ฝันสลายที่ดวงจันทร์ ย้อนรอยโครงการอวกาศลับของโซเวียต แผนการใหญ่ที่ถูกทำลายด้วยโศกนาฏกรรม

รู้หรือไม่ว่าก่อนที่สหรัฐอเมริกาจะส่งมนุษย์ไปเหยียบดวงจันทร์ได้สำเร็จ สหภาพโซเวียตเคยมีอภิมหาโปรเจกต์ที่จะสร้างฐานทัพถาวรพร้อม "รถไฟดวงจันทร์" มาก่อน แต่ทำไมความฝันอันยิ่งใหญ่นี้กลับต้องกลายเป็นเพียงหน้าประวัติศาสตร์ที่ถูกลืมเลือนไปอย่างน่าเสียดาย

ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2505 ท่ามกลางยุคการแข่งขันทางอวกาศอันดุเดือด สหภาพโซเวียตไม่ได้มองดวงจันทร์เป็นเพียงแค่จุดหมายปลายทางในการปักธงสัญลักษณ์เท่านั้น แต่พวกเขามีวิสัยทัศน์ที่ก้าวล้ำด้วยแผนการสร้างฐานปฏิบัติการเต็มรูปแบบบนดวงจันทร์เพื่อรองรับนักบินอวกาศจำนวน 12 คน แถมยังเตรียมติดตั้งระบบรถไฟดวงจันทร์ (Lunar Train) สุดล้ำ เพื่อให้เหล่านักบินสามารถขับเคลื่อนออกไปสำรวจพื้นผิวดวงจันทร์ได้อย่างกว้างขวาง

แต่ในความเป็นจริง โครงการนี้ต้องเผชิญกับข้อจำกัดด้านงบประมาณที่สูงลิ่วเกินกว่าที่รัฐบาลจะรับไหว ส่งผลให้โซเวียตต้องปรับลดขนาดความทะเยอทะยานลง เหลือเพียงแค่ภารกิจการส่งมนุษย์ไปลงจอดธรรมดา แต่ถึงอย่างนั้นพวกเขาก็ยังคงมุ่งมั่นและตั้งเป้าหมายที่จะส่งมนุษย์ไปดวงจันทร์ให้ได้ภายในปี พ.ศ. 2511 แผนการใหม่นี้กำหนดให้ใช้จรวดขนส่งขนาดมหาทรงพลังอย่างเอ็นวัน (N1 Launch Vehicle) ในการส่งยานอวกาศสองลำที่เชื่อมต่อกันเข้าสู่วงโคจรของดวงจันทร์ ซึ่งประกอบไปด้วยยานลงจอด (Landing Craft) และยานโคจร (Orbital Craft) โดยมีนักบินอวกาศประจำการลำละหนึ่งคน

ตามกลยุทธ์ที่วางไว้ยานลงจอด (Landing Craft) จะแยกตัวลงไปแตะพื้นผิวดวงจันทร์ เพื่อให้นักบินอวกาศโซเวียตสร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในการเดินบนดวงจันทร์ หลังจากเสร็จสิ้นภารกิจ ยานจะจุดระเบิดทะยานกลับสู่วงโคจรเพื่อเชื่อมต่อกับยานโคจร (Orbital Craft) อีกครั้ง แล้วจึงมุ่งหน้าเดินทางกลับสู่โลกพร้อมกัน แต่แล้วดูเหมือนว่าโชคชะตาจะไม่เข้าข้างโครงการดวงจันทร์ของโซเวียตเอาเสียเลย เพราะพวกเขากลับต้องเผชิญกับมรสุมปัญหาอย่างต่อเนื่อง ทั้งงบประมาณสนับสนุนที่ไม่เพียงพอ และความล้มเหลวของระบบวิศวกรรม โดยเฉพาะจรวดเอ็นวัน (N1) เจ้าปัญหาที่ไม่สามารถพัฒนาได้สำเร็จและเกิดการระเบิดอย่างรุนแรงถึง 4 ครั้งในระหว่างการทดสอบ ยิ่งไปกว่านั้น ความขัดแย้งและการแก่งแย่งชิงดีกันเองภายในองค์กรผู้ออกแบบ ยิ่งส่งผลกระทบเชิงลบอย่างรุนแรงต่อภาพรวมของโครงการ

ความสูญเสียครั้งใหญ่ที่สุดที่เปรียบเสมือนการตัดหัวเรือใหญ่เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2509 เมื่อเซอร์เก โคโรเลฟ (Sergei Korolev) หัวหน้าวิศวกรและผู้ออกแบบระบบขีปนาวุธและอวกาศของโซเวียตได้เสียชีวิตลงอย่างกะทันหัน และสถานการณ์ก็ยิ่งดิ่งลงเหวเมื่อนักบินอวกาศระดับแถวหน้าซึ่งเป็นตัวเต็งอันดับต้นๆ ของภารกิจดวงจันทร์ต้องมาจบชีวิตลงในโศกนาฏกรรมติดต่อกัน โดย วลาดิเมียร์ โคมารอฟ (Vladimir Komarov) เสียชีวิตในอุบัติเหตุยานอวกาศปี พ.ศ. 2510 และตามมาด้วยการสูญเสียมนุษย์คนแรกที่ขึ้นสู่อวกาศ ยูริ กาการิน (Yuri Gagarin) ในปี พ.ศ. 2511

ในที่สุด จุดเปลี่ยนสำคัญก็มาถึงในปี พ.ศ. 2512 เมื่อสหรัฐอเมริกาสามารถส่งยานในโครงการอะพอลโล (Apollo) พามนุษย์ไปเหยียบดวงจันทร์ได้สำเร็จเป็นชาติแรก ส่งผลให้ผู้บริหารระดับสูงของโซเวียตหมดความสนใจในโครงการนี้ไปในทันที แม้ว่าเหล่านักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญจะพยายามเสนอแผนการสร้างฐานดวงจันทร์ระยะยาวเพื่อกู้ศักดิ์ศรีคืนมา แต่ก็ไม่เป็นผลสำเร็จ จนกระทั่งในช่วงต้นทศวรรษ 2510 โครงการสำรวจดวงจันทร์โดยมนุษย์ของโซเวียตก็ถูกสั่งพับเก็บและปิดฉากลงอย่างถาวร ทิ้งไว้เพียงพิมพ์เขียวของความฝันอันยิ่งใหญ่ที่ไปไม่ถึงดวงดาว

ข้อมูลอ้างอิง: Russian Space Web

• Soviet lunar program