ชงสอบใหม่ฟ้องรายแปลงเขากระโดง

อดีตตุลาการศาลปกครองสูงสุด ชี้การเพิกถอน "ที่ดินเขากระโดง" ต้องตั้ง กก.มาตรา 61 มาตรวจสอบใหม่ให้ได้ข้อยุติก่อนเพิกถอน ระบุผู้ถูกเพิกถอนเอกสารสิทธิฟ้องเรียกค่าชดเชยได้ ต้องพิสูจน์ว่าได้มาโดยชอบหรือเป็นความผิดของเจ้าหน้าที่รัฐ "วันวิชิต" เสนอทางออกให้ศาลตัดสินเป็นรายแปลงยุติข้อพิพาทยืดเยื้อ เปิดเอกสาร รฟท.ยื่นแบบ ส.ค.1 ปี 2498 อ้างสิทธิครอบครองที่ดินเขากระโดง 5,083 ไร่ พิรุธ พ.ร.ฎ.ไม่ระบุวัน/เดือน/ปี

เมื่อวันจันทร์ นายชั่งทอง โอภาสศิริวิทย์ อดีตตุลาการศาลปกครองสูงสุด วิเคราะห์เกี่ยวกับที่ดินเขากระโดง จ.บุรีรัมย์ โดยได้นำเสนอภาพรวมทั้งหมดใน 4 ฉากทัศน์ คือ ฉากทัศน์ที่ 1 คดีเกิดจากที่ประชาชนจำนวนหนึ่งยื่นขอออกโฉนดในพื้นที่เขากระโดง แต่การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ได้ยื่นคัดค้าน โดยอ้างว่าที่ดินดังกล่าวอยู่ในพื้นที่ของ รฟท. ซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยในคดีหมายเลขแดงที่ 842-876/2560 และ 8027/2561 ว่าที่ดินเขากระโดงจำนวน 5,083 ไร่ 80 ตารางวา เป็นกรรมสิทธิ์โดยชอบด้วยกฎหมายของ รฟท. ดังนั้นผู้ที่ขอออกโฉนดในพื้นที่นี้จึงไม่สามารถกระทำได้ และผู้ฟ้องคดีทั้ง 2 กลุ่มเป็นฝ่ายแพ้คดี

ฉากทัศน์ที่ 2 รฟท.ได้นำคำพิพากษาศาลฎีกาไปยื่นเรื่องต่อกรมที่ดิน เพื่อให้ดำเนินการตั้งคณะกรรมการสอบสวนตามมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน แต่กรมที่ดินไม่ดำเนินการ รฟท.จึงฟ้องต่อศาลปกครอง ซึ่งศาลปกครองกลางได้มีคำพิพากษาให้กรมที่ดินมีหน้าที่โดยตรง ต้องดำเนินการแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนตามมาตรา 61 เมื่อปรากฏว่าที่ดินเป็นของรัฐและมีการออกเอกสารสิทธิโดยมิชอบ โดยระบุว่ากรมที่ดินละเลยต่อหน้าที่

ฉากทัศน์ที่ 3 กรมที่ดินได้ปฏิบัติตามคำสั่งศาลปกครอง โดยแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนตามมาตรา 61 แต่ภายหลังกลับมีคำสั่งให้ยุติการสอบสวน โดยให้เหตุผลว่าไม่พบว่ามีการออกเอกสารสิทธิโดยไม่ชอบ รฟท.จึงยื่นอุทธรณ์ แต่รองปลัดกระทรวงมหาดไทยได้มีคำสั่งยกอุทธรณ์ รฟท.จึงนำเรื่องนี้ไปฟ้องต่อศาลปกครองอีกครั้ง ซึ่งหลายข้อหาศาลไม่รับ เพราะซ้ำซ้อนเคยพิพากษาไปแล้ว และรับเรื่องไว้พิจารณาบางข้อหาที่เกี่ยวกับการให้ยกเลิกอุทธรณ์ของ รฟท.

