‘สงกรานต์’ คึกเกินคาด สะท้อนชีวิต แต่เศรษฐกิจยังน่าห่วง

สงกรานต์ – หมายเหตุ – นักวิชาการและภาคธุรกิจวิเคราะห์ปรากฏการณ์นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติหลั่งไหลเข้าร่วมกิจกรรมเล่นน้ำสงกรานต์ในหลายพื้นที่กันอย่างคับคั่ง เกิดการจับจ่ายใช้สอย สร้างรายได้ในระยะเวลาเพียงไม่กี่วันเพิ่มมากขึ้น ซึ่งสวนทางกับสภาวะวิกฤตด้านพลังงานและเศรษฐกิจ ณ ปัจจุบัน

เทียนประสิทธิ์ ไชยภัทรานันท์
นายกสมาคมโรงแรมไทย (ทีเอชเอ)

ช่วงหยุดยาวเทศกาลสงกรานต์ในเดือนเมษายน 2569 ถือว่ามีความคึกคักมากกว่าที่คาดไว้ โดยเฉพาะในจังหวัดหลักๆ ที่เป็นแหล่งเล่นน้ำสงกรานต์อย่างกรุงเทพมหานคร ได้รับความนิยมสูงสุด เนื่องจากมีการจัดเล่นน้ำสงกรานต์ในหลายพื้นที่ แต่ละพื้นที่มีระยะไม่ได้ห่างกันมาก ทำให้สามารถออกไปเล่นน้ำสงกรานต์ได้สะดวก ส่วนหัวเมืองต่างๆ อย่างที่เห็นภาพตามสื่อต่างๆ ว่ามีความคึกคักสูง อาทิ จ.เชียงใหม่ แต่จากข้อมูลอัตราการเข้าพักของโรงแรมในภาคเหนือ มีอัตราการเข้าพักที่ลดลง แม้เป็นช่วงเทศกาล แต่ตัวเลขอยู่ที่ร้อยละ 50 เท่านั้น ถือว่ายังน้อยอยู่มาก

ภาพการเล่นน้ำสงกรานต์ที่ดูคึกคักในหลายพื้นที่ น่าจะมีพื้นฐานจากนักท่องเที่ยวคนไทยในพื้นที่ที่ออกมาเล่นน้ำกัน เนื่องจากไม่ได้เดินทางกลับภูมิลำเนา หรือเดินทางไปเที่ยวใน
ระยะไกลๆ เหมือนอย่างเดิมมากกว่า ยกตัวอย่างให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นคือ ในกรุงเทพฯ มีจัดเล่นน้ำสงกรานต์ในหลายพื้นที่ ทั้งถนนสีลม ถนนข้าวสาร หน้าห้างสรรพสินค้าใหญ่

“พอคนไม่ไปเที่ยวในต่างจังหวัดระยะไกลๆ หรือกลับภูมิลำเนา หากอยากเที่ยวก็จะไปเล่นน้ำในพื้นที่เหล่านั้นแทน รวมถึงมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาเล่นน้ำร่วมด้วย ภาพบรรยากาศจึงออกมาดูดีกว่าคาดไว้”

ความหน้ากังวลคือ ช่วงถัดไปหลังสงกรานต์ จะเข้าสู่ช่วงนอกฤดูการท่องเที่ยว (โลว์
ซีซั่น) ซึ่งตอนนั้น จะถือว่าเป็นของจริงที่ต้องเผชิญ เพราะทุกพื้นที่ต่างบอกเป็นเสียงเดียวกันว่า ยอดจองล่วงหน้าหายไปจนหมด โดยเฉพาะในเดือนพฤษภาคมนี้ ยอดจองโรงแรมล่วงหน้ายังไม่มีเข้ามา

“แตกต่างจากภาพของเดือนเมษายน ที่มีสงกรานต์เข้ามาช่วย และมีการจัดงานฉลองสงกรานต์ที่สนับสนุนจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) อาทิ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ซึ่งถือว่าช่วยได้ดีมาก เนื่องจากมีนักท่องเที่ยวจากประเทศมาเลเซียขับรถเข้ามาเที่ยวและเล่นน้ำสงกรานต์ เป็นภาพที่สนุกสนานมาก”

