สรุปสถานการณ์ตะวันออกกลาง ประจำวันพุธที่ 1 เมษายน 2569

สรุปสถานการณ์ตะวันออกกลาง ประจำวันพุธที่ 1 เมษายน 2569

สำนักข่าวอีไฟแนนซ์ไทย- -1 เม.ย. 69 8:03: น.

อิหร่านส่งสัญญาณพร้อมยุติการสู้รบ โดยประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน ของอิหร่าน ส่งสัญญาณต้องการยุติสงครามภายใต้เงื่อนไขว่า คู่ขัดแย้งต้องหยุดรุกรานและรับประกันความปลอดภัยของอิหร่าน ขณะที่พันธมิตรยุโรปเริ่มแสดงท่าทีปฏิเสธสหรัฐฯ มากขึ้น โดยอิตาลีปฏิเสธการลงจอดของเครื่องบินสหรัฐฯ ที่จะไปตะวันออกกลาง หลังสเปนสั่งปิดน่านฟ้าไม่ให้เครื่องบินทหารสหรัฐฯ ในภารกิจดังกล่าว

การเผชิญหน้าทางทหาร: อิหร่าน-อิสราเอล

• การโจมตีเรือบรรทุกน้ำมัน: เรือบรรทุกน้ำมันดิบของคูเวตชื่อ "Al-Salmi" ถูกโจมตีบริเวณจุดทอดสมอในดูไบ ซึ่งเป็นจุดพักสำคัญของเรือกว่า 400 ลำที่รอทำประกันภัยความเสี่ยงสงครามก่อนผ่านช่องแคบ
• ความกังวลของผู้ประกอบการ: เจ้าของเรือยังคงไม่มั่นใจที่จะกลับมาใช้เส้นทางนี้แม้รัฐบาลทรัมป์จะเสนอมาตรการคุ้มกันและประกันภัย โดยมองว่าความเสี่ยงจะลดลงก็ต่อเมื่อขีดความสามารถทางทหารของอิหร่านถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิงเท่านั้น
• การควบคุมของอิหร่าน: ปัจจุบันปริมาณการสัญจรในช่องแคบลดลงต่ำกว่าช่วงก่อนสงครามมาก โดยเรือที่ผ่านได้ส่วนใหญ่ (80%) เป็นเรือของอิหร่านหรือประเทศพันธมิตรที่ตกลงกันไว้
• การแก้ปัญหาของประเทศต่างๆ: ปากีสถานกำลังพิจารณาให้เรือชาติอื่นเปลี่ยนมาปักธงปากีสถานเพื่อให้สามารถขนส่งสินค้าผ่านช่องแคบได้ตามโควตาที่อิหร่านอนุญาต

ท่าทีของอิหร่านและการเจรจาทางการทูต

• เจตจำนงในการยุติสงคราม: ประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน ของอิหร่าน ระบุว่าอิหร่านมีความมุ่งมั่น ระบุการยุติสงครามครั้งนี้เป็นเรื่องที่จำเป็น แต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขบางประการ
• ข้อเรียกร้องด้านความมั่นใจ: อิหร่านต้องการการรับประกันเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการรุกรานซ้ำรอยเดิมอีกในอนาคต โดยย้ำว่าการจะทำให้สถานการณ์กลับสู่ภาวะปกติได้นั้น สหรัฐฯ และอิสราเอลต้องหยุดโจมตีอิหร่านก่อน
• การกล่าวหาขั้วอำนาจตรงข้าม: อิหร่านระบุว่าความตึงเครียดในอ่าวเปอร์เซียและช่องแคบฮอร์มุซในขณะนี้ เป็นผลโดยตรงจากการกระทำที่เป็นศัตรูและก้าวร้าวของสหรัฐฯ และอิสราเอล

การเผชิญหน้าทางทหารและผลกระทบในอิหร่าน-อิสราเอล

• อิหร่านโจมตีอิสราเอล: อิหร่านยิงขีปนาวุธ 3 ระลอกเข้าใส่พื้นที่ตอนกลางและตอนเหนือของอิสราเอล ส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บและอาคารบ้านเรือนเสียหาย รวมถึงโรงกลั่นน้ำมันในไฮฟาถูกโจมตีแต่ยังดำเนินงานต่อได้
• สหรัฐฯ และอิสราเอลถล่มอิหร่าน: มีการโจมตีทางอากาศในหลายพื้นที่ของอิหร่าน รวมถึงเมือง Mahallat และโรงงานผลิตยามะเร็งรายใหญ่ นอกจากนี้ยังมีการโจมตีท่าเรือ Bahman บนเกาะเกชม์ (Qeshm) ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวและจุดยุทธศาสตร์สำคัญ
• ศักยภาพทางทหาร: สหรัฐฯ ระบุว่าอิหร่านเริ่มมีการแปรพักตร์ในกองทัพมากขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม กองทัพอิหร่าน (Artesh) และ IRGC ยังคงดูมีเอกภาพและเดินหน้าตอบโต้อย่างต่อเนื่อง

