“ซีรีส์แนวตั้ง” จากแอปเล็กๆ สู่ตลาดมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์

หากย้อนกลับไปเมื่อไม่กี่ปีก่อน ชื่อของแอปพลิเคชันอย่าง ReelShort แทบจะเป็นสิ่งที่ไม่เคยผ่านหูของผู้ชมทั่วไป แต่ในปี 2025 ตัวเลขที่สร้างความสั่นสะเทือนให้แก่อุตสาหกรรมสื่อ มูลค่าตลาดของซีรีส์แนวตั้งทั่วโลกพุ่งทะยานผ่านหลักหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยมีแพลตฟอร์มอย่าง ReelShort ที่ทำรายได้จากการใช้จ่ายของผู้บริโภคทั่วโลกไปกว่า 1.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

และในปีที่ผ่านมา นวัตกรรมความบันเทิงที่ดูเหมือนเป็นเพียงคลิปคั่นเวลาบนสมาร์ตโฟน ได้กลายเป็นแหล่งทำเงินตัวใหม่ ที่ดึงดูดเม็ดเงินจากนักลงทุนทั่วโลก

ซีรีส์จีนแนวตั้ง ขนาดเท่าฝ่ามือ หาเงินมหาศาลได้อย่างไร?

เบื้องหลังความบันเทิงความยาวตอนละ 1-2 นาทีที่ปรากฏบนหน้าจอ แท้จริงแล้วประกอบด้วยฟันเฟืองสำคัญในโลกธุรกิจที่ทำงานร่วมกัน ในรูปแบบที่แตกต่างจากอุตสาหกรรมภาพยนตร์ดั้งเดิมอย่างสิ้นเชิง โครงสร้างธุรกิจของซีรีส์แนวตั้งสามารถแบ่งออกเป็นผู้เล่นหลักได้แก่

• ผู้ผลิตและสตูดิโอ

ทำหน้าที่รับจ้างผลิตเนื้อหา ความน่าสนใจของธุรกิจนี้อยู่ที่การปฏิวัติวิธีคิดเรื่องต้นทุนและการสร้างผลตอบแทนจากการลงทุน หากเปรียบเทียบกับซีรีส์มาตรฐานทั่วไปที่ออนแอร์บนโทรทัศน์หรือแพลตฟอร์มสตรีมมิงใหญ่ๆ ซึ่งต้องใช้เงินลงทุนหลักหลายล้านดอลลาร์และใช้เวลาถ่ายทำนานหลายเดือน บทความจาก arcstage แพลตฟอร์มการจัดการผลิตซีรีส์แนวตั้งเผยว่า ซีรีส์แนวตั้งหนึ่งเรื่องที่มีความยาวรวมประมาณ 60-80 ตอน หนึ่งเรื่องใช้เงินลงทุนเพียง 100,000 ถึง 300,000 ดอลลาร์สหรัฐเท่านั้น และใช้เวลาถ่ายทำในกองถ่ายเพียง 5-7 วัน สตูดิโอผู้ผลิตจะได้ประโยชน์จากค่าจ้างการผลิตที่แน่นอน หรือในบางกรณีจะได้ส่วนแบ่งเพิ่มจากยอดการรับชม ทำให้พวกเขาสามารถรับงานผลิตได้จำนวนมากและคืนทุนได้ในเวลาไม่กี่สัปดาห์

• เจ้าของแพลตฟอร์ม

ถัดมาคือ เจ้าของแพลตฟอร์มเช่น ReelShort หรือ DramaBox ซึ่งเปรียบเสมือนโรงภาพยนตร์ขนาดย่อม และเป็นคนดูแลข้อมูลพฤติกรรมผู้บริโภค แพลตฟอร์มเหล่านี้คือผู้ที่ได้รับผลประโยชน์สูงสุดในสมการนี้ โดยที่พวกเขาได้คิดค้นโมเดลรายได้ออกมาเป็น 2 แบบ คือ

ภาพ: Canva AI

1.โมเดลจ่ายเงินรายตอน หรือ Pay-per-episode

ซึ่งถือเป็นรายได้หลักที่สร้างกำไรได้จำนวนมาก แพลตฟอร์มจะเปิดให้ผู้ชมได้ดูฟรีในช่วง 5-10 ตอนแรกเพื่อสร้างความผูกพันและติดกับเนื้อหา จากนั้นจะเริ่มเก็บเงินในตอนที่เหลือผ่านระบบซื้อเหรียญในแอปพลิเคชัน แม้ว่าราคาต่อหนึ่งตอนจะดูต่ำมากจนทำให้รู้สึกว่าจ่ายได้สบายๆ แต่เมื่อผู้ชมมีความอยากรู้บทสรุปและกดปุ่มดูต่อเรื่อยๆ จนจบเรื่อง