สงกรานต์ทุกที่ โดยเฉพาะกรุงเทพฯ การจัดเล่นน้ำ ถือเป็นแม่เหล็กดึงดูดนักท่องเที่ยวได้ดีมาก ส่วนใหญ่หากเดินทางจะใช้เวลาอยู่ประมาณ 4-5 วัน แม้น้ำมันแพง ทำให้คนเดินทางไปต่างจังหวัดน้อยลง แต่กลุ่มคนเล่นน้ำสงกรานต์จะจองล่วงหน้าไว้อยู่แล้ว จึงไม่ได้มีการยกเลิกจองล่วงหน้ากัน แต่ต้องยอมรับว่ายอดต่ำกว่าปีที่ผ่านมา

สถานการณ์การท่องเที่ยวต่อจากนี้ ในช่วงโลว์ซีซั่น อย่างที่บอกว่ายอดจองล่วงหน้าหายไปเลยตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ทั้งส่วนของนักท่องเที่ยวต่างชาติและนักท่องเที่ยวคนไทย ซึ่งเป็นแบบนี้ทั่วประเทศ รวมถึงไตรมาส 3/2569 โรงแรมส่วนใหญ่มองว่าสถานการณ์ยังไม่แน่นอน เป็นการชะลอเพื่อดูความชัดเจนอีกครั้ง เนื่องจากนักวิเคราะห์ส่วนใหญ่มองว่าสงครามในตะวันออกกลางแม้จะจบลงได้ แต่ราคาน้ำมันกับตั๋วเครื่องบินจะยังแพงต่อเนื่องไปอีก 6 เดือน ถึง 1 ปีเต็ม ซึ่งถือเป็นผลกระทบต่อการเดินทางท่องเที่ยวอย่างแน่นอน เพียงแต่หากน่านฟ้าสามารถเปิดทำการบินได้ตามปกติ ก็ถือเป็นเรื่องที่ดีมากแล้ว ส่วนราคาน้ำมัน คงต้องจับตาดูต่อไปว่าจะเป็นอย่างไร โดยอยากให้ราคาเป็นไปตามข้อเท็จจริง โดยเฉพาะน้ำมันในประเทศไทย

“จากการสื่อสารของรัฐบาล แม้ไม่ได้ประกาศออกมาตรงๆ ว่าจะขึ้นราคาน้ำมันเพิ่มเติม แต่จากสัญญาณของสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ที่เผยแพร่ประกาศคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ฉบับที่ 46 พ.ศ.2569 เรื่อง การกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนจากกองทุนและอัตราเงินชดเชยคืนกองทุนสำหรับน้ำมันเชื้อเพลิง ที่ลดการอุดหนุนน้ำมันลงเพื่อนำเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเพิ่มขึ้นนั้น ถือเป็นการส่งสัญญาณถึงการขึ้นราคาน้ำมันในอนาคตอีกแน่นอน ซึ่งการปรับขึ้นของต้นทุนจะมีผลกระทบโดยตรงต่อการทำธุรกิจ”

มองทิศทางในอนาคต ปัจจัยบวกต่อการท่องเที่ยวยังมองไม่เห็น ส่วนปัจจัยลบหลักๆ เป็นผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลางที่ยืดเยื้อ และยังไม่ยุติลงง่ายๆ การปรับตัวขึ้นของราคาพลังงานโลก ทำให้ราคาตั๋วเครื่องบินแพง โดยธุรกิจโรงแรม ต้องยอมรับว่า ถือเป็นธุรกิจที่ขึ้นราคาไม่ได้ หากมีลูกค้าเข้ามาใช้บริการน้อยลง ผู้ประกอบการก็อดไม่ได้ที่จะต้องใช้กลยุทธ์โปรโมชั่น เพื่อลดราคาแข่งขันกันเรียกลูกค้า

“เพราะธุรกิจโรงแรม ถือเป็นเหมือนกึ่งๆ ตลาดเสรี ราคาจะปรับตามกลไกตลาดง่ายๆ อย่างดีมานด์และซัพพลาย เป็นหลักเศรษฐศาสตร์ปกติ ที่เมื่อดีมานด์มีน้อย ก็ต้องลดราคาลง สวนทางกับต้นทุนที่ปรับสูงขึ้น โดยเฉพาะหากรัฐบาลประกาศปรับอัตราค่าไฟฟ้าใหม่ หากปรับขึ้นจะกระทบกับต้นทุนธุรกิจแน่นอน ซึ่งต้นทุนค่าไฟในธุรกิจโรงแรมจะอยู่ประมาณร้อยละ 10 จากภาพรวมทั้งหมด หากมีการปรับขึ้นก็จะดันต้นทุนให้สูงขึ้นตาม”

