เกรดไม่ใช่ทุกอย่าง! เมื่อความหวังดีของพ่อแม่ อาจกลายเป็นแรงกดดัน
พ่อแม่แทบทุกคนอยากให้ลูกเติบโตไปเป็นคนที่มีความสุข มั่นใจ และดูแลตัวเองได้ แต่ในความเป็นจริง หลายครอบครัวกลับเผลอวัดความสำเร็จของลูกจากสิ่งที่มองเห็นได้ง่ายที่สุดอย่างเกรด คะแนนสอบ หรือผลงานที่ดูดีในสายตาคนอื่น
.
จากการศึกษาของ Jennifer Breheny Wallace ซึ่งใช้เวลาหลายปีศึกษาเด็กที่มีผลการเรียนโดดเด่นและครอบครัวของพวกเขา พบว่าเด็กจำนวนมากเติบโตมาพร้อมความรู้สึกว่าตัวเองต้องทำได้ดีตลอด ต้องเก่งพอถึงจะมีคุณค่า
.
บางคนถึงขั้นตั้งคำถามกับตัวเองว่า ถ้าวันไหนผลงานไม่ดี ความรักจากพ่อแม่จะยังเหมือนเดิมหรือเปล่า
.
ทั้งหมดนี้ พ่อแม่ส่วนใหญ่มองว่าทำไปเพราะหวังดี แต่ความหวังดีที่มาพร้อมแรงกดดันมากเกินไปอาจไม่ได้ส่งผลดีอย่างที่ตั้งใจไว้
.
.
ความหวังดีที่ค่อยๆ กลายเป็นแรงกดดัน
.
ปฏิเสธไม่ได้ว่าในหลายครอบครัว การเลี้ยงลูกยังคงยึดแนวคิดแบบ Strict Parenting ตั้งกฎชัด ตั้งความคาดหวังสูง ด้วยความเชื่อว่า “ถ้าไม่เข้ม ลูกจะไม่เอาไหน” เด็กจึงต้องทำตาม ไม่ควรถาม ไม่ควรเถียง และไม่ควรพลาด
.
ในบางบ้าน ความเข้มงวดนี้กลายเป็นความคาดหวังที่หนักขึ้นเรื่อยๆ ลูกถูกกดดันให้ต้องเก่ง ต้องทำได้ดีอยู่ตลอด เรียนก็ต้องดี กิจกรรมก็ต้องเด่น ต้องไม่หลุดกรอบ และต้องดูพร้อมในทุกด้าน
.
ข้อมูลจาก UNICEF ชี้ว่า การเลี้ยงดูแบบนี้อาจทำให้เด็กดูเรียบร้อยและเชื่อฟังในระยะสั้น แต่ในระยะยาว เด็กจะเครียดง่าย กลัวความผิดพลาด และรู้สึกว่าตัวเองยังไม่ดีพอ แม้จะพยายามและทำได้ดีแล้วก็ตาม
.
หากความเครียดสะสมต่อเนื่อง ก็อาจกลายเป็น Toxic Stress หรือความเครียดที่กระทบทั้งสุขภาพกายและใจในระยะยาว
.
.
เปลี่ยนวิธีเลี้ยงดู ผลลัพธ์ก็เปลี่ยนตาม
.
ในอีกด้านหนึ่ง การเลี้ยงลูกแบบ Positive Parenting ที่ไม่ได้หมายถึงการตามใจ หรือปล่อยให้ไร้กฎเกณฑ์ แต่คือการวางขอบเขตให้ชัดควบคู่ไปกับความเข้าใจในตัวลูก
.
เด็กยังคงต้องรับผิดชอบ ยังต้องเรียนรู้ผลของการกระทำ แต่เขาจะเข้าใจว่าทำไปเพื่ออะไร และรู้ว่าแม้พลาดไปก็ยังมีคนพร้อมรับฟังเขาอยู่
.
UNICEF ชี้ว่า เด็กจะเรียนรู้ได้ดีที่สุดเมื่อเขารู้สึกปลอดภัยพอที่จะถาม ปลอดภัยพอที่จะผิด และปลอดภัยพอที่จะพูดความรู้สึกของตัวเองออกมา
.
เพราะสุดท้ายแล้ว สิ่งที่เด็กต้องการอาจไม่ใช่ความสมบูรณ์แบบ แต่คือพื้นที่ที่เขาจะเติบโตได้โดยไม่ต้องกลัวว่าความผิดพลาดจะทำให้คุณค่าของตัวเองหายไป
.
