"ต้นวาสนา" ไม้มงคลที่ไม่ได้ดีแค่ความเชื่อ แต่ช่วยฟอกอากาศ-ออกดอกหอมยามค่ำคืน

หากพูดถึงไม้มงคลที่คนไทยนิยมปลูกไว้ในบ้านมาอย่างยาวนาน "ต้นวาสนา" คงเป็นชื่อที่หลายคนนึกถึงเป็นอันดับต้น ๆ เพราะเชื่อกันว่าช่วยเสริมโชคลาภ ความเจริญก้าวหน้า และนำพาความสำเร็จมาสู่ผู้ปลูก โดยเฉพาะเมื่อออกดอก ซึ่งคนโบราณถือว่าเป็นลางดีที่เกิดขึ้นได้ไม่บ่อยนัก

อย่างไรก็ตาม นอกจากความเชื่อแล้ว ต้นวาสนายังเป็นพืชเขตร้อนที่มีความสวยงาม ดูแลง่าย ทนต่อสภาพแสงภายในอาคาร และได้รับความนิยมปลูกเป็นไม้ประดับทั่วโลก อีกทั้งยังเคยได้รับการยอมรับจากงานวิจัยขององค์การนาซา (NASA Clean Air Study) ว่าเป็นหนึ่งในพืชที่มีศักยภาพในการช่วยดูดซับสารมลพิษบางชนิดในอาคารภายใต้สภาพการทดลอง

ต้นกำเนิดจากเขตร้อนของแอฟริกา

ต้นวาสนามีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dracaena fragrans เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวในวงศ์ Asparagaceae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับว่านหางจระเข้ หน่อไม้ฝรั่ง และดราเซียนาชนิดอื่น

มีถิ่นกำเนิดตามธรรมชาติในเขตร้อนของทวีปแอฟริกา ตั้งแต่ประเทศซูดาน เอธิโอเปีย ไปจนถึงโมซัมบิก ก่อนจะถูกนำไปปลูกเป็นไม้ประดับทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย

ปัจจุบันมีการพัฒนาสายพันธุ์และพันธุ์ปลูก (Cultivars) จำนวนมาก เช่น Massangeana, Lindenii, Victoria และ Compacta ซึ่งแตกต่างกันทั้งสีของใบ ขนาด และลักษณะการเจริญเติบโต

ที่มาชื่อ "วาสนา"

ชื่อสกุล Dracaena มาจากภาษากรีกโบราณคำว่า drakaina หมายถึง "มังกรเพศเมีย" เนื่องจากพืชบางชนิดในสกุลนี้สามารถสร้างยางสีแดงเข้มที่เรียกว่า Dragon's Blood หรือ "เลือดมังกร"

ส่วนชื่อชนิด fragrans มาจากภาษาละติน แปลว่า "มีกลิ่นหอม" สื่อถึงดอกของต้นวาสนาที่มีกลิ่นหอมหวานชัดเจน โดยเฉพาะในช่วงเวลากลางคืน

สำหรับชื่อภาษาไทย "ต้นวาสนา" เกิดจากความเชื่อของคนไทยที่เชื่อว่า ผู้ปลูกจะมีวาสนา ได้รับโชคลาภ ความเจริญ และความก้าวหน้าในชีวิต จึงกลายเป็นหนึ่งในไม้มงคลที่นิยมปลูกทั้งในบ้านและสถานที่ทำงาน

ไม้พุ่มขนาดใหญ่ที่เติบโตได้หลายเมตร

ในธรรมชาติ ต้นวาสนาสามารถเจริญเติบโตเป็นไม้ต้นขนาดเล็ก หรือไม้พุ่มขนาดใหญ่ ข้อมูลทั่วไป ได้แก่ ความสูงประมาณ 2–6 เมตร บางต้นในธรรมชาติอาจสูงได้มากกว่า 15 เมตร ลำต้นตั้งตรง เมื่ออายุมากขึ้น หรือเมื่อตัดยอด ลำต้นสามารถแตกกิ่งใหม่ได้หลายทิศทาง ทำให้ทรงพุ่มดูสวยงาม

ใบของต้นวาสนามีรูปแถบหรือรูปหอก ยาวประมาณ 20–150 เซนติเมตร กว้างประมาณ 2–12 เซนติเมตร ผิวใบเป็นมัน พันธุ์ที่นิยมปลูกในประเทศไทยส่วนใหญ่มีแถบสีเหลืองอ่อนหรือสีเขียวอ่อนพาดกลางใบ ทำให้ดูโดดเด่นแม้ไม่มีดอก

