แพ้กุ้ง! อาการเป็นอย่างไร ระดับความรุนแรงมีแค่ไหน และต้องรักษาแบบใด

อาการแพ้กุ้ง เกิดจากการที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองผิดปกติต่อโปรตีนบางชนิดที่อยู่ในกุ้ง (และอาหารทะเลอื่นๆ ในกลุ่มสัตว์เปลือกแข็ง เช่น ปู กั้ง) โดยจะหลั่งสารที่ก่อให้เกิดการอักเสบออกมา ทำให้เกิดอาการต่างๆ ตามมา อาการแพ้กุ้งอาจเกิดขึ้นได้ทันทีหลังจากกินเข้าไปภายในไม่กี่นาทีหรือไม่กี่ชั่วโมง หรือบางรายอาจมีอาการล่าช้าออกไปหลายชั่วโมงหรือเป็นวันก็ได้

อาการแพ้กุ้งเป็นอย่างไร?

อาการแพ้กุ้งมีได้หลากหลายระดับ ตั้งแต่เล็กน้อยไปจนถึงรุนแรงและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ อาการที่พบบ่อยได้แก่

ระบบผิวหนัง

• ผื่นลมพิษ ผื่นแดง นูน บวม คัน หรือตุ่มนูนแดงขึ้นตามร่างกาย

• อาการบวม ปากบวม ตาบวม หน้าบวม หรือบวมตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย

• คันตามตัว ผิวหนังแดง ซีด หรือซีดเขียว

ระบบทางเดินหายใจ

• หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงหวีด (Wheezing) หรือมีอาการหอบ

• เจ็บคอ เสียงแหบ กลืนลำบาก

• คัดจมูก น้ำมูกไหล จาม

ระบบทางเดินอาหาร

• คลื่นไส้ อาเจียน อาจอาเจียนออกมาเป็นสิ่งที่กินเข้าไป

• ปวดท้อง ท้องเสีย หรือปวดบิดในท้อง

ระบบไหลเวียนโลหิตและระบบประสาท

• ใจสั่น ความดันโลหิตต่ำ อาจทำให้รู้สึกวิงเวียน หน้ามืด คล้ายจะเป็นลม หรือหมดสติ

• หน้าซีด หน้าเขียว

• รู้สึกไม่สบายตัวอย่างรุนแรง ซึม สับสน

ภาวะแพ้รุนแรงเฉียบพลัน (Anaphylaxis)

เป็นอาการแพ้ที่รุนแรงที่สุดและเป็นอันตรายถึงชีวิต โดยจะเกิดอาการหลายระบบพร้อมกันอย่างรวดเร็ว เช่น หายใจไม่ออก ความดันโลหิตตกอย่างรวดเร็ว ช็อก หมดสติ เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาทันที

อาการแพ้กุ้ง รักษายังไง?

การรักษาอาการแพ้กุ้งจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ

อาการแพ้เล็กน้อยถึงปานกลาง

• หยุดกินกุ้งทันที เมื่อเริ่มมีอาการ

• กินยาแก้แพ้ (Antihistamines) เช่น ยาเม็ดแก้แพ้กลุ่มต้านฮิสตามีน (Cetirizine, Loratadine, Chlorpheniramine) หรือยาแก้คันชนิดทา (Calamine lotion) เพื่อบรรเทาอาการคัน ผื่นลมพิษ หรืออาการบวมที่ไม่รุนแรง

• ประคบเย็น ช่วยลดอาการบวมหรือคันเฉพาะที่

• ดื่มน้ำมากๆ หากมีอาการท้องเสียหรืออาเจียน เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

อาการแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)

นี่คือภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์! ให้รีบปฏิบัติดังนี้

• โทรเรียกรถพยาบาลฉุกเฉินทันที (เช่น 1669)

• จัดท่าผู้ป่วยให้นอนราบ หากมีอาการคลื่นไส้อาเจียนหรือหายใจลำบาก อาจจัดให้นั่งขาเหยียดพื้น ห้ามยืน เดิน หรือนั่งห้อยขา เพราะอาจทำให้ความดันตกได้

• ฉีดยา Adrenaline (Epinephrine): สำหรับผู้ที่รู้ตัวว่ามีอาการแพ้รุนแรงและมีประวัติพกยา EpiPen (ปากกาฉีดอะดรีนาลีนอัตโนมัติ) ติดตัว ให้ฉีดเข้ากล้ามเนื้อต้นขาด้านนอกทันที หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 5 นาที สามารถฉีดซ้ำได้ตามคำแนะนำของแพทย์

• ให้ผู้ป่วยพักผ่อนและสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด เมื่อถึงโรงพยาบาล แพทย์จะให้การรักษาเพิ่มเติม เช่น ให้ยาต้านฮิสตามีน ยาสเตียรอยด์ ยาขยายหลอดลม หรือให้ออกซิเจน

การป้องกันอาการแพ้กุ้ง

• หลีกเลี่ยงการกินกุ้ง (และอาหารทะเลอื่นๆ ที่สงสัยว่าแพ้) อย่างเด็ดขาด นี่คือวิธีป้องกันที่ดีที่สุด

• อ่านฉลากอาหารอย่างละเอียด ตรวจสอบส่วนผสมว่ามีกุ้ง หรือผลิตภัณฑ์จากกุ้งหรือไม่

• แจ้งให้ผู้อื่นทราบ เมื่อไปร้านอาหาร ควรสื่อสารให้พนักงานหรือผู้เตรียมอาหารทราบว่าเราแพ้กุ้ง เพื่อป้องกันการปนเปื้อน

• พกยาแก้แพ้ติดตัว สำหรับผู้ที่มีประวัติแพ้ ควรพกยาแก้แพ้ติดตัวไว้เสมอ

• ปรึกษาแพทย์ หากไม่แน่ใจว่าแพ้อะไร หรือต้องการการวินิจฉัยที่แม่นยำ ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้เพื่อทำการทดสอบภูมิแพ้และรับคำแนะนำที่เหมาะสม

หากคุณสงสัยว่ามีอาการแพ้กุ้ง หรือเคยมีอาการแพ้รุนแรงมาก่อน โปรดปรึกษาแพทย์ เพื่อรับการวินิจฉัยและการจัดการที่ถูกต้อง เพื่อความปลอดภัยของคุณเอง