แพทย์ถอดรหัสอายุยืน ยายทวด 116 ปี สมองความจำยังดี เคล็ดลับไม่ใช่แค่อาหาร

แพทย์ถอดรหัสอายุยืน คุณยายวัย 116 ปี เกิดก่อนเรือไททานิคจม ปัจจุบันสมองความจำยังดี เคล็ดลับไม่ใช่แค่อาหาร

หากอยากมีสุขภาพดีและอายุยืนยาว นอกจากอาหารที่สมดุลและการพักผ่อนที่สม่ำเสมอแล้ว"ทัศนคติที่ดี" ก็เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้

นพ. หลี่ซือเสียน แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบเผาผลาญคนดังของไต้หวัน ได้แบ่งปันเรื่องราวของ เอเธล เคเทอร์แฮม (Ethel Caterham) คุณทวดชาวอังกฤษวัย 116 ปี ซึ่งเผยเคล็ดลับความอ่อนเยาว์ไว้ว่า "ไม่ทะเลาะกับใคร" และ "ใช้ชีวิตในแบบของตัวเอง" แม้อายุจะเกินร้อยปีแล้วแต่เธอก็ยังคงเล่นไพ่บริดจ์อย่างต่อเนื่อง

เส้นทางชีวิตยาวนานกว่าศตวรรษ

เอเธลเกิดเมื่อ 21 สิงหาคม 1909 ในยุคของกษัตริย์เอ็ดเวิร์ดที่ 7 นับเป็นพลเมืองอังกฤษคนสุดท้ายจากยุคนั้นที่ยังมีชีวิตอยู่ เธอมีอายุยืนยาวผ่านเหตุการณ์สำคัญของโลกมากมาย เช่น

• การจมของเรือไททานิค (1912)

• การปฏิวัติรัสเซีย (1917)

• สงครามโลกทั้งสองครั้ง

• และการระบาดของโควิด-19

เอเธลเป็นน้องรองสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 8 คน เคยเดินทางไปทำงานในอินเดียตั้งแต่อายุ 18 ปี ต่อมาแต่งงานกับสามี นอร์แมน คาเตอแฮม (Norman Caterham) ในปี 1933 ทั้งคู่เคยใช้ชีวิตที่ฮ่องกงและยิบรอลตาร์ ก่อนกลับอังกฤษเพื่อเลี้ยงลูกสาว 2 คน สามีของเธอเสียชีวิตไปตั้งแต่ปี 1976

เมื่อเดือนกันยายน 2025สมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 ได้เสด็จเยี่ยมเยือนคุณทวดเอเธล ซึ่งได้รับการบันทึกว่าเป็นบุคคลที่มีอายุยืนที่สุดในโลกที่ยังมีชีวิตอยู่ โดยคุณทวดเอเธลเพิ่งฉลองวันเกิดครบรอบ 116 ปี และได้รับสาส์นอวยพรวันเกิดจากพระองค์ ซึ่งถือเป็นเกียรติประวัติที่มอบให้แก่พลเมืองสหราชอาณาจักรหรือผู้พำนักในดินแดนโพ้นทะเลของอังกฤษทุกคน เมื่อมีอายุครบ 100 ปี, 105 ปี และต่อเนื่องเป็นประจำทุกปีหลังจากนั้น

theroyalfamilyสมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 ได้เสด็จเยี่ยมเยือนคุณทวดเอเธล

การกินคลีนโดย "ไม่ได้ตั้งใจ"

คุณทวดเอเธลเกิดในปี 1909 หากมองในมุมของอาหาร เนื่องจากเธอเติบโตในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 สภาพแวดล้อมในตอนนั้นทำให้แทบไม่มีโอกาสสัมผัสกับอาหารแปรรูปขั้นสูง (Ultra-processed foods), น้ำมันพืชที่ผ่านกรรมวิธี หรือ สารให้ความหวานจากข้าวโพด (High-fructose corn syrup) รูปแบบการกินที่สะอาดโดยสภาพบังคับนี้เองที่เป็นรากฐานสำคัญของระบบเผาผลาญที่แข็งแรง

ปรัชญา "ไม่โต้เถียง" ลดความเครียดระดับเซลล์

เมื่อถูกถามถึงเคล็ดลับอายุยืน เธอตอบเพียงว่า "ฉันไม่เคยโต้เถียงกับใคร ฉันรับฟัง แล้วก็ทำตามแบบที่ฉันต้องการ"

ในทางเวชศาสตร์ระบบเผาผลาญ นี่คือกลไกหลักของการชะลอวัย คุณหมออธิบายว่าเมื่อร่างกายเผชิญกับการขัดแย้งหรือแรงกดดันทางสังคม สมองส่วนอะมิกดาลาจะสั่งการให้หลั่ง คอร์ติซอล (Cortisol) หรือฮอร์โมนความเครียดออกมา หากร่างกายมีคอร์ติซอลสูงเรื้อรัง จะส่งผลเสียอย่างรุนแรงต่อระบบเผาผลาญและเร่งความเสื่อมของร่างกาย

พลังของการ "ควบคุมชีวิตตัวเอง" และงานอดิเรกฝึกสมอง

การที่คุณทวดบอกว่า "ทำตามที่ต้องการ" สะท้อนถึง Sense of Control หรือความรู้สึกว่าเราควบคุมชีวิตตัวเองได้ งานวิจัยระบุว่าผู้ที่มีความรู้สึกนี้จะมีอัตราการเสียชีวิตต่ำกว่าและมีค่าบ่งชี้ทางสุขภาพที่ดีกว่า

นอกจากนี้ การเล่นไพ่บริดจ์ในวัย 100 กว่าปี ยังช่วยในเรื่อง:

• กระตุ้นสมอง: ต้องใช้ตรรกะ ความจำ และการคำนวณ ช่วยชะลอการฝ่อของสมองส่วนฮิปโปแคมปัส ลดเสี่ยงสมองเสื่อม

• การปฏิสัมพันธ์: เป็นกิจกรรมกลุ่มที่ช่วยลดคอร์ติซอลและกระตุ้นระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (ทำให้ร่างกายผ่อนคลาย)

4 เคล็ดลับสู่ความอายุยืน

• คัดกรองแหล่งความขัดแย้งในชีวิต: พิจารณาว่าเรื่องไหนคุ้มค่าที่จะเอาตัวไปแลก และเรื่องไหนเป็นเพียงความขัดแย้งที่เสียเวลาและสิ้นเปลืองฮอร์โมนความเครียดโดยเปล่าประโยชน์

• เพิ่มอิสระในการตัดสินใจ: พยายามหาพื้นที่ที่ "เราเป็นคนตัดสินใจเอง" ไม่ว่าจะเป็นเรื่องจังหวะการทำงาน การเลือกอาหาร หรือการนัดหมายทางสังคม

• หางานอดิเรกที่ได้เข้าสังคมและใช้สมอง: เช่น เกมกระดาน เล่นดนตรี หรือชมรมอ่านหนังสือ การฝึกสมองอย่างสม่ำเสมอช่วยให้สมองแข็งแรงเหมือนการออกกำลังกาย

• ให้ความสำคัญกับ HRV (Heart Rate Variability): ค่าความแปรปรวนของการเต้นของหัวใจ เป็นตัววัดความสมดุลของระบบประสาทอัตโนมัติที่แม่นยำ หากเครียดสะสมค่านี้จะต่ำลง ซึ่งตัวเลขนี้พยากรณ์อายุระบบเผาผลาญได้ดีกว่าค่า BMI เสียอีก