ยะลา-ชาวบ้านตลาดเก่ายะลารวมพลัง ปิดฉากการขายใบกระท่อมสำเร็จ 100% ใช้พลังศาสนา–ชุมชนขับเคลื่อน แต่กังวลคำพูดเจ้าหน้าที่บั่นทอนโครงการ 120 วัน

ความสำเร็จครั้งใหญ่ของชาวบ้านย่านตลาดเก่า อ.เมืองยะลา เกิดขึ้นจากการรวมพลังระหว่างชุมชน ผู้นำศาสนา และเจ้าของที่ดิน เพื่อแก้ปัญหาการขายใบกระท่อมที่ลุกลามในพื้นที่ จนสามารถยุติการขายได้ 100% ภายในเวลาไม่กี่เดือน

นายต่วนนาเซ โตะนิแต คณะทำงานแก้ไขปัญหายาเสพติดย่านตลาดเก่า เล่าว่า จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นเมื่อมีร้านขายใบกระท่อมตั้งอยู่ใกล้ปากซอยบ้านเพียง 1–2 ร้าน ขายกันทุกวัน และบางครั้งนั่งดื่มกันในพื้นที่ สร้างความกังวลต่อความปลอดภัยของลูกหลาน เพราะนอกจากขายใบกระท่อมแล้ว ยังมีการผสมกับยาแก้ไอ และเกี่ยวโยงกับสารเสพติดอื่น

“แม้การขายใบกระท่อมจะไม่ผิดตามกฎหมาย แต่ในหลักศาสนาอิสลามถือเป็นสิ่งต้องห้าม จึงตัดสินใจเข้าไปพูดคุยกับผู้ค้าเพื่อหาทางแก้ไข แต่ปัญหากลับรุนแรงขึ้น ร้านค้ามีจำนวนเพิ่มจาก 2 ร้านเป็น 5–6 ร้าน บางร้านเข้าใจและให้ความร่วมมือ แต่บางร้านกลับไม่สนใจ และบางรายถึงขั้นมีอิทธิพล ใช้การข่มขู่ด้วยการโชว์อาวุธปืน แต่เมื่อการเจรจาโดยตรงไม่ได้ผล จึงเชิญ “โต๊ะอีหม่าม” และผู้นำชุมชนเข้ามาร่วมแก้ปัญหา พร้อมทั้งประสานไปยังเจ้าของที่ดินที่ปล่อยเช่าให้ร้านขายกระท่อม ขอให้ยกเลิกการให้เช่าพื้นที่ดังกล่าว และมอบอำนาจให้ชุมชนเป็นผู้ดูแลผู้เช่าแทน ทางโต๊ะอีหม่ามและชาวบ้านจึงเริ่มลงพื้นที่พูดคุยกับร้านค้าทุกวัน อธิบายข้อห้ามตามหลักศาสนา และขอความร่วมมือหยุดการขาย จนกระทั่งผู้ค้าทั้งหมดเลิกขายและย้ายออกจากพื้นที่อย่างถาวร ทำให้ปัจจุบันตลาดเก่าปลอดจากการขายใบกระท่อม 100% ร้านค้าอยู่ไม่ได้ถ้าชุมชนไม่เอาด้วย” นายต่วนนาเซ บอก

อย่างไรก็ตาม นายต่วนนาเซ บอกอีกว่า เขารู้สึกไม่สบายใจหลังจากที่มีเจ้าหน้าที่รัฐบางคนออกมาให้สัมภาษณ์ว่า กระท่อมไม่ผิดกฎหมาย ห้ามขายไม่ได้ ซึ่งถูกมองว่าเป็นการบั่นทอนความพยายามในโครงการ “120 วัน ยุติการขายกระท่อม” ของศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ที่หลายภาคส่วนกำลังรณรงค์อยู่ เขายืนยันว่าเขาเข้าใจกฎหมาย แต่ปัญหาหลักคือการนำใบกระท่อมไปผสมเป็นเครื่องดื่มสี่คูนร้อย และเชื่อมโยงกับยาเสพติด ซึ่งสร้างผลกระทบต่อสังคมและเยาวชน การที่เจ้าหน้าที่ออกมาพูดเช่นนี้ ทำให้คนในพื้นที่รู้สึกหมดกำลังใจ

“เราเข้าใจกฎหมาย แต่ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่ร่วมมือ โครงการก็ยากจะสำเร็จ” นายต่วนนาเซ บอก

แม้ตลาดเก่าจะปลอดจากการขายแล้ว แต่นายต่วนนาเซ ชี้ว่า พื้นที่อื่นใน จ.ยะลา เช่น ย่านสะเตง และมาลายูบางกอก ยังมีการขายอยู่มาก จึงอยากให้เจ้าหน้าที่เข้ามามีบทบาทเชิงรุกมากขึ้น เพื่อขับเคลื่อนโครงการให้สำเร็จอย่างทั่วถึง โครงการ 120 วัน แก้ปัญหาพืชกระท่อม ของ ศอ.บต. ได้รับการตอบรับอย่างดีในหลายพื้นที่ของสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ แต่ในยะลากลับยังไม่เห็นการขับเคลื่อนอย่างชัดเจน ซึ่ง นายต่วนนาเซ มองว่าหากไม่มีความร่วมมืออย่างจริงจังจากเจ้าหน้าที่ ปัญหาการขายใบกระท่อมก็อาจกลับมาอีก