นกมีวัฒนธรรมของตัวเอง ทให้สร้างรังต่างจากกลุ่มอื่น
เมื่อนกสร้างรัง พวกมันก็สร้าง ‘วัฒนธรรม’ ด้วย นักวิทยาศาสตร์ชี้สถาปัตยกรรมในการสร้างที่อยู่อาศัยของนกอาจได้รับอิทธิพลมาจากอะไรที่มากกว่ายืนและสิ่งแวดล้อม
ในพื้นที่ของทะเลทรายคาลาฮารีที่เต็มไปด้วยต้นอะเคเซีย นกกลุ่มหนึ่งที่มีชื่อว่านกกระจาบ White-browed sparrow weavers กำลังสร้างบ้านของมันอย่างขะมักเขม้นจากหญ้าแห้งใกล้ ๆ ซึ่งหากมองผ่าน ๆ แล้วรังของพวกมันก็ดูจะเหมือน ๆ กันไปหมด ทว่าก็มีความแตกต่างบางประการที่นักวิทยาศาสตร์สังเกตเห็นได้
“สิ่งแรกที่เราสังเกตเห็นก็คือ กลุ่มนกกำลังสร้างรังที่แตกต่างกันจากกลุ่มนกอื่น ๆ” Maria Tello-Ramos นักชีววิทยาและนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแอนดรูส์ในสก็อตแลนด์ กล่าว
เมื่อมองนกสายพันธุ์นี้หลาย ๆ กลุ่มแล้วทีมวิจัยก็พบว่ารังของพวกมันมีความแตกต่างกันอย่างเฉพาะ บางกลุ่มมีลักษณะสั้นและคล้ายลูกบอลทรงกระบอก แต่บางกลุ่มก้บยาวคล้ายบูมเมอแรง และบางกลุ่มก็ห้อยลงมาตรงกัน ซึ่งไม่มีใครเข้าใจว่าทั้ง ๆ ที่เป็นสายพันธุ์เดียวกัน แต่ทำไมพวกมันถึงสร้างรังออกมาไม่เหมือนกันขนาดนี้
เพื่อค้นหาว่าเกิดอะไรขึ้น ทีมวิจัยจึงติดตามพฤติกรรมของนกกระจาบ White-browed sparrow weavers จำนวน 43 กลุ่มที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ประมาณ 2 ตารางกิโลเมตร โดยแต่ละกลุ่มมีสมาชิกเฉลี่ยประมาณ 12 ตัว และมีรังมากกว่า 444 แห่งซึ่งจะถูกบันทึกรายละเอียดด้านโครงสร้างทั้หมด
พวกเขาพบว่าในระหว่างการสังเกต 2 ปี ความแตกต่างของรังที่เกิดขึ้นในกลุ่มยังคงเกิดขึ้นซ้ำต่อไปเรื่อย ๆ แต่สิ่งสำคัญก็คือเมื่อนกตัวใหม่เข้าร่วมกลุ่มมา มันก็สามารถปรับเปลี่ยนรูปแบบของรังเข้ากับกลุ่มใหม่ได้อย่างรวดเร็ว
เพื่อพยายามหาสาเหตุที่เกิดขึ้น นักวิจัยได้เปรียบเทียบอุณหภูมิ ความเร็วลม ระยะห่างจากเพื่อน ขนาดของนก ความเกี่ยวข้องกันทางพันธุกรรม และความสูงของต้นไม้ระหว่างกลุ่มต่าง ๆ แล้ว พวกเขาก็พบว่าตัวแปรเหล่านี้สามารถอธิบายแนวโน้มที่เกิดขึ้นได้เพียง 3% เท่านั้น ทว่าอีก 97% ที่เหลือกลับเป็นปริศนา
ดังนั้นแทนที่จะให้ความสำคัญเฉพาะดังกล่าว ทีมวิจัยจึงหันไปหาเอกสารทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตที่อยู่รวมกันเป็นกลุ่มก้อนสังคม เช่น สำเนียงเสียงของนกที่แตกต่างกันไปตามภูมิภาค(คล้ายกับสำเนียงของมนุษย์ในแต่ละประเทศ) ซึ่งเมื่อพิจารณาดี ๆ แล้วพวกเขาเชื่อว่านก White-browed sparrow weavers เลือกสร้างรังเพราะตัวอื่นทำ
“มนุษย์ไม่ใช่คนเดียวที่สร้างรัง และไม่ใช่คนเดียวที่มีวัฒนธรรม” Tello-Ramos กล่าว “การถ่ายทอดทางวัฒนธรรมดูเหมือนจะเป็นคำอธิบายที่เป็นไปได้มากที่สุดสำหรับผลลัพธ์ของเรา นกจะเลียนแบบพฤติกรรมการก่อสร้างที่แสดงโดยสมาชิกตัวอื่นในกลุ่ม”
กล่าวโดยสรุป นกเหล่านี้ไม่ได้สร้างรังตามแค่สิ่งที่ต่อมากันในพันธุกรรม หรือปัจจัยจากสิ่งแวดล้อมเช่นอุณหภูมิเท่านั้น แต่พวกมันกลับสร้างรังตามอิทธิพลทางสังคมด้วยเช่นกัน เหมือนกับมนุษย์แต่ละที่ปฏิบัติประเพณีและวัฒนธรรมนั้น ๆ ของพื้นที่ท้องถิ่น
“นี่คือสิ่งที่อยู่ตรงหน้าเรามาตลอด ซึ่งเราเคยมองมันจากมุมมองเดียวเสมอมา และบางทีอาจมีอะไรมากกว่านั้น” Vanya Rohwer นักปักษีวิทยาที่พิพิธภัณฑ์สัตว์มีกระดูกสันหลังแห่งมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ กล่าว
ที่มา