วิกฤตน้ำมันแพงในไทย พ.ศ. 2516 ที่คนไทยต้องประหยัดไฟและอดทนให้มาก
วิกฤตน้ำมันแพงในไทย พ.ศ. 2516 ที่คนไทยต้องประหยัดไฟและอดทนให้มาก
ประเทศไทยผ่าน “วิกฤตน้ำมันแพง” มาหลายต่อหลายครั้ง ถ้าให้ใกล้หน่อยก็คงเป็นช่วง พ.ศ. 2551 รัฐบาลพลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์, พ.ศ. 2557 รัฐบาล น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร และ พ.ศ. 2565 รัฐบาล พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา
ทว่า ยุคแรกที่คนไทยต่างเผชิญกับปัญหาราคาน้ำมันพุ่งสูง ก็คือ พ.ศ. 2516 ในยุครัฐบาลจอมพล ถนอม กิตติขจร
วิกฤตน้ำมันแพงของประเทศไทย ที่เกิดขึ้นใน พ.ศ. 2516 เป็นผลพวงมาจากตะวันออกกลาง ซึ่งก่อนหน้านั้นได้เกิดความขัดแย้งขึ้นในวงการน้ำมัน ทำให้ 5 ประเทศผู้ผลิตน้ำมัน ได้แก่ อิรัก อิหร่าน คูเวต ซาอุดิอาระเบีย และเวเนซูเอลา ได้หารือกันที่กรุงแบกแดด ประเทศอิรัก ประกาศจัดตั้งกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมันเป็นสินค้าออก (Organization of Petroleum Exporting Countries : OPEC) ขึ้นมา
เมื่อวันเวลาผ่านไป OPEC มีอิทธิพลต่อการผลิตและราคาน้ำมันมากขึ้นทุกวัน และมีการปรับราคาสูงขึ้นมาเรื่อย ๆ ตั้งแต่ พ.ศ. 2512
ยิ่งเข้าสู่ พ.ศ. 2516 เกิดสงครามยม คิปปูร์ (Yom Kippur) ซึ่งเป็นการปะทะกันของกลุ่มประเทศอาหรับกับอิสราเอล กลุ่มโอเปกที่มีสมาชิกส่วนใหญ่เป็นชาติอาหรับก็ใช้น้ำมันเป็นเครื่องมือในทางการเมืองเพื่อบีบให้อิสราเอลถอนทหารจากดินแดนปาเลสไตน์ และให้ประเทศต่าง ๆ ถอนการสนับสนุนอิสราเอล
มาตรการที่ใช้คือ ลดกำลังการผลิตร้อยละ 5 ต่อเดือนจนกว่าอิสราเอลจะถอนกำลังทหาร งดขายน้ำมันให้ประเทศที่สนับสนุนอิสราเอล ขึ้นราคาน้ำมันดิบอีกร้อยละ 70
ด้วยเหตุนี้น้ำมันจึงแพงขึ้นมาก ส่งผลต่อประเทศไทยโดยตรง เพราะไทยยังต้องพึ่งพิงน้ำมันจากตะวันออกกลาง
ครั้งนั้นมีการแก้ปัญหาต่าง ๆ มากมายจากภาครัฐและภาคประชาชน
สำหรับประชาชน ซึ่งก็คือสหพันธ์นักศึกษาเสรีแห่งประเทศไทย ได้ออกแถลงการณ์ผ่านหนังสือพิมพ์ถึงกระทรวงอุตสาหกรรม โดยเสนอหลากวิธี เช่น ปันส่วนน้ำมันตามความจำเป็นของหน่วยงาน และมีองค์การเชื้อเพลิงเป็นผู้ดำเนินการ ลดการใช้น้ำมันด้วยการปิดสถานบันเทิงให้เร็วขึ้น ลดการใช้รถยนต์ส่วนตัวด้วยการห้ามวิ่งในวันอาทิตย์ และงดจำหน่ายน้ำมันในวันเสาร์
นอกจากนี้ยังสนับสนุนให้ปั่นจักรยานรอบเมืองกรุงเทพฯ เพื่อประหยัดน้ำมัน
ด้านรัฐบาลไทยก็ได้ควบคุมราคาน้ำมัน, ปันส่วนน้ำมัน, กำหนดมาตรการประหยัดน้ำมันในหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ ซึ่งก็คือการประหยัดไฟ, จัดลำดับความสำคัญของกิจการที่ใช้น้ำมันดีเซล รวมถึงกำหนดเวลาเปิด-ปิดโรภาพยนตร์และสถานบันเทิงใหม่อีกด้วย
โดยโรงหนัง วันธรรมดาจะเปิดแค่ 16.00-22.00 น. ส่วนวันหยุดเปิดเวลา 12.00-23.00 น. ส่วนบาร์และไนท์คลับให้เปิดแค่ 21.00-23.00 น. เท่านั้น