ภาพรวมการท่องเที่ยวของสงกรานต์ปี 2569 นี้ จึงเป็นบรรยากาศที่ดีกว่าคาด สะท้อนความต้องการของคนที่ยังอยากเที่ยวอยู่ แต่กังวลเงินในกระเป๋าที่น้อยลง รวมถึงไม่มั่นใจกับภาวะข้างหน้า จึงเที่ยวใกล้ๆ บ้านแทน โดยประเมินเทศกาลสงกรานต์ ถือว่าดูดีมาก

“ปี 2570 น่าจะเป็นสงกรานต์ที่ติดตลาดมากกว่านี้อีก เพราะนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาเที่ยวเยอะมากในหลายพื้นที่ และปริมาณคนเล่นน้ำก็เยอะ แต่ไม่ได้เห็นปัญหาเกิดขึ้นมากนัก ทั้งที่คนรวมตัวกันแน่นมาก”

ส่วนข้อเสนอคือ อยากให้ทำประชาสัมพันธ์การเล่นน้ำสงกรานต์ในรูปแบบดั้งเดิมไว้ด้วย การมีเฟสติวัล หรือจัดเล่นน้ำแบบใหม่ที่ติดตลาดมากแล้ว ก็ดึงดูดกลุ่มนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบ ซึ่งเชื่อว่ามีนักท่องเที่ยวอีกกลุ่มที่อยากเข้ามาสัมผัสประเพณีสงกรานต์ของไทยแบบดั้งเดิมจริงๆ

ทวิสันต์ โลณานุรักษ์
นักวิชาการอิสระ และอดีตเลขาธิการหอการค้าภาคอีสาน

ถ้ามองในภาพรวมจะเห็นว่า คนออกมาเล่นน้ำสงกรานต์ใน จ.นครราชสีมาเป็นจำนวนมาก เพราะ จ.นครราชสีมาเป็นเมืองใหญ่ มีพลเมืองถึง 2,600,000 คน ถือว่าเป็นเมืองขนาดใหญ่และเป็นเมืองหน้าด่านที่จะไปภาคอีสาน และเป็นเทศกาลวันปีใหม่ของคนไทย จึงเลือกออกมาเที่ยวเล่นน้ำในจุดที่จัดกิจกรรมฟรี จะได้ประหยัดค่าใช้จ่าย เห็นได้จากถนนไหนปิด ย่านไหนมีกิจกรรมก็จะแห่พากันไปเล่นน้ำ ในขณะที่ห้างสรรพสินค้าก็จัดกิจกรรมเช่นกัน แต่กลับสู้ไม่ได้ สะท้อนให้เห็นพฤติกรรมการใช้จ่ายที่ลดลง ผู้คนเลือกเที่ยวในจุดที่ไม่เสียค่าใช้จ่ายแทนการไปเล่นสงกรานต์ในห้างสรรพสินค้า

และอีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้สงกรานต์ในปีนี้คึกคัก นอกจากจะออกมาเล่นน้ำฟรีเพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายแล้ว ประชาชนยังมีปัญหารุมเร้าหลายอย่าง ทั้งเรื่องค่าครองชีพ วิกฤตพลังงาน ภาระหนี้สิน ค่าใช้จ่ายช่วงเปิดเทอมของบุตรหลาน และอีกหลายอย่างให้ต้องกังวลดิ้นรน จนแทบทุกคนเกิดความเครียดสะสม จึงใช้โอกาสช่วงหยุดยาวเทศกาลสงกรานต์นี้ ออกมา “ปล่อยผี” เล่นน้ำสงกรานต์กัน เพื่อระบายความเครียด เติมความสุขเล็กๆ ให้กับชีวิต จะได้มีแรงกลับไปสู้ต่อ จึงทำให้ภาพบรรยากาศช่วงเทศกาลสงกรานต์ที่ จ.นครราชสีมา ดูคึกคักแทบจะทุกพื้นที่

