หนุนแก้ ‘พ.ร.บ.ปุ๋ย’ เอื้อเอกชนพัฒนา ‘ปุ๋ยทางเลือก’ เสริมความมั่นคงทางเกษตร
โพสต์ทูเดย์ จัดเวทีเสวนา HORMUZ SHOCK วิกฤตปุ๋ยโลก ทางรอดเกษตรกรไทย วันนี้ (30 มิถุนายน 2569) เพื่อหาสาเหตุ ทางออก และทางรอด ของปุ๋ย ซึ่งเป็นประเด็นสาธารณะที่กระทบห่วงโซ่ทั้งภาคการผลิตและบริโภค
ทั้งนี้ ประเทศไทยนำเข้าปุ๋ยเป็นสัดส่วน 100% โดย ยูเรียเป็นส่วนประกอบที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดอันดับต้นๆ จากสถานการณ์ช่องแคบฮอร์มุซที่ผ่านมา
สำหรับภาคการเกษตร ปุ๋ยถือเป็นต้นทุนกว่า 40% ของต้นทุนทั้งหมดของเกษตรกร อย่างไรก็ตาม แม้วิกฤตฮอร์มุซจะคลี่คลายตามลำดับ ณ ปัจจุบัน แต่เวทีเสวนาสรุปว่า ราคายังไม่ลดลงโดยง่าย เนื่องจากที่ผ่านมา ผู้ประกอบการได้แบกรับต้นทุนเอาไว้จำนวนหนึ่ง ประกอบกับการเข้ามากำกับราคาของรัฐ การลดลงของราคาจึงจะเป็นการค่อยๆทยอยลด อีกทั้งยังมองว่าปัญหาลักษณะนี้จะเกิดขึ้นอีก หากไม่มีมาตรการรับมือ
สำหรับมาตรการเร่งด่วยที่รัฐบาลออกมาในช่วงก่อนหน้านี้ ไม่ได้สร้างการเปลี่ยนแปลงมากนัก ไม่ว่าจะเป็นปุ๋ยธงเขียวพลัส ที่กระจายความช่วยเหลือได้แค่ 1% ของภาคเกษตรทั้งหมด หรือแม้แต่การสนับสนุนเรื่องปุ๋ยสั่งตัด ซึ่งขาดการสนับสนุนด้านงบประมาณจากรัฐบาลที่เพียงพอ
ด้าน นายสุชล แก้วเกาะสะบ้า รองอธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน มองปัญหาดังกล่าวว่า เป็นสัญญาณเตือน!
“ในสถานการณ์นี้เป็นบทเรียนหนึ่งเรื่องปุ๋ยเคมี เราใช้ปุ๋ยสองสามตัวเป็นหลักมาตลอด ถ้าหวังพึ่งปุ๋ยเคมีต่ออย่างเดียวก็อาจจะถึงทางตัน” นายสุชลระบุ พร้อมรับว่างบประมาณที่ลงมายังกรมพัฒนาที่ดินนั้นน้อยนิดเมื่อเทียบกับปัญหาที่ต้องจัดการ
นายสุชลมองว่า ทางเลือกหนึ่งที่จะบรรเทาปัญหาได้ในระยะยาว คือ การสนับสนุนให้ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ เพราะตามปกติ ในดินมีธาตุอาหาร 14-17 ชนิด แต่เวลาเกษตรกรเติม จะเติมแค่ 3 ตัวโดยใช้ปุ๋ยเคมี แม้ว่าในดินจะต้องการธาตุอาหารมากกว่านั้น ผลก็คือดินก็จะเสื่อม
อย่างไรก็ตาม ต้องยอมรับว่าการทดแทนเลยเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นยาก แต่ควรที่จะทำให้เกิดขึ้น โดยเฉพาะในเกษตรกรรายย่อย ซึ่งง่ายกว่าผู้ประกอบการรายใหญ่ ซึ่งใช้ปุ๋ยปริมาณมากกว่า เพราะง่ายและทันใจ ตอบโจทย์ด้านเศรษฐกิจ โดยเน้นใช้วัสดุท้องถิ่น และการตรวจวัดคุณภาพดินก่อนการใช้ปุ๋ย เพื่อให้ใช้ปุ๋ยอย่างเกิดประสิทธิภาพมากที่สุด
นอกจากนี้ ในประเด็นกฎหมาย โดยเฉพาะ พ.ร.บ.ปุ๋ยแห่งชาติ พ.ศ.2518 ควรจะมีการแก้ไขเพื่อเอื้อและสนับสนุนให้ภาคเอกชนสามารถพัฒนาเทคโนโลยี และผลิตปุ๋ยทางเลือกหรือปุ๋ยชีวภาพ เพิ่มขึ้น โดยนายสุชาติมองว่าการมีกองทุนปุ๋ยแห่งชาติ ก็ถือเป็นไอเดียที่ดี แต่ ณ ปัจจุบัน พ.ร.บ. ที่ใช้อยู่ทำให้ถึงทางตัน