หนึ่งในเสน่ห์สำคัญของต้นวาสนา คือ ดอกสีขาวอมเขียวที่ออกเป็นช่อขนาดใหญ่ ดอกจะเริ่มบานในช่วงเย็นหรือกลางคืน และส่งกลิ่นหอมแรงไปทั่วบริเวณ จนเป็นที่มาของชื่อ fragrans ดอกจะค่อย ๆ ปิดและเริ่มโรยในช่วงเช้า

การออกดอกในบ้านมักเกิดไม่บ่อยนัก เพราะต้องอาศัยความสมบูรณ์ของต้น อายุที่เหมาะสม และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการสร้างช่อดอก

โตช้า แต่อายุยืน

ต้นวาสนาเป็นพืชที่เติบโตค่อนข้างช้า แต่มีอายุยืนหลายสิบปี หากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม สามารถปลูกได้ทั้งกลางแจ้ง ในบ้าน อาคารสำนักงาน ระเบียง จนถึงสวนหย่อม เนื่องจากทนร่มได้ดีกว่าไม้ประดับหลายชนิด

อย่างไรก็ตาม หากได้รับแสงธรรมชาติรำไรอย่างเพียงพอ สีของใบจะสดกว่าและเจริญเติบโตได้ดีขึ้น

ในธรรมชาติ ต้นวาสนาพบตามป่าเขตร้อน ป่าโปร่ง พื้นที่ริมลำธาร และพื้นที่ที่มีความชื้นปานกลางถึงสูงของทวีปแอฟริกา แต่สามารถปรับตัวกับสภาพแวดล้อมที่หลากหลายได้ดี จึงถูกนำไปปลูกในเขตร้อนและกึ่งร้อนทั่วโลก

วิธีดูแลต้นวาสนา

ต้นวาสนาเป็นไม้ประดับที่ดูแลง่าย เหมาะสำหรับผู้เริ่มต้น แนวทางการดูแล ได้แก่ วางในบริเวณที่มีแสงรำไรหรือแสงแดดอ่อน รดน้ำเมื่อหน้าดินเริ่มแห้ง ไม่ควรให้น้ำขัง ใช้ดินที่ระบายน้ำได้ดี ใส่ปุ๋ยละลายช้าหรือปุ๋ยอินทรีย์เป็นระยะ เช็ดใบเพื่อกำจัดฝุ่น ช่วยให้สังเคราะห์แสงได้เต็มประสิทธิภาพ หากได้รับแสงน้อยเกินไป สีของใบอาจซีดและต้นยืดยาวผิดปกติ

ต้นวาสนาเป็นหนึ่งในพืชที่ถูกกล่าวถึงใน NASA Clean Air Study ซึ่งศึกษาความสามารถของพืชในการลดสารประกอบอินทรีย์ระเหยง่าย (Volatile Organic Compounds: VOCs) ภายในสภาพแวดล้อมจำลอง

ผลการศึกษาพบว่า ต้นวาสนาสามารถช่วยลดสารบางชนิด เช่น ฟอร์มาลดีไฮด์ (Formaldehyde) เบนซีน (Benzene) ไตรคลอโรเอทิลีน (Trichloroethylene)

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยในปัจจุบันชี้ว่า การฟอกอากาศในบ้านจริงยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น จำนวนต้น ขนาดห้อง และการระบายอากาศ ดังนั้นจึงควรมองต้นวาสนาเป็นไม้ประดับที่ช่วยเพิ่มพื้นที่สีเขียว มากกว่าจะใช้แทนระบบระบายอากาศ

ข้อควรระวังสำหรับผู้เลี้ยงสัตว์

แม้ว่าต้นวาสนาจะปลอดภัยสำหรับมนุษย์โดยทั่วไป แต่หากสุนัขหรือแมวกินใบหรือลำต้นเข้าไป อาจทำให้เกิดอาการ เช่น อาเจียน น้ำลายไหล เบื่ออาหาร จึงควรวางต้นไม้ในตำแหน่งที่สัตว์เลี้ยงไม่สามารถกัดกินได้

ที่มา: North Carolina State University / NParks Singapore / iNaturalist / Thai Garden Design

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : "ต้นวาสนา" ไม้มงคลที่ไม่ได้ดีแค่ความเชื่อ แต่ช่วยฟอกอากาศ-ออกดอกหอมยามค่ำคืน

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่

- Website : https://www.pptvhd36.com