.
คาดหวังได้ แต่อย่าให้กลายเป็นแรงกดดัน
.
เด็กหลายคนที่โตมากับความคาดหวังสูงมักจะคุ้นชินกับการถูกวัดจากเกรด คะแนน หรือผลลัพธ์ต่างๆ พอเป็นแบบนี้นานเข้า เมื่อสิ่งเหล่านี้กลายเป็นมาตรฐาน เด็กก็จะเริ่มนำมาใช้วัดคุณค่าของตัวเอง และถ้าวันไหนพลาด ความรู้สึกว่า “ตัวเองไม่ดีพอ” ก็จะตามมาทันที
.
เพราะเหตุนี้ Jennifer Breheny Wallace จึงชี้ว่า ทางออกไม่ใช่การให้พ่อแม่เลิกคาดหวังจากลูก แต่คือการช่วยให้เด็กเปลี่ยนมุมมอง จากการเอาแต่ถามตัวเองว่า “ฉันทำได้ดีแค่ไหน” ไปเป็น “ฉันจะมีประโยชน์กับใครหรืออะไรได้บ้าง” เมื่อเด็กเริ่มมองโลกในแบบนี้ เขาจะค่อยๆ รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า ไม่ใช่เพราะคะแนน ผลงาน หรือความสำเร็จภายนอก แต่เพราะการได้มีบทบาทและเป็นประโยชน์ต่อคนรอบตัว
.
และเมื่อคุณค่าของตัวเองไม่ได้ผูกติดอยู่กับผลลัพธ์เพียงอย่างเดียว แรงกดดันก็จะค่อยๆ ลดลง และเขาจะเริ่มมองเห็นคุณค่าของตัวเองในมุมอื่นมากขึ้น
.
แนวคิดนี้สอดคล้องกับการเลี้ยงลูกแบบ Positive Parenting ที่เชื่อว่า เด็กจะเติบโตได้ดีเมื่อเขารู้สึกว่ามีความสัมพันธ์ที่อบอุ่นและปลอดภัยกับพ่อแม่ ไม่ใช่เติบโตมาด้วยความกลัวหรือการถูกควบคุม
.
ถ้าอยากเริ่มต้นเลี้ยงลูกแบบนี้ ก็ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนอะไรครั้งใหญ่ แค่เริ่มจากเรื่องง่ายๆ ใกล้ตัว แสดงความรักให้ลูกเห็น ใช้เวลากับลูกแบบตั้งใจแม้จะเป็นช่วงสั้นๆ และลองฟังความรู้สึกของลูกก่อนโดยไม่รีบตัดสินหรือสอนทันที
.
ขณะเดียวกัน การเลี้ยงลูกแบบ Positive Parenting ก็ยังมีกฎและขอบเขตอยู่เหมือนเดิม แต่เป็นกฎที่เหมาะกับวัย อธิบายเหตุผลได้ และใช้ความสงบมากกว่าการทำให้เด็กรู้สึกกลัว
.
เด็กเรียนรู้จากการดูผู้ใหญ่เป็นหลัก ถ้าพ่อแม่รับมือกับอารมณ์ของตัวเองได้ ใจเย็น และให้เกียรติคนอื่น เด็กก็จะซึมซับวิธีคิดและพฤติกรรมเหล่านั้นไปด้วย
.
เมื่อเด็กเติบโตในบ้านที่รู้สึกปลอดภัย ได้รับการเห็นคุณค่าในความพยายาม และรู้ว่าความผิดพลาดไม่ได้ทำให้เขาหมดคุณค่า
.
ท้ายที่สุด เด็กก็จะค่อยๆ สร้างความมั่นคงจากข้างใน ไม่ต้องคอยนำความสำเร็จมาเป็นตัวตัดสินตัวเองตลอดเวลา แต่รู้ว่าตัวเองมีคุณค่าไม่ว่าจะทำได้ดีหรือพลาดไปบ้างก็ตาม
.
.
อ้างอิง
- I’ve studied hundreds of highly successful kids: The No. 1 parenting trend that worries me—and what to do instead : Jennifer Breheny Wallace, CNBC – https://bit.ly/49w7eFS
- Positive parenting vs. Strict parenting : UNICEF – https://bit.ly/49bFRj5
.
.
#trend
#parenting
#missiontothemoon
#missiontothemoonpodcast