เอกชน จี้รัฐปลดล็อกค้ำประกันโซลาร์ประชาชนหลังติดตั้งเสร็จ ไม่ต้องรอขนานไฟ

โครงการส่งเสริมการติดตั้งโซลาร์ประชาชน1 ล้านครัวเรือน ที่รัฐบาลเตรียมสนับสนุนเงินอุดหนุนค่าติดตั้งบ้านละ 50,000 บาท วงเงินรวม 50,000 ล้านบาท กำลังเผชิญข้อกังวลจากภาคเอกชน หลังมีการกล่าวถึงเงื่อนไขให้ผู้ประกอบการวางหลักประกันธนาคาร (Bank Guarantee) อีก 50,000 บาทต่อหลัง เพื่อป้องกันการทิ้งงานและสร้างความมั่นใจให้ประชาชน

อย่างไรก็ตาม ปัญหาสำคัญอาจไม่ได้อยู่ที่การวางหลักประกันเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่เงื่อนไขการปลดหลักประกันซึ่งอาจต้องรอจนกว่าการขนานไฟเข้าสู่ระบบของการไฟฟ้าจะแล้วเสร็จ ทั้งที่เอกชนใช้เวลาติดตั้งโซลาร์เพียง 1–3 วัน แต่กระบวนการขนานไฟอาจกินเวลานานถึง 3–6 เดือน ส่งผลให้เงินทุนของผู้ประกอบการถูกผูกไว้กับขั้นตอนที่ตนเองไม่สามารถควบคุมได้

นายพีรกานต์ มานะกิจ ประธานอำนวยการ บริษัท ไอออน เอนเนอร์ยี่ คอร์ปอเรชั่น จำกัด (ION ENERGY CORPORATION LIMITED) เปิดเผยในรายการฐานทอล์ค ทางเนชั่น ทีวี 22 ว่า เงื่อนไขดังกล่าวอาจทำให้ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) จำนวนมากไม่สามารถเข้าร่วมโครงการได้ เนื่องจากขาดสภาพคล่องในการรับงาน ขณะที่บริษัทขนาดใหญ่ซึ่งมีวงเงินธนาคารพร้อมใช้งานอาจได้เปรียบ จนทำให้งานติดตั้งโซลาร์ล้านหลังกระจุกตัวอยู่กับผู้ประกอบการรายใหญ่

ค้ำประกัน 5 หมื่น แช่แข็งเงินทุน SMEs

นายพีรกานต์อธิบายว่า แม้การกำหนดหลักประกันธนาคาร 50,000 บาทต่อหลัง จะมีเจตนาที่ดีในการป้องกันปัญหาผู้รับเหมาทิ้งงาน แต่ในทางปฏิบัติกลับสร้างภาระทางการเงินแก่ SME เนื่องจากธนาคารส่วนใหญ่อาจกำหนดให้บริษัทที่ไม่มีวงเงินสินเชื่อเพียงพอต้องนำเงินสดมาวางค้ำประกันเกือบ 100% ของวงเงิน ส่งผลให้เงินทุนหมุนเวียนถูกผูกไว้กับหลักประกัน แทนที่จะนำไปใช้จัดซื้ออุปกรณ์ จ่ายค่าแรง และรับงานติดตั้งเพิ่มเติม

หากผู้ประกอบการรับงานพร้อมกัน 100 หลัง จะมีภาระวงเงินค้ำประกันรวม 5 ล้านบาท และหากรับงาน 1,000 หลัง จะเพิ่มเป็น 50 ล้านบาท ภายใต้สมมติฐานว่าต้องค้ำประกันทุกหลังพร้อมกันและยังไม่ได้รับการปลดภาระ ซึ่งเป็นเงินจำนวนมากสำหรับ SME โดยเฉพาะเมื่อหลักประกันดังกล่าวต้องถูกผูกไว้ต่อเนื่อง แม้ว่าผู้ประกอบการจะติดตั้งระบบให้ประชาชนเสร็จเรียบร้อยแล้วก็ตาม

"สถานการณ์ดังกล่าวอาจทำให้ผู้ประกอบการรายย่อยจำเป็นต้องถอนตัวจากการรับงานโดยตรง และเปลี่ยนไปเป็นผู้รับเหมาช่วง (Subcontractor) ของบริษัทขนาดใหญ่ที่มีวงเงิน Bank Guarantee พร้อมใช้งาน ส่งผลให้โอกาสทางธุรกิจจากโครงการโซลาร์ล้านหลังมีแนวโน้มกระจุกตัวอยู่กับผู้ประกอบการที่มีความพร้อมทางการเงิน มากกว่าผู้ประกอบการที่มีศักยภาพด้านการติดตั้ง"