ท่าทีของโดนัลด์ ทรัมป์ และความขัดแย้งกับพันธมิตร

• นโยบายพึ่งพาตนเอง: ประธานาธิบดีทรัมป์กดดันให้พันธมิตรอย่างอังกฤษและประเทศอื่นๆ จัดหาน้ำมันและเชื้อเพลิงเครื่องบินด้วยตัวเอง หรือไปยึดมาจากช่องแคบฮอร์มุซ โดยย้ำว่าสหรัฐฯ ไม่ควรแบกรับภาระนี้ฝ่ายเดียว
• รอยร้าวกับยุโรป: สเปนสั่งปิดน่านฟ้าไม่ให้เครื่องบินทหารสหรัฐฯ ผ่าน และอิตาลีปฏิเสธการลงจอดของเครื่องบินสหรัฐฯ ที่จะไปตะวันออกกลาง เนื่องจากต้องการรักษาระยะห่างจากสงครามที่มองว่า "ผิดกฎหมาย"
• การขู่ถอนตัวจาก NATO: มาร์โก รูบิโอ รมว.ต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่าสหรัฐฯ อาจต้องทบทวนความสัมพันธ์กับ NATO หลังจบสงครามหากพันธมิตรไม่ให้ความร่วมมือ

ขยายวงความขัดแย้ง: เลบานอนและทะเลแดง

• การยึดครองเลบานอน: อิสราเอลประกาศแผนตั้งเขตความมั่นคง โดยจะยึดครองพื้นที่ทางใต้ของเลบานอนไปจนถึงแม่น้ำลิทานี (ประมาณ 10% ของประเทศ) และสั่งห้ามชาวเลบานอนกว่า 600,000 คนกลับเข้าพื้นที่
• ภัยคุกคามจากกลุ่มฮูตี: มีรายงานว่าอิหร่านกำลังผลักดันให้กลุ่มฮูตีในเยเมนยกระดับการโจมตีเรือในทะเลแดงอีกครั้ง หากสหรัฐฯ ขยายวงสงครามเข้าสู่อิหร่าน ซึ่งอาจส่งผลให้น้ำมันพุ่งสูงถึง 140 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

ผลกระทบทางเศรษฐกิจและการลงทุน

• วิกฤตพลังงานในแอฟริกา: สงครามส่งผลให้เกิดการขาดแคลนเชื้อเพลิงในเคนยา เอธิโอเปีย และแซมเบีย ขณะที่แอฟริกาใต้ต้องประกาศลดภาษีน้ำมันเพื่อพยุงราคา
• ความสูญเสียของกลุ่มประเทศอาหรับ: UN คาดการณ์ว่าสงครามจะทำให้ GDP ของกลุ่มประเทศอาหรับหายไปราว 1.2 - 1.9 แสนล้านดอลลาร์
• การใช้ AI ในตลาดทุน: นักลงทุนเริ่มใช้ AI Chatbots เช่น ChatGPT และ Claude เป็นครั้งแรกในการวิเคราะห์สถานการณ์สงครามที่มีความซับซ้อนเพื่อประกอบการตัดสินใจลงทุน

บทบาทของจีนและปากีสถาน

• โครงการสันติภาพ: จีนและปากีสถานร่วมกันเสนอแนวทาง 5 ประเด็นเพื่อฟื้นฟูสันติภาพในภูมิภาค
• การขนส่งของจีน: จีนยอมรับเป็นครั้งแรกว่ามีการประสานงานเพื่อให้เรือของตนสามารถแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้อย่างปลอดภัย โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของเสรีภาพในการเดินเรือและการหยุดยิงโดยเร็ว

ที่มา Bloomberg

รายงาน โดย Supak Hopuengju เรียบเรียง โดย Supak Hopuengju
อีเมล์. supak@efinancethai.com
ดูข่าวต้นฉบับ