ดร.สันติธาร ตั้ง 5 ประเด็นคำถาม จากการผงาดขึ้นของ DeepSeek สตาร์ทอัพ AI จีนที่อาจเปลี่ยนโลก

ดร.สันติธาร ตั้ง 5 คำถามสำคัญ จากการผงาดขึ้นของ DeepSeek สตาร์ทอัพ AI จีนที่กำลังเป็นประเด็นร้อนแรงและอาจเปลี่ยนโลก

วันที่ 28 มกราคม 2568 ดร.สันติธาร เสถียรไทย กรรมการ คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) และ ที่ปรึกษาเศรษฐกิจแห่งอนาคต สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (tdri) โพสต์ผ่านเฟสบุ๊กส่วนตัว ระบุถึง 5 คำถามสำคัญที่ตามมา จากการผงาดขึ้นมาของDeepSeek AI ของจีนที่เป็นกำลังเป็นประเด็นร้อนแรงในตอนนี้ โดยระบุรายละเอียดดังนี้

ปรากฏการณ์นี้ไม่เพียงทำให้ตลาดหุ้นปั่นป่วนทั่วโลก แต่ยังมาจังหวะที่สหรัฐเปลี่ยนรัฐบาลพอดี เสมือนเป็นการสะบัดหางครั้งสำคัญของปีงูเล็กเลยก็ว่าได้ และอาจมีผลกระทบในวงกว้างอีกด้วย

ผมมองว่าปรากฏการณ์นี้น่าจะเปิดอย่างน้อย 5 ประเด็นสำคัญที่สามารถเปลี่ยนโลกได้ จึงอยากลองแชร์ไว้เผื่อไปช่วยคิดและติดตามกันต่อ

1. จีน vs อเมริกา

การมาของ DeepSeek ตั้งคำถามว่าเทคโนโลยีเอไอของอเมริกายังนำโลกอยู่จริงไหม หรือจีนสามารถวิ่งไล่กวดได้แล้วแม้จะไม่ได้เข้าถึงชิปคุณภาพสูงสุดที่โดนกีดกันจากสหรัฐฯและพันธมิตร

และหากไล่กวดได้จริงตามตัวเลขการทดสอบความสามารถ AI ต่างๆ ที่ออกมา ต่อไปสหรัฐจะตอบโต้อย่างไร:

• จะเพิ่มความเข้มข้นของสงครามการค้า-เทคโนโลยี เพื่อให้จีนเข้าถึงเทคโนโลยีต่างๆ เหล่านี้ได้ยากขึ้นไปอีกไหม หรือ/และ
  • จะทุ่มทุนยิ่งกว่าเดิมสร้างกับโครงการเอไอขนาดยักษ์อย่าง Stargate ที่มูลค่าที่ประกาศเกือบเท่าเศรษฐกิจไทยทั้งประเทศ

แต่ในทางกลับกันก็มีคนบอกว่าเพราะไปจำกัดการเข้าถึงชิปของจีนนี่แหละเลยทำให้เขาต้องคิดค้นวิธีใหม่ที่สร้างเอไอได้ประหยัดกว่าเดิม ทำกันดารกลายเป็นสินทรัพย์

2. ความสิ้นเปลืองทรัพยากร

การที่ DeepSeekใช้เงินในการพัฒนาเอไอน้อยกว่าพวกบริษัทเทคโนโลยีดังๆของอเมริกาประมาณ 20-30x และใช้ชิปที่ไม่ได้ทรงพลังเท่า (มีคนบอกว่าชิปที่พวกเขาใช้ แค่นักเรียนปริญญาเอกในมหาวิทยาลัยในอเมริกายังมีใช้เลย)

ทำให้เกิดคำถามสำคัญในหมู่นักลงทุนและบริษัทเทคฯว่า “เอ้ะ ที่เราลงทุนไปหลายพันล้าน เพื่อให้ได้ชิปที่ทรงพลังที่สุด นี่จริงๆ แล้วมันจำเป็นหรือเปล่า”

สรุปเราจ่ายไปเพื่อซื้อ "เนื้อ’" หรือ "ไขมัน" กันแน่? หรือว่า:

เงินอาจจะไม่ใช้มากขนาดนั้น ชิปอาจจะไม่ต้องทรงพลังขนาดนั้น พลังงานก็อาจจะไม่ต้องใช้หนักขนาดนั้น นี่จึงอาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้หุ้นวงการเทคฯและอุตสาหกรรมเกี่ยวข้องตื่นตระหนกตกใจพานิคร่วงกันเป็นแถวเมื่อวานนี้

3. โมเดลแบบเปิด vs ปิด

คนส่วนใหญ่อาจมองสงครามเอไอเป็นระหว่างสหรัฐ vs จีน แต่สำหรับคนในวงการเทคโนโลยีอีกศึกที่คุกรุ่นมานานคือระหว่างโมเดลแบบเปิด (Open source) ที่เสมือนเปิดสูตรลับ หรือโค้ดให้คนอื่นสามารถเอาไปศึกษา ใช้พัฒนาต่อยอดได้ กับโมเดลแบบปิดที่ไม่ได้เปิดข้อมูลเหล่านี้ เช่น ChatGPT