ราคารวมถึงตอนจบอาจจ่ายไปอาจพุ่งสูงถึง 30-50 ดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นราคาที่แพงกว่าการซื้อตั๋วภาพยนตร์ระดับบล็อกบัสเตอร์ในโรงภาพยนตร์หนึ่งเรื่อง หรือแพงกว่าค่าบริการรายเดือนของสตรีมมิงเจ้าใหญ่เลยด้วยซ้ำ

2. โมเดลสมัครสมาชิก หรือ Subscription

สำหรับกลุ่มผู้ชมที่ไม่อยากเติมเหรียญทีละตอน แพลตฟอร์มจะเสนอระบบจ่ายค่าสมาชิกรายสัปดาห์หรือรายปี ซึ่งสร้างรายได้หมุนเวียนที่มั่นคงและคาดการณ์ได้ให้แก่บริษัท

นอกจากนี้ ในบางแพลตฟอร์มยังเริ่มเปิดช่องทางการโฆษณาในแอปพลิเคชันเพิ่มเติมเป็นรายได้ทางที่สามอีกด้วย

โดยความได้เปรียบของการทำซีรีส์แนวตั้งอีกอย่างก็คือ หากแพลตฟอร์มทดลองปล่อยซีรีส์ใหม่ออกไป 10 ตอนแรกแล้ว พบว่ายอดวิวน้อยหรือไม่ทำกำไร พวกเขาสามารถสั่งหยุดการถ่ายทำ หรือตัดจบได้ทันทีโดยไม่เจ็บตัว

ต่างจากอุตสาหกรรมภาพยนตร์ดั้งเดิมที่หากล้มเหลวจะหมายถึงการสูญเสียเงินลงทุนทั้งหมดร้อยเปอร์เซ็นต์

ปัจจุบันอุตสาหกรรมซีรีส์แนวตั้งกำลังก้าวเข้าสู่สมรภูมิการแข่งขันที่ดุเดือดและยกระดับขึ้นไปอีกขั้น จากจุดเริ่มต้นที่เป็นการแข่งขันเฉพาะกลุ่มภายในประเทศจีน ปัจจุบันได้กลายเป็นการขยายตัวสู่ระดับสากล แพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ต่าง

เร่งนำโมเดลธุรกิจนี้ไปปรับใช้ในต่างประเทศ โดยเฉพาะในตลาดตะวันตกและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีการเติบโตของสมาร์ตโฟนและประชากรพร้อมที่จะจ่ายเงินเพื่อความบันเทิงที่รวดเร็ว

อย่างไรก็ตาม ความหอมหวานนี้ย่อมมาพร้อมกับความท้าทายใหม่ที่ผู้เล่นทุกรายต้องเผชิญอย่างด้านกฎระเบียบ ในหลายประเทศเริ่มมีการตรวจสอบระบบการเติมเงินรายตอน ที่อาจสร้างภาระทางการเงินให้แก่ผู้บริโภคโดยไม่รู้ตัว

ในอนาคตตลาดกำลังเปลี่ยนผ่านจากยุคที่เน้นปริมาณและความรวดเร็ว ไปสู่ยุคที่ต้องแข่งขันกันด้วยคุณภาพของเนื้อหาและการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ AI เข้ามาช่วยลดต้นทุนในกระบวนการผลิตและการแปลภาษา เพื่อส่งออกไปยังวัฒนธรรมที่แตกต่าง อุตสหกรรมความบันเทิงขนาดฝ่ามือนี้ ไม่ได้ตัดสินกันที่ว่าใครจะสร้างซีรีส์ได้จำนวนเรื่องมากกว่ากัน แต่เป็นการแข่งขันที่ลึกซึ้งยิ่งกว่านั้น นั่นคือการแข่งขันเพื่อแย่งชิง “เวลาของคน” และ “ความพร้อมที่จะจ่าย"ของผู้ชมในศตวรรษนี้

รายงานชิ้นนี้เป็นผลงานของนิสิตฝึกงาน ถิรวัฒน์ เจริญทัศนาวัชร์

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• เจาะลึก "ซีรีส์แนวตั้ง" จากคอนเทนต์เฉพาะกลุ่มในจีน สู่ความบันเทิงระดับโลก
• รีบดูก่อนถูกลบ! จีน คุมเข้ม "ละครแนวตั้ง" สั่งเลิกบูชาความรวย-ล้างแค้น-หวาบหวิว
• จีนคุมเข้มละครแนวตั้ง เนื้อหาอันตราย บ่อนทำลายสังคม
• เตือนภัย ! “ซีรีส์แนวตั้ง” กับดักมิจฉาชีพยุคใหม่ ดูเพลิน เงินหายเกลี้ยง
• "ละครสั้นจีน" คลิปสั้น "ทำเงิน" ดูแล้วติดใจ กวาดรายได้แสนล้าน l World Wide Wealth