“ล้านนา” มาจากไหน ไม่ใช่ “ลานนา” อย่างที่หลายคนเข้าใจ

เคยสงสัยไหม ทำไม “ล้านนา” มีอีกชื่อหนึ่งว่า “ลานนา” 2 คำนี้มาจากไหน สรุปแล้วต้องใช้คำไหนกันแน่?

เรื่องนี้ ในหนังสือ “จังหวัดเชียงใหม่มาจากไหน?” ของสุจิตต์ วงษ์เทศ ได้กล่าวถึงและให้คำตอบไว้ โดย ยกแนวคิดของ ศาสตราจารย์ ดร. ประเสริฐ ณ นคร มาให้ทุกคนได้อ่านกัน

โดยกล่าวว่า “ล้านนา” ต้องมีไม้โทประกอบด้วย หาใช่ “ลานนา”

ล้านนา ไม่ใช่ ลานนา

เหตุที่ต้องเป็นล้านนา มิใช่ลานนา นั้น เพราะพบหลักฐานในจารึกจากเชียงราย พ.ศ. 2096 ที่ปรากฏชื่อภาษาบาลีของล้านช้าง และล้านนา อยู่

ในบทความนี้จะไม่ได้พูดถึงคำแปลของล้านช้าง แต่จะขอเจาะลึกไปถึงล้านนา ซึ่งชื่อล้านนาในภาษาบาลีนั้น คือ“เขตตทสลข” แยกแปลแล้วจะได้ว่า ทส แปลว่า สิบ, ลข แปลว่า แสน ส่วน เขตต แปลว่าพื้นที่ หรือนา

เมื่อรวมกันแล้วก็จะได้ว่า “ล้านนา”

นอกจากนี้ ในโคลงนิราศหริภุญชัย (ฉบับกรุงเทพฯ) บทที่ 108 วรรณคดีนิราศของล้านนา ก็เขียนไว้ตอนหนึ่งว่า “เป็นปิ่นทศลักษ์ เลิศหล้า”คำว่าทศลักษณ์ นี้ก็แปลว่า ล้านนา

แต่ด้วยภาษาถิ่นภาคเหนือ มักไม่นิยมเขียนรูปวรรณยุกต์ในใบลานสมัยโบราณ ทำให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนไปว่า ดินแดนภาคเหนือสมัยก่อนมีชื่อว่า “ลานนา”และต่อมาก็เรียกกันว่า“ลานนาไทย”

ทั้งนี้ ทางภาคเหนือก็ไม่ใช้คำว่า ลาน ในความหมายถึงบริเวณที่โล่งกว้าง แต่จะใช้คำว่า ข่วง แทน

ด้วยเหตุนี้เอง จึงสมควรเรียกว่า “ล้านนา” นั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

• ความหมายของ “ตัวมอม” สัตว์ในจินตนาการ สู่ตำนานอันศักดิ์สิทธิ์แห่งล้านนา
• เจ้าอุบลวรรณาแห่งเชียงใหม่ สตรีผู้หาญกล้าแหวกขนบล้านนาเมื่อ 100 กว่าปีก่อน
• คนล้านนาในกรุงศรี อีกหนึ่งกลุ่มคนที่อาศัยในอยุธยา

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

สุจิตต์ วงษ์เทศ. ชื่อบ้านนามเมือง จังหวัดเชียงใหม่มาจากไหน?. มิถุนายน, 2554.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 15 มกราคม 2569

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “ล้านนา” มาจากไหน ไม่ใช่ “ลานนา” อย่างที่หลายคนเข้าใจ

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com