide, Tor chose to spend his energy on growing rather than trying to change the minds of a whole country.
As a Pali-Sanskrit scholar, he explains that Buddhism judges people not by identity, but by intention and action.
Reading teachings from 2,500 years ago through a 21st-century lens can lead to misunderstandings about gender in the monastic code.
The rights of LGBTQ+ people and the rights of refugees rest on the same principle: basic human rights that everyone deserves equally.
Marriage equality and Pride marches drawing hundreds of thousands prove that support in Thailand is more than rhetoric.
The WorldPride 2030 he hopes for is driven by collaboration across all sectors, for human rights and for the world, not just for money.
Tor Jito Jitraphan Hajjavanija is an independent scholar of Pali and Sanskrit, a lecturer in religious philosophy and the creator of JitoX, a channel that loves to break difficult ideas down into simple ones. His own identity, however, was never complicated at home. He never had to sit his parents down and tell them he was LGBTQIAN+, because he had always been open, from praising the leading man in TV dramas to his mother to making his father laugh.
One memory stands out. As a child, his private tutor saw him come downstairs wearing lipstick and phoned his mother to complain. His mother found it funny and asked for only one thing: “Just don’t play with it until it breaks… lipstick is expensive, that’s all.” Tor sums up his parents’ love simply: “But they accepted everything I am.” At school, everyone knew he was LGBTQIAN+. One day, friends rummaging through his bag for homework to copy found the men’s magazines he carried. He was teased for a while, but never harassed, and they all still walked home together that evening. Studying arts at university and later abroad, he felt “surrounded by a society that accepts,” and counts himself lucky.
Even so, he knows many people were not as fortunate. In earlier Thai society, LGBTQ+ people had to hide and could not fully be themselves. Today he is grown up enough to take the blows, knowing that no one can change his identity or orientation, and equally that no one can force seventy million people to think alike. “We have to know we can’t force it. Better to put that energy into improving ourselves.”
His training in Pali and Sanskrit makes him careful about questions of Buddhism and gender diversity. Judging teachings from 2,500 years ago by 21st-century ideas of gender and sexuality, he warns, is an anachronism. The rule in the monastic code that is often cited referred to people with both sets of sexual organs, not to gender identity or sexual orientation, and it reflected how the monastic community was governed at the time. “Even if you are a man who loves men, if you are ordained and keep the precepts and the discipline, you are a good monk,” because “Buddhism doesn’t look at what your identity is… it looks at your intention and your action.”
He also points out that Buddhism opened doors for women from the Buddha’s own time, when Mahapajapati Gotami asked to be ordained and the Buddha affirmed that women can attain enlightenment. The belief that being born a woman or a “tood” is the result of sin came later. The same thinking guides his human rights work: he is preparing a lecture for UNHCR on how the rights of refugees and of LGBTQ+ people rest on the same foundation. Drawing on John Rawls’s “veil of ignorance,” he asks us to imagine not knowing who we will be born as, perhaps a woman, a person with a disability or a gay man. Behind that veil, we would all want the guarantee that “whatever your status, whatever your place in society, you deserve the same basic rights.” Even straight men, he says, should demand these rights for people who still cannot marry or arrange inheritance, because “morality should not be diminished by distance.”
Marching at Pride in Germany with gay and kathoey friends showed him what it looks like when a state makes its intent clear. The city announced road and public-transport closures in advance all the way to the town hall, the government handed out water and food, and local residents came out to take photos and join in, until no one was dividing people into LGBTQ+ or men and women, because everyone shared one goal: equality. That is what he wants to see: “a return to the very beginning, where humans are simply human,” without splitting into subgroups that only breed conflict.
For Tor, Thailand is ready. Being the first country in Southeast Asia with marriage equality, and holding Pride marches that bring hundreds of thousands together, shows that support for LGBTQ+ people here is not just rhetoric but real action. What remains is rights for trans people, infrastructure to welcome visitors, and listening to communities around event venues. For WorldPride 2030, he says, “I want to see collaboration” among government, business, communities and society, and he urges, “Let’s not let this become just… the pink dollar.”
The state should back Pride for human rights, not for revenue: “We have to change the mindset first,” and listen even to those who disagree, “because in the end, we can’t only make demands.” The book he brought to the interview, Sophie’s World, captures all of this, from making philosophy easy to understand to questions of identity and a shared humanity. And with four years to go, he is confident: “There’s time to solve the problems, definitely.”
“Whatever your status, whatever your place in society, you deserve the same basic rights.”
Follow the latest updates and join the movement across all Bangkok Pride channels:
Facebook: Bangkok Pride
Instagram: @bangkokprideofficial
X: @bangkokpride
TikTok: @bangkokpride
YouTube: Bangkok Pride
Website: bangkokpride.world
#100VoicesRoadToBangkokWorldPride2030 #BangkokPride #YellowChannel #JitoX #HumanRightsForAll #interpride