ฉากทัศน์ที่ 4 นายภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกฯ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้แถลงข่าวว่าจะสั่งเพิกถอนคำสั่งยุติการสอบสวนของกรมที่ดิน และสั่งให้เริ่มกระบวนการเพิกถอนโฉนด เอกสารสิทธิที่ออกโดยไม่ชอบ การเพิกถอนจะกระทบแปลงที่ดินกว่า 900 แปลงในพื้นที่เขากระโดงซึ่ง รฟท.อ้างกรรมสิทธิ์อยู่ โดยหลักการแล้วรัฐมนตรีมีอำนาจสั่งเพิกถอนคำสั่งของผู้ใต้บังคับบัญชาได้ ตามพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

“อย่างไรก็ตาม การจะเพิกถอนโฉนดนั้นจะต้องดำเนินการให้ครบถ้วนตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด คือการแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนตามมาตรา 61 ซึ่งอาจจะต้องมีการแต่งตั้งคณะกรรมการชุดใหม่ขึ้นมา และหากมีการเพิกถอนเอกสารสิทธิ ผู้ที่ได้รับผลกระทบก็มีสิทธิ์ที่จะฟ้องร้องต่อศาลปกครองเพื่อเรียกค่าเสียหาย หากเอกสารสิทธิได้มาโดยชอบด้วยกฎหมาย เขาก็มีสิทธิ์ที่จะไปเรียกร้องเงินชดเชย หรือจะฟ้อง อย่างที่ว่าฟ้องละเมิด ต้องมีการพิสูจน์ในศาลว่า ผู้ถือครองมีส่วนร่วมในการกระทำความผิดหรือไม่ หรือเป็นความผิดของเจ้าหน้าที่รัฐแต่เพียงผู้เดียว และศาลก็จะพิจารณาว่าค่าเสียหายจริงควรจะเป็นเท่าไหร่ หรือว่าจะมีแนวทางการเยียวยากันวิธีไหน เช่นให้เช่าได้หรือไม่” นายชั่งทองกล่าว

นายชั่งทองกล่าวอีกว่า กรณีนี้เป็นอุทาหรณ์ เพราะในระบบที่ดินของประเทศไทยยังมีพื้นที่คล้ายเขากระโดงอีกจำนวนมาก บางท่านก็พูดถึงอัลไพน์ที่ก็ต้องปฏิบัติคล้ายกัน ก็คือไปทําให้ถูกต้องแล้วจะเยียวยาแก้ไขกันอย่างไร ก็ทําให้ถูกต้อง

“แต่ที่สําคัญที่สุดก็คือในอนาคต จะต้องป้องกันมิให้มีกรณีลักษณะนี้อีก การออกเอกสารสิทธิใดๆ ให้แก่ราษฎร เจ้าพนักงานที่ดินต้องทําอย่างเคร่งครัด ให้แน่ใจว่าที่ดินต่างๆ เหล่านั้นไม่ได้ออกโดยไม่ชอบ เช่นไม่ได้ออกทับที่สาธารณะ ไม่ได้ออกทับที่อุทยาน ถ้ามีการกระทําผิดอีกต่อไป เพราะว่าถ้ากรณีที่เอกชนที่ได้รับเอกสารสิทธิ์แล้วเขามาฟ้องมีความเสียหายเกิดขึ้น รัฐก็ต้องเป็นผู้ที่ชดใช้”นายชั่งทองกล่าว

ผศ. ดร.วันวิชิต บุญโปร่ง อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต แสดงความเห็นต่อข้อพิพาทที่ดินเขากระโดงว่า ปัจจุบันทั้งฝ่ายรัฐและประชาชนต่างมีเหตุผลและข้อมูลสนับสนุนของตนเอง ขณะที่สังคมเริ่มเกิดความเห็นต่างและความขัดแย้งจากประเด็นนี้ ซึ่งถูกนำไปใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองมาอย่างยาวนาน

ผศ. ดร.วันวิชิตระบุว่า อยากเห็นบทสรุปที่ชัดเจนเกิดขึ้นโดยเร็ว พร้อมเสนอแนวทางให้คู่กรณีทั้งสองฝ่ายนำข้อพิพาทเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของศาล เพื่อให้ตัดสินเป็นรายแปลงที่ดินอย่างชัดเจน เพื่อเปิดโอกาสให้คู่ความได้ต่อสู้คดีอย่างเต็มที่ และเพื่อให้ได้ข้อยุติที่เป็นธรรมต่อทุกฝ่าย

“หากดำเนินการตามแนวทางนี้และทุกฝ่ายมีความจริงใจ ปัญหาก็จะจบอย่างถาวร อยู่ที่ว่าผู้มีอำนาจจะต้องการให้เรื่องนี้ยุติลงจริงหรือไม่” ผศ. ดร.วันวิชิตกล่าว

