ทำไมชายชาวจีนสมัยราชวงศ์ชิง ต้องโกนหัวไว้ผมเปีย?
ถ้าใครที่เคยดูภาพยนตร์ ซีรีส์ หรือศึกษาเรื่องราวประวัติศาสตร์ของจีนในยุคราชวงศ์ชิง น่าจะเคยสงสัยใช่ไหมครับว่า ทำไมผู้ชายจีนในยุคนั้นถึงต้องโกนผมและไว้เปียยาวไว้ด้านหลัง
โดยที่มาของทรงผมนี้ ก็มาจากทรงผมของชาวแมนจู (Manchu) หรือที่เดิมเรียกเชื้อชาติของตนว่า จูรเชน (Jurchen ส่วนจีนเรียกว่า หนี่ว์เจิน) ซึ่งเป็นชนเผ่าที่อาศัยอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีน
ซึ่งสาเหตุที่ทำให้ผู้ชายชาวแมนจูไว้ทรงผมแบบนี้ ก็มาจากวิถีชีวิตของชาวแมนจูที่ผูกพันกับท้องทุ่ง การขี่ม้า และการล่าสัตว์ ดังนั้นการไว้ผมยาวด้านหน้าจึงเป็นอุปสรรคสำหรับการใช้ชีวิตของพวกเขา ดังนั้นชายชาวแมนจูจึงโกนผมด้านหน้าออก ส่วนผมที่ยาวด้านหลังก็ถักให้เป็นเปีย เพื่อที่จะเก็บผมได้สะดวก
จริง ๆ แล้วนอกจากชาวแมนจู ชนเผ่าอื่น ๆ ที่อาศัยอยู่นอกกำแพงเมืองจีน อย่างเช่นชาวมองโกล ชาวคีตัน ก็มีทรงผมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะประจำเผ่าของตนเช่นกัน
ในปี 1645 ราวหนึ่งปีหลังจากราชวงศ์ชิงของชาวแมนจูบุกยึดครองแผ่นดินจีน ราชสำนักชิงภายใต้ผู้สำเร็จราชการตัวเอ๋อร์กุ่น (Dorgon) ก็ได้ออกคำสั่งให้ชายชาวฮั่นทุกคน (หรือก็คือชาวจีน) จะต้องโกนผมและไว้เปียยาวเฉกเช่นเดียวกับชาวแมนจู เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการยอมศิโรราบต่อราชวงศ์ชิง
แต่แน่นอนคำสั่งดังกล่าว สร้างความไม่พอใจให้กับชายชาวฮั่นอย่างมาก เพราะมันไปขัดกับค่านิยมดั้งเดิมของจีนตามความเชื่อขงจื๊อ ที่ว่าอวัยวะทุกส่วนบนร่างกาย เป็นสิ่งที่ได้รับมาจากบุพการีผู้ให้กำเนิด ดังนั้นการตัดผมจึงเป็นเรื่องที่ผิด ที่สำคัญทรงผมแบบแมนจู ยังทำให้เกิดความน่าอับอายอีกด้วย
เมื่อถูกกระแสต่อต้าน ราชสำนักชิงจึงออกบทลงโทษรุนแรงถึงแก่ชีวิต จนเกิดเป็นคำกล่าวที่ว่า "ไว้ผมไม่ไว้หัว ไว้หัวไม่ไว้ผม" ที่หมายถึง ถ้าอยากไว้ผมยาวแบบเดิม ก็ต้องไม่มีหัว แต่ถ้าอยากมีหัว ก็ต้องไว้ผมแบบแมนจู
มีบันทึกว่า มีชายชาวฮั่นกว่าหลายแสนคนที่ถูกประหารชีวิตจากเรื่องทรงผมนี้ ท้ายที่สุดเมื่อเวลาผ่านไป ชายชาวฮั่นก็ไม่มีทางเลือก นอกจากต้องไว้ผมแบบแมนจู
อย่างไรก็ตามช่วงปลายราชวงศ์ชิง เมื่อเกิดกระแสต่อต้านราชวงศ์ การตัดเปียก็กลายเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของการต่อต้านนี้ เมื่อราชวงศ์ชิงหมดสิ้นอำนาจในปี 1912 ทรงผมเปียแบบแมนจูก็ได้จบลงไปด้วย แต่ก็ยังมีบางคนที่ไว้ทรงผมนี้ต่อไป หนึ่งในนั้นก็คือจักรพรรดิองค์สุดท้ายอย่างปูยี ที่มีบันทึกว่า พระองค์ไว้เปียจนถึงปี 1922
อ้างอิง
• Gypzy World. ทำไมแมนจูต้องไว้ผมเปีย?. https://www.facebook.com/share/p/17F5EJy5ZG/
• HISTORY. Think You Know?. https://www.facebook.com/share/17MxLpLHQ1/
• ThoughtCo. The Queue Hairstyle. https://www.thoughtco.com/what-is-a-queue-195402