“อาหาร งานขึ้นเรือนต้น พระราชวังดุสิต” ที่รัชกาลที่ 5 ทรงปรุงด้วยพระองค์เอง มีอะไรบ้าง?

ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2445 (สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5) ในหมู่เจ้านายสยามมีงานสำคัญอยู่งานหนึ่งที่จัดขึ้นเป็นการภายใน นั่นคือ “งานขึ้นเรือนต้น พระราชวังดุสิต”

งานนี้ถือว่าสำคัญอย่างยิ่ง ตามที่ หม่อมเจ้าหญิงจงจิตรถนอม ดิศกุล พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงกล่าวไว้ว่า “ผู้ได้รับเชิญมาร่วมด้วยนับว่ามีเกียรติมาก เพราะอาหารที่ทำทั้งคาวหวาน ล้วนแต่เป็นฝีพระหัตถ์พระเจ้าอยู่หัวทรงทำและเจ้านายทั้งฝ่ายหน้าฝ่ายใน ตลอดจนคนล้างชามก็มีพระเกียรติทั้งสิ้น”

มีข้อมูลปรากฏว่า วันนั้นรัชกาลที่ 5 ทรงทำหลนปลาร้าและแกงเทโพ

ไม่เพียงแค่พระเจ้าอยู่หัวที่ทรงทำพระกระยาหารเท่านั้น แต่เหล่าฝ่ายหน้าฝ่ายในต่างสมทบอาหารคาวหวานมาร่วมงานเช่นกัน

สำหรับฝ่ายหน้า มีข้อมูลปรากฏอยู่ในพระราชหัตถเลขา รัชกาลที่ 5 ลงวันที่ 25 พฤศจิกายน ร.ศ. 124 ซึ่งอยู่ในหนังสือบุรุษรัตน อีกทีหนึ่งว่า

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม นั้น ทรงทำ หมูหันและหมี่

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ ทรงทำ ขนมจีนน้ำยาไก่อย่างแขก, แกงบะช่ออย่างจีน, แฮ่กึง (เขียนตามเอกสาร อาจคือ แฮ่กึ๋น-ผู้เขียน), เจี๋ยนจีนปลาทูสด

ส่วนเครื่องว่าง มีเกี๊ยว, เกี้ยมอี๋ และบะหมี่

ด้าน พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ทรงทำแกงเป็ดพระและเป็ดผัดขิง

ส่วนอาหารจากฝ่ายในมีปรากฏอยู่ในหนังสือ “ในรั้วในวังกับท่านเจ้าจอม” พร้อมผู้รับผิดชอบ ดังนี้

เจ้าจอมเอี่ยม ทรงทำ ขนมจีนน้ำพริกและแกงไก่ พร้อมด้วย ท่านผู้หญิงอู่ (ธิดาพระยาภักดีนฤบดินทร์)

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีนาคสวาดิ ทรงทำแกงลักไก๊

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรไทยเทพกัญญา ทรงทำ ข้าวบุหรี่แกงมัศหมั่น(สะกดตามหนังสือ-ผู้เขียน)

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์ ทรงทำ หัวหมูทรงเครื่อง

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร ทรงทำ ยำทวาย

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวาณีรัตนกัญญา ทรงทำพริกขิงป่า

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแขไขดวง และ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภัทรายุวดี ทรงทำ ผัดปลาหมึกสด

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเจริญศรีชนมายุ และ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท ทรงทำ ผักดองและน้ำพริก

เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ทรงทำ กับข้าวลาว

นอกจากนี้ บรรดาสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ ก็ทรงทำขนมลำเจียก ขนมผิง และทองพลุ ส่วนพระเจ้าลูกเธอฝ่ายใน ก็ทรงรับหน้าที่รังสรรค์ ส้มเขียวหวาน สละ และพลับสด

อ่านเพิ่มเติม :

• “4 พระกระยาหารโปรด” ในรัชกาลที่ 6 มีอะไรบ้าง?
• พระกระยาหารโปรด ของในหลวงรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระพันปีหลวง
• “ผัดหมี่” พระกระยาหารโปรดในรัชกาลที่ 5 ถึงขั้นทรงมีเจ้าประจำ

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2568

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “อาหาร งานขึ้นเรือนต้น พระราชวังดุสิต” ที่รัชกาลที่ 5 ทรงปรุงด้วยพระองค์เอง มีอะไรบ้าง?

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com