วันเดียวกัน ได้มีการเผยแพร่เอกสาร “แบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค.1)” เลขที่ 1180 ของการรถไฟแห่งประเทศไทย ลงวันที่ 27 พฤษภาคม 2498 (นายไสว นิมนวล ) สบท. ตัวแทนการรถไฟ แจ้งครอบครองพื้นที่เขากระโดง จังหวัดบุรีรัมย์ รวมเนื้อที่ 5,083 ไร่ ต่อกรมที่ดิน โดยระบุในช่องสาเหตุการได้มาว่า “พระราชกฤษฎีกา” แต่ไม่ปรากฏวัน/เดือน/ปีที่ได้มา และระบุสภาพที่ดินเป็น “ทางรถไฟ”

สำหรับ ส.ค.1 เป็นเพียงการแจ้งครอบครองเพื่อทำประโยชน์ ไม่ใช่หนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ ทั้งนี้ การแจ้งดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากกรมที่ดินประกาศให้ราษฎรที่ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินมาก่อนวันที่ 14 ธันวาคม 2497 มาจดทะเบียนแจ้งสิทธิ ซึ่งประชาชนจำนวนมากในพื้นที่เขากระโดงได้แจ้ง ส.ค.1 ไว้แล้วตั้งแต่ปี 2497 ก่อนการรถไฟฯ จะมายื่นในปี 2498

ประเด็นนี้จึงถูกตั้งข้อสังเกตว่า หากการรถไฟฯ มีกรรมสิทธิ์มาตั้งแต่ปี 2462 ตามที่อ้าง เหตุใดต้องมาขอจด ส.ค.1 ซึ่งเป็นสิทธิที่กฎหมายออกแบบมาเพื่อราษฎร และเหตุใดจึงไม่สามารถระบุวัน/เดือน/ปี การได้มาของสิทธิตามพระราชกฤษฎีกาที่อ้างได้อย่างชัดเจน

ทั้งนี้ ตามกฎหมายนั้น หน่วยงานของรัฐจะได้กรรมสิทธิ์ในที่ดิน ต้องได้มาโดยการเวนคืนหรือการจัดซื้อ พร้อมแผนที่ท้ายพระราชกฤษฎีกาที่กำหนดเขตชัดเจน และต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษาครบทั้ง 3 องค์ประกอบ ซึ่งในกรณีพื้นที่เขากระโดง ที่ผ่านมาการรถไฟฯ ไม่สามารถนำเอกสารครบทั้ง 3 องค์ประกอบนี้มาแสดงต่อคณะกรรมการสอบสวนตามมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน เพื่อให้มีมติเพิกถอนเอกสารสิทธิของประชาชนได้

เอกสาร ส.ค.1 ปี 2498 นี้จึงเป็นอีกหนึ่งหลักฐานสำคัญ ที่ทำให้ข้อพิพาทเรื่องสิทธิในที่ดินเขากระโดงยังคงต้องพิสูจน์กันในศาล ด้วยข้อเท็จจริงและหลักฐานครบถ้วน

นายกรวีร์ ปริศนานันทกุล สส.อ่างทอง พรรคภูมิใจไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุกส่วนตัว โดยรีโพสต์ข้อความเพจพรรคเพื่อไทย พร้อมภาพนายภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกฯ และ รมว.มหาดไทย ที่ระบุถึงการเพิกถอนสิทธิที่ดินเขากระโดงว่า "พรุ่งนี้เพิกถอนโฉนดเขากระโดง 5,000 ไร่ กลับมาเป็นที่หลวง" ว่า 10 วันเต็มๆ นับจากวันที่ท่าน รมต. (หรือพรรค พท.) ประกาศ #พรุ่งนี้เพิกถอนโฉนดเขากระโดง พรุ่งนี้มา10 วันแล้ว หรือพรุ่งนี้ไม่มีจริง?? หรือความจริงมันทำไม่ได้?? หรือเพียงแค่ประเด็นโจมตีทางการเมือง?? จึงอดตั้งคำถามไม่ได้ว่า #พรุ่งนี้กี่โมง???

ด้านนายภูมิธรรม กล่าวถึงแนวทางการจ่ายเงินชดเชยให้แก่ผู้ที่ได้รับการเสียหายจากการเพิกถอนโฉนดที่ดินเขากระโดงว่า จะต้องรอเรื่องราวให้จบก่อนค่อยไปพูดเรื่องการเยียวยาในวันข้างหน้าต่อ เมื่อถามว่า ต้องรออธิบดีกรมที่ดินคนใหม่มาเซ็นหรือไม่ นายภูมิธรรมไม่ตอบคำถาม.