ทั้งในปลายเดือนธันวาคม พ.ศ. 2516 รัฐบาลไทยก็ประกาศใช้พระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาระการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง ระบุเป้าประสงค์ไว้ว่า
“โดยที่ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกได้ทวีสูงขึ้นเป็นลำดับ และน้ำมันดิบที่จะซื้อได้มีปริมาณลดน้อยลง ซึ่งจะก่อให้เกิดภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงขึ้นในประเทศไทย
ฉะนั้น เพื่อรักษาไว้ซึ่งความมั่นคงของประเทศ และความผาสุกของประชาชน จำเป็นต้องดำเนินการแก้ไขและป้องกันภาวะการณ์ดังกล่าวให้ทันต่อเหตุการณ์
ในการนี้นายกรัฐมนตรีจำเป็นต้องมีอำนาจในการกำหนดมาตรการต่างๆ ได้ โดยฉับพลัน ไม่จำเป็นต้องให้กระทรวง ทบวง กรมต่างๆ แยกปฏิบัติการตามกฎหมายที่มีอยู่”
ต่อมาจึงออกคำสั่งเพื่อกำหนดมาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันและพลังงานอื่น ๆ ที่คาดว่า จะช่วยแก้ปัญหาให้ประเทศผ่านวิกฤตนี้ไปได้
อย่างไรก็ดี ในช่วงเวลาเดียวกัน นายบุญมา วงศ์สวรรค์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ก็ได้แถลงเกี่ยวกับปัญหาที่เกิดขึ้นว่า
*“น้ำมันต้องสูงขึ้นอย่างแน่นอนในอนาคต ขอให้ประชาชนมีความอดทนให้มาก และมีความเป็นไปได้ว่าอาจมีการขึ้นราคาน้ำมันในอนาคต เพราะการปันส่วนน้ำมันจากสต๊อกที่เหลือจะทำให้เกิดปัญหามากมายตามมา เช่น ความไม่ยุติธรรมของการปันส่วน การกักตุนน้ำมัน และการเกิดตลาดมืดน้ำมัน เป็นต้น”*
นอกจากนี้ใน พ.ศ. 2516-2518 ประเทศไทยก็ได้เจรจาการค้าน้ำมันกับประเทศอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นซาอุดิอาระเบีย คูเวต จีน อียิปต์ แม้ว่าในช่วงแรก ซาอุดิอาระเบียและคูเวตจะปฏิเสธการซื้อขายน้ำมันราคาพิเศษ แต่ท้ายที่สุดก็ได้เป็นคู่ค้ากัน (ยกเว้นอียิปต์)
นี่คือส่วนหนึ่งในการแก้ปัญหาวิกฤตน้ำมันยุคแรกที่ประเทศไทยต้องเผชิญ
อ่านเพิ่มเติม :
- “ประเทศไทย” รับมือปัญหา “น้ำมันขาดแคลน” อย่างไร ในสงครามโลกครั้งที่ 2
- ชีวิตคนไทยช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ใช้ถ่านหุงข้าวให้รถวิ่งแทนน้ำมัน-โจรอาละวาดหนัก
- เปิดที่มาชื่อ “ตะวันออกกลาง” เหตุใดถึงเรียกเช่นนี้?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
อนรรฆ พิทักษ์ธานิน. “ก่อนจะเป็น ปตท.”: ประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมน้ำมันปิโตรเลียมในประเทศไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2489 ถึง 2521. วิทยานิพนธ์ ปริญญาอักษรศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปีการศึกษา 2556.
https://www.silpa-mag.com/history/article_84893
https://www.silpa-mag.com/history/article_85867
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 11 มีนาคม 2569
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : วิกฤตน้ำมันแพงในไทย พ.ศ. 2516 ที่คนไทยต้องประหยัดไฟและอดทนให้มาก
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com