DeepSeek คือเป็นแบบเปิด จึงทำให้เกิดคำถามว่าโมเดลแบบเปิดนี้มันเจ๋งจนไล่กวดโมเดลแบบปิดที่ซ่อนสูตรลับของตัวเองแล้วหรือ? นึกภาพหากร้านอาหารอร่อยมากๆ เปิดสูตรให้คนเอาไปทำที่บ้าน แล้วทำออกมามันอร่อยไม่แพ้ร้านแพงๆ ที่เก็บสูตรเป็นความลับ ต่อไปใครจะอยากไปจ่ายแพงเพื่อกินที่ร้าน

แต่ก็มีคำถามต่อไปอีกว่าแล้วต่อไป DeepSeek จะยังเปิดสูตรตัวเองไปเรื่อยๆ แบบนี้ไหม หรือวันดีคืนดีก็จะปิดมันและเก็บตังค์ค่าใช้แพงๆ และ/หรือ จะมีการเอาข้อมูลของ User ไปใช้อย่างไรเพราะบางคนก็ห่วงเรื่อง data governance

4. ผู้นำ-ผู้ตาม

DeepSeekใช้เวลาแค่ 2 เดือนกว่าๆ เท่านั้นในการพัฒนา AI ที่มี ความสามารถใกล้เคียงกับโมเดลรุ่นใหม่ของ OpenAI โดยใช้โมเดลของ OpenAI ช่วยเทรนสอนโมเดลของตนเองด้วย เสมือน OpenAI เป็นจอมยุทธ์ที่ฝึกแทบตายกว่าจะบรรลุเคล็ดวิชาใหม่ แต่พอนักเรียนมาเลียน/เรียนต่อแป๊บเดียวสามารถได้วิชาระดับเดียวกันมาได้ (ภาษานักลงทุนคือ Moat หรือคูเมืองป้องกันปราสาทเรา มันไม่ได้ข้ามยากเท่าที่คิด)

จึงทำให้เกิดคำถามว่าวงการ AI นี่ผู้นำได้เปรียบมากจริงไหม หากผู้ตามสามารถตามได้เร็วขนาดนี้และยังทำได้ในต้นทุนที่ต่ำกว่ามาก แบบนี้มันยังคุ้มที่จะลงทุนพัฒนาเพื่อเป็นผู้นำบรรลุเคล็ดวิชาใหม่ๆ ไหม เพราะผู้นำด้านเอไออาจถูกดิสรัปง่ายกว่าที่คิด

5. อนาคตของ AI

ในมุมผู้พัฒนาและลงทุนกับเอไอ คำถามเหล่านี้อาจทำให้ขนหัวลุก แต่ในมุมของผู้ใช้ พัฒนาการนี้ก็อาจมองในมุมบวกได้เช่นกัน

• ต้นทุนพัฒนาเอไอถูกลงทำให้ค่าบริการถูกลง คนเข้าถึงได้มากขึ้น
  • AI อาจสามารถใช้ทรัพยากรและพลังงานน้อยลง เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมขึ้น
  • โมเดลแบบเปิดอาจทำให้คนเก่งๆ ทั่วโลก สามารถศึกษาและเอาไปพัฒนาต่อยอดได้ สร้าง AI ที่ตอบโจทย์และเหมาะกับบริบทของสังคมตนเอง
  • การพัฒนา AI อาจมีการแข่งขันมากขึ้น Generative AI กลายเป็นเทคโนโลยีโหลๆ ขึ้น ผลักดันให้หลายเจ้าอาจต้องหามุมการพัฒนาผลิตภัณฑ์แนวอื่นมากขึ้น คิดเรื่องแอปพลิเคชันมากขึ้น ไม่ใช่ทุ่มเงินสร้างมันสมองที่ฉลาดอย่างเดียว จึงอาจทำให้เกิดนวัตกรรมที่หลากหลายขึ้น

ในทางกลับกันการที่แต่ละประเทศต่างแข่งกันสร้างสุดยอดเอไออาจทำให้ต่างลดความสำคัญด้านการกำกับดูแลความเสี่ยง ทำให้ยิ่งมีโอกาสเกิดเอไอแบบอันตรายต่อสังคมขึ้นหรือไม่

แน่นอนว่าเรายังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับDeepSeek อีกมากและก็เป็นไปได้ว่าต่อไปอาจมีการหักมุมจากผู้เล่นอื่นอีกที่ไม่ใช่ DeepSeek เลยก็เป็นได้

แต่อย่างน้อยก็คิดว่า 5 ประเด็นนี้คือคำถามที่เราควรตั้งและช่วยกันติดตามอย่างใกล้ชิดกับเทคโนโลยีที่มีโอกาสเปลี่ยนโลกและกระทบเราทุกคนในอนาคต

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้องกับ แวดวงเทคโนโลยี ทั่วโลก ได้ที่นี่