เอกชนติดตั้งเสร็จ 3 วัน แต่รัฐขนานไฟ 6 เดือน

นายพีรกานต์ระบุว่า ปัญหาที่สำคัญที่สุดของเงื่อนไขหลักประกันคือระยะเวลาการปลดภาระ เพราะการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปไม่ได้ใช้เวลานานอย่างที่หลายฝ่ายเข้าใจ โดยระบบขนาด 5 กิโลวัตต์ (kW) ใช้เวลาติดตั้งประมาณ 1–2 วัน ส่วนระบบขนาด 10 กิโลวัตต์ ใช้เวลาประมาณ 2–3 วันเท่านั้น หลังจากนั้นผู้ประกอบการจะดำเนินการยื่นเอกสารเพื่อขอขนานไฟเข้าสู่ระบบของการไฟฟ้า

อย่างไรก็ตาม จากประสบการณ์ดำเนินธุรกิจติดตั้งโซลาร์ของบริษัทตลอด 5 ปีที่ผ่านมา ระยะเวลารอขนานไฟ 3 เดือนถือเป็นกรณีที่ค่อนข้างรวดเร็ว ขณะที่บางโครงการอาจใช้เวลาถึง 6 เดือนหรือมากกว่านั้น สะท้อนว่าระยะเวลาส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดขึ้นในขั้นตอนการติดตั้งของเอกชน แต่เป็นช่วงการดำเนินการขออนุญาตและเชื่อมต่อระบบไฟฟ้าซึ่งเกี่ยวข้องกับหน่วยงานภาครัฐ

ความแตกต่างของระยะเวลาดังกล่าวกลายเป็นข้อกังวลสำคัญ หากกำหนดให้ผู้ประกอบการต้องรอจนการขนานไฟเสร็จสมบูรณ์จึงจะปลดหลักประกันได้ เท่ากับว่าแม้เอกชนจะติดตั้งระบบเสร็จภายในไม่กี่วัน แต่กลับต้องแบกรับภาระเงินค้ำประกันต่ออีกหลายเดือน โดยไม่สามารถกำหนดหรือเร่งรัดระยะเวลาการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เอง

ยิ่งไปกว่านั้น หากผู้ประกอบการรับงานติดตั้งจำนวนมากอย่างต่อเนื่อง หลักประกันของงานที่ติดตั้งเสร็จแล้วแต่ยังรอขนานไฟจะสะสมเพิ่มขึ้น ส่งผลให้วงเงินธนาคารหรือเงินสดที่ใช้ค้ำประกันถูกผูกไว้เป็นจำนวนมาก และอาจกลายเป็นข้อจำกัดในการรับงานใหม่ ทั้งที่ผู้ประกอบการมีทีมช่างและกำลังติดตั้งเพียงพอ

จี้รัฐปลดหลักประกันเมื่อมีเลขรับแจ้ง ไม่ต้องรอขนานไฟ

นายพีรกานต์เสนอให้ภาครัฐทบทวนเงื่อนไขการปลดหลักประกัน โดยไม่จำเป็นต้องยกเลิก Bank Guarantee วงเงิน 50,000 บาทต่อหลัง เพราะยังเห็นด้วยกับหลักการคุ้มครองประชาชนจากปัญหาการทิ้งงาน แต่ควรเปลี่ยนจุดสิ้นสุดภาระค้ำประกันจากวันที่ขนานไฟเสร็จสมบูรณ์ มาเป็นวันที่ผู้ประกอบการติดตั้งระบบเสร็จสิ้น ยื่นเอกสารขอขนานไฟครบถ้วน และได้รับเลขรับแจ้งจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้ว

เนื่องจากการได้รับเลขรับแจ้งเป็นหลักฐานว่าผู้ประกอบการได้นำเอกสารเข้าสู่กระบวนการของหน่วยงานรัฐเรียบร้อยแล้ว ขณะที่ระยะเวลาหลังจากนั้น ไม่ว่าจะใช้เวลา 1 เดือน 3 เดือน หรือ 6 เดือน เป็นขั้นตอนที่ผู้ติดตั้งไม่สามารถควบคุมได้ จึงไม่ควรนำระยะเวลาดังกล่าวมาเป็นเงื่อนไขให้ผู้ประกอบการต้องแบกรับภาระเงินค้ำประกันต่อไปโดยไม่มีความแน่นอน

ข้อเสนอดังกล่าวจะช่วยให้ประชาชนยังคงมีหลักฐานยืนยันการติดตั้งและการยื่นคำขอขนานไฟ ขณะที่ผู้ประกอบการสามารถนำวงเงินหลักประกันที่ได้รับการปลดภาระกลับไปใช้รับงานใหม่ได้รวดเร็วขึ้น โดยภาครัฐสามารถพิจารณากำหนดกลไกตรวจสอบการติดตั้งและความรับผิดชอบหลังส่งมอบงานเพิ่มเติม เพื่อให้การคุ้มครองผู้บริโภคไม่ลดลง