ข่าวดี!! คนอายุ 50 ปีขึ้นไป มีภูมิต้านทานฝีดาษลิง เช็กหัวไหล่ด่วน มีรอยปลูกฝีแบบไหน

คนไทยอายุ 50 ปีขึ้นไป เปิดหัวไหล่เช็กเลย มีแผลเป็นจากการปลูกฝีป้องกันฝีดาษ ยังมีภูมิคุ้มกันโรคฝีดาษลิงได้ พร้อมแนะวิธีสังเกตความแตกต่างของแผลเป็นจากการปลูกฝีป้องกันฝีดาษกับวัณโรค

จากการแพร่ระบาดของฝีดาษลิง หรือ ฝีดาษวานร (Mpox) ในทวีปแอฟริกาหลายประเทศ และล่าสุดมีข่าวพบผู้ติดเชื้อในประเทศไทยแล้ว 1 ราย ทำให้เกิดความหวั่นวิตกว่าจะเกิดการแพร่ระบาดในประเทศไทย และมีการพูดถึงเรื่องของวัคซีนป้องกันฝีดาษลิงกันมากขึ้น

นพ.เฉลิมชัย บุญยะลีพรรณ อดีตสมาชิกวุฒิสภา เคยโพสต์ blockdit ร้อยแปดพันเก้ากับหมอเฉลิมชัย ระบุว่า ข่าวดี!! ผู้สูงอายุที่ปลูกฝีป้องกันฝีดาษเมื่อกว่า 50 ปีก่อน ยังคงมีภูมิคุ้มกันในระดับสูง มีครึ่งอายุ(Half life) นานถึง 92 ปี ( Half life : ระยะเวลาที่ระดับภูมิคุ้มกันลดลงเหลือ 50%)

โดยเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่า โลกเราได้หยุดการปลูกฝีมานานกว่า 40-50 ปีแล้ว เพราะวงการสาธารณสุขสามารถกำจัดโรคฝีดาษหรือไข้ทรพิษให้หมดสิ้นไปได้ ทำให้คนที่อายุน้อยกว่า 40-50 ปี ล้วนแต่ไม่มีภูมิคุ้มกันสำหรับไข้ทรพิษหรือฝีดาษ

แต่คำถามที่น่าสนใจก็คือ ผู้ที่อายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป ซึ่งเกือบทุกคนจะได้รับการปลูกฝีตอนเด็กมาแล้ว จะยังคงมีภูมิคุ้มกันที่ป้องกันฝีดาษในคน รวมทั้งฝีดาษในลิงได้มากน้อยเพียงใด

มีรายงานการศึกษาวิจัยถึงระดับภูมิคุ้มกัน หลังจากฉีดวัคซีนป้องกันฝีดาษ ตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์ชั้นนำคือ New England Journal of Medicine พบข่าวดีว่า

ในการศึกษาติดตามอาสาสมัครจำนวน 45 ราย ซึ่งมีอายุเฉลี่ย 37 ปี โดยติดตามนานเฉลี่ย 15.2 ปี และมีการเก็บตัวอย่างเลือดเพื่อดูระดับภูมิคุ้มกันเป็นระยะถึง 11 ครั้งนั้น

พบว่า เฉพาะในระดับภูมิคุ้มกันต่อฝีดาษหรือไข้ทรพิษ จะมีการลดลงช้ามาก โดยจะมีครึ่งชีวิตนานถึง 92 ปี แยกเป็นในผู้ชาย 99 ปี และในผู้หญิง 85 ปี

ดังนั้นผู้ที่ฉีดวัคซีนเมื่อ 50 ปีก่อน ในขณะนี้ก็จะมีระดับภูมิคุ้มกันสูงเพียงพอที่จะสามารถป้องกันฝีดาษในลิงได้ นับเป็นข่าวดีสำหรับผู้สูงอายุทั้งหลาย

ส่วนผู้ที่อายุน้อยกว่าปี 50 ปี แม้จะมีแผลเป็นที่ต้นแขนหรือสะโพก ก็ไม่ใช่การปลูกฝีป้องกันฝีดาษ หากแต่เป็นการปลูกฝีหรือฉีดวัคซีนป้องกันวัณโรค ซึ่งจะมีแผลเป็นเช่นกัน

