นักวิจัยค้นพบกลไกใหม่ อาจไขปริศนาการตายของเซลล์สมองในโรคอัลไซเมอร์

นักวิทยาศาสตร์ทราบมานานหลายสิบปีแล้วว่า ในสมองของผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองส่วนหน้าเสื่อม (FTD) จะมีการสะสมของโปรตีนผิดปกติที่เป็นพิษ แต่สิ่งที่ยังเป็นคำถามสำคัญคือ โปรตีนเหล่านี้ทำให้เซลล์สมองตายได้อย่างไร

ล่าสุด นักวิจัยจาก King’s College London และ UK Dementia Research Institute ค้นพบกลไกใหม่ที่อาจช่วยอธิบายกระบวนการดังกล่าว โดยพบว่ากระบวนการที่เรียกว่า แครีออปโทซิส หรือ karyoptosis อาจเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้เซลล์สมองค่อย ๆ สูญเสียไปในผู้ป่วยโรคสมองเสื่อม และการค้นพบนี้อาจนำไปสู่แนวทางใหม่ในการพัฒนาการรักษา เพื่อชะลอการดำเนินของโรคและช่วยรักษาการทำงานของสมองให้ได้นานขึ้น

เปิดกลไกการตายของเซลล์สมองรูปแบบใหม่

โดยปกติ เซลล์ในร่างกายสามารถตายได้หลายรูปแบบ แต่แครีออปโทซิส เป็นกระบวนการการตายของเซลล์ที่แตกต่างออกไป เพราะก่อนที่เซลล์จะตาย นิวเคลียสของเซลล์ ซึ่งเป็นส่วนที่ควบคุมการทำงานและเก็บข้อมูลทางพันธุกรรม จะเกิดการหดตัวและแตกสลาย

นักวิจัยศึกษาตัวอย่างเซลล์สมองประมาณ 3,000 เซลล์ จากผู้ป่วย 28 ราย และพบว่า ในสมองส่วนหน้าของผู้ป่วยอัลไซเมอร์ มีเซลล์มากกว่า 1 ใน 3 ที่แสดงสัญญาณของกระบวนการแครีออปโทซิสขณะที่ในสมองของผู้สูงอายุที่มีสุขภาพดี พบกระบวนการนี้เพียงประมาณ 15 เปอร์เซนต์ของเซลล์เท่านั้น

ผลการศึกษาชี้ว่าแครีออปโทซิสอาจเป็นหนึ่งในกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมและการตายของเซลล์สมองในโรคอัลไซเมอร์

ต่อยอดการรักษาชะลอโรค

นักวิจัยยังพบว่า การควบคุมโปรตีนบางชนิดที่ทำหน้าที่เหมือน “สวิตช์” ภายในเซลล์ หรือที่เรียกว่า "ไคเนส" สามารถช่วยลดสัญญาณของแครีออปโทซิสในเซลล์สมองของหนูทดลองได้

โดยเฉพาะการทำงานร่วมกันระหว่างโปรตีน 2 ชนิด ที่อาจมีบทบาทสำคัญในการป้องกันความเสียหายของนิวเคลียส ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการเสื่อมสภาพของเซลล์

นักวิจัยมองว่า การค้นพบนี้อาจเป็นแนวทางใหม่ในการพัฒนายาที่ช่วยชะลอการตายของเซลล์สมองในมนุษย์ และอาจช่วยชะลอการดำเนินของโรคสมองเสื่อมได้ในอนาคต

ความหวังใหม่ในการเข้าใจโรคสมองเสื่อม

หนึ่งในนักวิจัยของโครงการ ระบุว่า การศึกษานี้ช่วยให้เข้าใจโรคสมองเสื่อมมากขึ้น เพราะแสดงให้เห็นว่าเซลล์ประสาทไม่ได้ตายด้วยกระบวนการเดียว แต่มีหลายรูปแบบ และแครีออปโทซิสเป็นกลไกที่ไม่เคยถูกค้นพบมาก่อน

การค้นพบครั้งนี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เห็นภาพชัดขึ้นว่า กระบวนการใดในเซลล์สมองที่ควรเป็นเป้าหมายในการป้องกัน เพื่อช่วยให้เซลล์สมองอยู่รอดได้นานขึ้น

นักวิจัย กล่าวว่า การตายของเซลล์สมองเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ในผู้ป่วยโรคสมองเสื่อม และงานวิจัยนี้ช่วยเปิดเผยกระบวนการทางเคมีชุดใหม่ที่ควบคุมการตายของเซลล์สมอง และเป็นจุดเริ่มต้นในการทำความเข้าใจว่าแครีออปโทซิส เกิดขึ้นอย่างไร ซึ่งอาจนำไปสู่การค้นพบแนวทางรักษาใหม่ ๆ ในอนาคต

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• ยาที่มีส่วนประกอบทองแดง ช่วยลดการสะสมของโปรตีนก่ออัลไซเมอร์
• เข้าใจสภาวะอารมณ์ ผู้ป่วย“อัลไซเมอร์โมโหร้าย” จริงหรือแค่เราเข้าใจผิด?
• นักวิทยาศาสตร์พัฒนาสเปรย์พ่นจมูกชะลอการเสื่อมของสมอง
• นักวิจัยค้นพบ “ยีนอัลไซเมอร์” โอกาสเป็นโรคสูงกว่าคนทั่วไป
• เปลี่ยนเซลล์สมองเป็นสุดยอดนักล่าคราบอะไมลอยด์ ความก้าวหน้ารักษาโรคอัลไซเมอร์