ประติมากรรมสำริดประโคนชัย–ปราสาทเขาปลายบัด กลับคืนแผ่นดิน หลังถูกขโมยไปกว่า 60 ปี
สิ้นสุดการรอคอยของคนไทยทั้งประเทศ เมื่อโบราณวัตถุล้ำค่า “ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย” จำนวน 4 รายการ ได้กลับคืนสู่มาตุภูมิอย่างเป็นทางการ หลังถูกลักลอบนำออกนอกประเทศไปนานกว่าครึ่งศตวรรษ สร้างความปลาบปลื้มใจให้ชาวบ้านรอบปราสาทเขาปลายบัด จังหวัดบุรีรัมย์ ที่เฝ้ารอวันนี้มานานกว่า 60 ปี
วันที่ 6 มกราคม 2569 เวลา 14.00 น. ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรมศิลปากรจัดพิธีรับมอบโบราณวัตถุสำคัญของชาติ ได้แก่ พระโพธิสัตว์สำริด 3 องค์ และพระพุทธรูปสำริด 1 องค์ ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่า 1,200–1,300 ปี หรือราวพุทธศตวรรษที่ 12–13 โดยโบราณวัตถุทั้งหมดเป็นส่วนหนึ่งของศิลปกรรมจากปราสาทเขาปลายบัด อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์
โบราณวัตถุชุดนี้ถูกลักลอบขุดและขนออกจากประเทศไทยในช่วงราวปี พ.ศ. 2500 โดยเครือข่ายค้าของเก่าในตลาดมืด นำโดย “ดักลาส แลตช์ฟอร์ด” นายหน้าค้าโบราณวัตถุชื่อฉาว ก่อนจะถูกส่งต่อไปยังพิพิธภัณฑ์ในสหรัฐอเมริกา
การทวงคืนสมบัติชาติครั้งนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย หน่วยงานไทยต้องใช้เวลากว่า 8 ปี นับตั้งแต่ปี 2560 ในการประสานงานกับหน่วยงานด้านความมั่นคงและกระบวนการยุติธรรมของสหรัฐฯ จนสามารถรวบรวมหลักฐานยืนยันได้ว่า โบราณวัตถุดังกล่าวถูกนำออกไปอย่างผิดกฎหมาย กระทั่งพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชียแห่งนครซานฟรานซิสโก ยอมรับข้อเท็จจริงและส่งคืนให้ประเทศไทยในที่สุด
ข่าวการได้คืนสมบัติชาติ สร้างความดีใจให้กับชาวบ้านในพื้นที่อย่างมาก
นายบัวพัน ดอกบัว อายุ 72 ปี ชาวบ้านหมู่ 11 ตำบลยายแย้มวัฒนา เล่าย้อนความหลังว่า เมื่อครั้งยังเด็ก ปราสาทเขาปลายบัดมีสภาพสมบูรณ์ งดงาม และเป็นสถานที่ที่เด็กๆ ในหมู่บ้านมาวิ่งเล่น แต่ต่อมาเริ่มมีผู้ลักลอบขุดหาสมบัติ รื้อถอนก้อนหินจากตัวปราสาท จนโบราณสถานพังทลายอย่างน่าเสียดาย
“ดีใจมากที่ของสำคัญได้กลับมา แต่อยากให้รัฐดูแลให้ดี อย่าเอากลับมาไว้ที่เดิม เพราะกลัวจะถูกขโมยซ้ำ อยากเห็นปราสาทได้รับการบูรณะให้กลับมาสวยงามเหมือนในอดีต” นายบัวพันกล่าว
ด้านพระโชคทวี อนาวิโล อายุ 55 ปี พระจากสำนักสงฆ์วัดป่าเขาปลายบัด เห็นตรงกันว่า โบราณวัตถุที่ได้คืนควรนำไปเก็บรักษาในสถานที่ที่มีระบบรักษาความปลอดภัยเข้มงวด เช่น ปราสาทหินพนมรุ้ง หรือพิพิธภัณฑ์ของรัฐ พร้อมเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งบูรณะปราสาทเขาปลายบัดอย่างจริงจัง หลังปัจจุบันมีเพียงการเข้ามาตัดหญ้าเดือนละครั้ง
การกลับคืนของ “ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย” ไม่เพียงเป็นชัยชนะของการทวงคืนมรดกทางวัฒนธรรม แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความหวังว่า สมบัติชาติที่สูญหายไป จะได้กลับคืนสู่แผ่นดินไทย พร้อมการฟื้นฟูโบราณสถานให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้และภาคภูมิใจ
ขอบคุณข้อมูลจาก – ที่นี่ปราสาท สำรอง