โดยแผลเป็นของวัคซีนป้องกันวัณโรคจะค่อนข้างนูน ส่วนแผลเป็นจากการปลูกฝีป้องกันฝีดาษจะค่อนข้างเรียบหรือเป็นหลุมลงไปเล็กน้อย

อย่างไรก็ตาม คงจะต้องติดตามการระบาดของฝีดาษในลิงว่า มีมากน้อยเพียงใด และจำเป็นที่จะต้องมีการฉีดวัคซีนให้กับคนที่อายุน้อยกว่า 50 ปีหรือไม่อย่างไรต่อไป

ขณะที่โรงพยาบาล บางปะกอก 3 ได้ให้ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับสังเกตการปลูกฝีป้องกันฝีดาษ ต้องมีแผลเป็นแบบไหน โดยเฉพาะความแตกต่างของแผลเป็นจากการปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษ และการปลูกฝีป้องกันวัณโรค โดยระบุว่า

การปลูกฝี ภาษาอังกฤษเรียกว่า Vaccination คือ การฉีดวัคซีนอย่างหนึ่ง โดยจะนำเอาเชื้อไวรัสในหนองฝี เข้าไปอยู่ในชั้นผิวหนังบริเวณต้นแขนของผู้ที่ยังไม่เคยเป็นโรค เพื่อให้เชื้อเพิ่มจำนวนต่อไปและช่วยกระตุ้นร่างกายให้สร้างภูมิคุ้มกันต่อโรค ซึ่งกระบวนการนี้จะก่อให้เกิดตุ่มหนองเฉพาะที่ขึ้นมา และเมื่อภูมิคุ้มกันเอาชนะเชื้อไวรัสได้ ตุ่มหนองนั้นก็จะค่อย ๆ แห้งและตกสะเก็ดเป็นแผลเป็นบนร่างกาย

ปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษ (ฝีดาษ)

• แผลเป็นมีลักษณะแบนเรียบ หรือเป็นหลุมลงไปเล็กน้อย
• ขนาดประมาณเหรียญบาทขึ้นไป
• การตรวจสอบแผลเป็น ส่วนใหญ่จะฉีดที่ต้นแขนซ้าย

ปลูกฝีป้องกันวัณโรค

• แผลจะเล็กประมาณ 5 มิลลิเมตร (เล็กกว่ากว่าปลูกฝีดาษ)
• มีการบุ๋มของผิว หรือนูนของผิว มากกว่าแผลเป็นจากวัคซีนป้องกันฝีดาษ

ถ้าเกิดหลัง 2523 ถือว่าไม่เคยได้รับการปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษมาก่อน

ฝีดาษคนหรือไข้ทรพิษ ได้หมดไปจากโลกเรา โดยการประกาศขององค์การอนามัยโลกในปี 2523 ส่วนประเทศไทยเราไม่มีไข้ทรพิษมาตั้งแต่ปี 2517 นั่นคือประเทศไทยเริ่มทยอยเลิกปลูกฝีตั้งแต่ปี 2517 และทั่วโลกเลิกปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษตั้งแต่ปี 2523

ผู้ที่เคยปลูกฝีดาษมาแล้วภูมิคุ้มกันจะลดลงช้ามาก โดยมีครึ่งชีวิตนานถึง 92 ปี แยกเป็นในผู้ชาย 99 ปี และในผู้หญิง 85 ปี ดังนั้นผู้ที่เคยปลูกฝีดาษมาเมื่อ 50 ปีก่อน ก็จะมีระดับภูมิคุ้มกันเพียงพอต่อโรคฝีดาษลิง

อ่านข่าวเพิ่มเติม

• 'หมอยง' ย้อนรอย 'ฝีดาษวานร' ระบาด จากปี 2546 ถึง 2567
• ใครตั้งชื่อ ฝีดาษวานร-Mpox 'หมอยง' มีคำตอบ
• 'หมอเฉลิมชัย' ย้อนรอยโควิดไทย จากสายพันธุ์อู่ฮั่น ถึงสายพันธุ์ EG.5.1

ติดตามเราได้ที่

• เว็บไซต์ : https://www.thebangkokinsight.com/
• Facebook: https://www.facebook.com/TheBangkokInsight
• X (Twitter): https://twitter.com/BangkokInsight
• Instagram: https://www.instagram.com/thebangkokinsight/
• Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCYmFfMznVRzgh5ntwCz2Yx