แต่อย่างไรก็ตาม เป็นการคึกคักเชิงปริมาณคน มากกว่าเชิงคุณภาพการใช้จ่าย เพราะถ้ามองในแง่ของการจัดกิจกรรมเทศกาลสงกรานต์ เพื่อจะกระตุ้นเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวแล้ว จ.นครราชสีมา ยังขาด “จุดเด่น”ในสายตาสื่อกระแสหลัก เมื่อเทียบกับจังหวัดอื่น เช่น จ.ขอนแก่น จ.เชียงใหม่ ฯลฯ และอีกหลายจังหวัดที่ใช้โอกาสนี้จัดกิจกรรมอย่างยิ่งใหญ่ เพื่อดึงคนเข้ามาเที่ยวในพื้นที่ให้มากๆ จะได้มีเม็ดเงินหมุนเวียนเข้ามาสะพัดในพื้นที่ เศรษฐกิจจะได้กระเตื้อง แต่สงกรานต์ปีนี้ จ.นครราชสีมากลับถูกมองข้าม คนแห่ไปเที่ยวสงกรานต์จังหวัดอื่นๆ มากกว่า ทั้งๆ ที่ จ.นครราชสีมา เป็นเมืองศูนย์กลางเศรษฐกิจ มีอัตลักษณ์ที่โดดเด่น และกำลังจะมีงานพืชสวนโลก “เรื่องนี้จึงถือเป็นโจทย์ใหญ่สำหรับผู้บริหารเมือง ที่ควรจะมองให้ขาด และควรจะสร้างภาพลักษณ์ให้โดดเด่น เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวและเม็ดเงินเข้ามาในจังหวัดให้มากกว่าที่ทำอยู่นี้”

นอกจากนี้ เรื่องการจัดการระเบียบพื้นที่ และเรื่องความปลอดภัยในช่วงเล่นน้ำสงกรานต์ก็มีส่วนสำคัญ ซึ่งปีนี้มีข้อสังเกตได้ว่า เรื่องการเรียกเก็บค่าพื้นที่ค้าขายสินค้าบนฟุตปาธ หรือริมวัดในพื้นที่โซนนิ่งเล่นน้ำสงกรานต์ มีเสียงสะท้อนในแง่ลบว่า มีการเรียกเก็บในราคาสูง 500-1,000 บาท ทำให้ผู้ค้าต่างบ่นกันว่าไม่คุ้มค่า เพราะกำลังซื้อของคนไม่ดี ขายของแทบไม่ได้ ในขณะที่ธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก็เข้ามาเป็นสปอนเซอร์หลักในทุกจุดที่จัดกิจกรรม ซึ่งส่งผลให้เกิดปัญหาวินัยจราจร การเมาแล้วขับ ทะเลาะวิวาท และมีการดักตรวจจับ ทำให้ต้องเสียเงินค่าปรับจำนวนมาก

รวมไปถึงการปิดถนนแทบทุกสายในเขตตัวเมือง เพื่อให้เป็นพื้นที่เล่นน้ำสงกรานต์อย่างปลอดภัยและรถไม่ติดขัด แต่การดำเนินการในลักษณะนี้ อาจเป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงกรณีมีเหตุฉุกเฉิน เพราะรถฉุกเฉินที่จะเข้าระงับเหตุหรือให้การช่วยเหลือผู้ป่วย-ผู้บาดเจ็บไม่สามารถจะเข้าถึงพื้นที่ได้ จึงเป็นอีกหนึ่งปัญหาที่ควรจะมีการวางแผนเส้นทางเข้า-ออกที่ชัดเจนและดีกว่านี้ รวมไปถึงมาตรการด้านความปลอดภัย ควรนำเทคโนโลยีระบบสแกนใบหน้ามาใช้ เพื่อตรวจจับบุคคลที่มีหมายจับ บุคคลแปลกหน้า หรือคนที่เข้ามาเล่นน้ำสงกรานต์ เพราะหากเข้ามาทะเลาะวิวาท หรือก่อเหตุทำให้เกิดอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินจะได้ติดตามตัวได้ง่ายขึ้น ช่วยลดความเสี่ยง เพิ่มความปลอดภัยให้กับประชาชนในพื้นที่ดูแล จึงอยากให้ผู้บริหารบ้านเมืองได้นำทุกๆ เหตุผล และทุกปัจจัยปัญหาที่สะท้อนมานี้ ถอดเป็นบทเรียนเพื่อทำให้งานเทศกาลสงกรานต์ในปีถัดไป เป็นเทศกาลแห่งความสุขของคนไทยอย่างแท้จริง

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ‘สงกรานต์’ คึกเกินคาด สะท้อนชีวิต แต่เศรษฐกิจยังน่าห่วง

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th