สยอง “มนุษย์โบราณ” อาจสูญพันธุ์เพราะโรคเรื้อรังในหู!

“นีแอนเดอร์ทาล” (Homo neanderthalensis) คือมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ชนิดหนึ่ง เป็นคู่แข่งทางวิวัฒนาการกับมนุษย์อีกชนิดหนึ่งคือ “โฮโม เซเปียนส์” (Homo Sapiens) หรือมนุษย์ยุคใหม่ แต่สุดท้ายนีแอนเดอร์ทาลสูญพันธุ์ไปอย่างเป็นปริศนา เหลือแต่โฮโม เซเปียนส์ที่เหลือรอดสืบทอดลูกหลานจนมาเป็นเราทุกวันนี้

นีแอนเดอร์ทาลมีรูปร่างที่กำยำล่ำสัน แข็งแรงกว่า มีขาและแขนท่อนล่างที่สั้นกว่ามนุษย์ยุคใหม่  ซึ่งสื่อให้เห็นถึงวิวัฒนาการของการปรับตัวในสภาพอากาศที่หนาวเย็น รวมถึงมีภูมิคุ้มกันโรคที่ดีกว่ามนุษย์ยุคใหม่ แต่เหตุที่สูญพันธุ์ไปแบบลึกลับนั้น นักวิทยาศาสตร์คิดว่าเป็นเพราะพ่ายแพ้แก่ความเฉลียวฉลาด นั่นคือสมองวิวัฒนาการไม่ทัน ทำให้เสียเปรียบในการต่อสู้แย่งชิงปัจจัยดำรงชีวิต ทั้ง ๆ ที่นีแอนเดอร์ทาลมีขนาดและน้ำหนักสมองที่มากกว่ามนุษย์ยุคใหม่ด้วยซ้ำ

ล่าสุด ทีมนักวิจัยจาก Hackensack Meridian School of Medicine ในมหาวิทยาลัย Seton Hall ได้ค้นพบสิ่งที่อาจเป็นสาเหตุสำคัญที่แท้จริงที่ทำให้มนุษย์นีแอนเดอร์ทาลพ่ายแพ้ในสงครามต่อสู้แย่งชิงโลกใบนี้กับมนุษย์ยุคใหม่ นั่นคือลักษณะของท่อยูสเตเชียนในหูขาดการวิวัฒนาการ

ท่อยูสเตเชียน เป็นท่อเล็ก ๆ ที่เชื่อมระหว่างหูชั้นกลาง โพรงจมูกและคอ หน้าที่ของ ท่อยูสเตเชียนคือปรับความดัน หมุนเวียนอากาศและระบายน้ำ หรือเมือกในหูชั้นกลาง ซึ่งท่อนี้ในมนุษย์ยุคใหม่อย่างเรา ๆ นั้น เมื่อเป็นทารก จะมีลักษณะทำมุมค่อนข้างแบนราบและมีขนาดค่อนข้างสั้น แต่เมื่อเราโตขึ้นนับจาก 5 ขวบเป็นต้นไปจนเป็นผู้ใหญ่ ท่อนี้จะเริ่มเอียงทำมุมมากขึ้นและยาวขึ้นไปตามวัย

ด้วยเหตุที่ท่อยูสเตเชียนในเด็กเล็กนั้นสั้นและทำมุมในแนวระนาบทำให้การระบายของเหลวไม่ดี หูชั้นกลางของเด็กเล็ก ๆ จึงมีโอกาสที่จะกลายเป็นที่สะสมของน้ำ หรือเมือกจากลำคอ หรือจากโพรงจมูกจนเกิดการอักเสบขึ้นได้ง่าย ๆ ทำให้เราต้องพาเด็กเล็กไปพบแพทย์เพื่อรักษาอาการนี้อยู่บ่อย ๆ แต่ความเจ็บป่วยในลักษณะนี้จะค่อย ๆ หายไปในเด็กโตเนื่องจากท่อยูสเตเชียนเริ่มยาวและเอียงเป็นมุมชัน

นอกจากนี้ ด้วยความก้าวหน้าของยารักษาโรคในทุกวันนี้ ทำให้แพทย์สามารถรักษาอาการอักเสบที่เกิดในหูชั้นกลางของทารก และเด็กเล็กได้โดยไม่ยาก

แต่หูของมนุษย์นีแอนเดอร์ทาลในยุคโบราณนั้นเป็นปัญหาใหญ่ เนื่องจากมีท่อยูสเตเชียนในหูชั้นกลางที่ไม่ทำมุมเอียง คือเป็นท่อตรงไปสู่โพรงจมูกและลำคอตลอดชีวิต ไม่เปลี่ยนแปลงไปตามวัย ทำให้มนุษย์นีแอนเดอร์ทาลมีโอกาสสูงมากที่จะป่วยด้วยอาการอักเสบของหูชั้นกลางเรื้อรัง ซึ่งก่อปัญหาแก่การดำรงชีวิต ตั้งแต่อาการสูญเสียการได้ยิน หรืออาจเกิดการติดเชื้อตั้งแต่แบบเบา ๆ ไปจนติดเชื้อขั้นรุนแรง ทำให้เกิดความเสียเปรียบในการแข่งขันกับมนุษย์สายพันธุ์โฮโมเซเปี้ยนส์เป็นอย่างมาก นั่นอาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้มนุษย์นีแอนเดอร์ทาลหายไปจากโลกใบนี้ แม้มนุษย์นีแอนเดอร์ทาลมีภูมิคุ้มกันโรคที่ดีกว่า ทำให้อาการป่วยไข้เหล่านี้หายไปได้เป็นระยะ แต่เราก็รู้กันดีว่าแม้แต่นักกีฬา การไม่สมบูรณ์พร้อมคือป่วยแบบเป็น ๆ หาย ๆ ย่อมส่งผลใหญ่หลวงต่อผลการแข่งขัน อย่าว่าแต่การแข่งขันกับคู่แข่งสำคัญอย่างมนุษย์สายพันธุ์โฮโมเซเปี้ยนส์นั้น เดิมพันด้วยการอยู่รอดของเผ่าพันธุ์ และธรรมชาติก็ได้คัดเลือกผู้ชนะในขั้นตอนสุดท้าย กลายเป็นเราที่นั่งอ่านบทความอยู่ในทุกวันนี้

ลาก่อนนีแอนเดอร์ทาล

ทีมงานตีพิมพ์ผลการค้นพบนี้เผยแพร่ลงในวารสาร Anatomical Record.

ภาพประกอบบนสุด โครงสร้างของท่อยูสเตเชียนในมนุษย์นีแอนเดอร์ทาล เครดิตภาพ: มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ SUNY Downstate

ภาพประกอบกลาง เครดิตภาพ eartisticmalaysia.blogspot.com