เมื่อคำว่า ‘แค่’ มีความหมาย จนสามารถบ่งบอกความรู้สึกของผู้พูดได้

เคยได้ยินกันหรือไม่ว่า ภาษาที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ มีอำนาจหรือพลังมากเพียงใด?

ภาษา คือสิ่งที่มนุษย์พัฒนาขึ้นเพื่อใช้ในการสื่อสารกับตัวเองและคนกลุ่มอื่น ภาษาช่วยแสดงให้เห็นถึงความคิด ความรู้สึก ความตั้งใจของผู้พูดที่ต้องการจะบอกกล่าว โน้มน้าวใจ สร้างความประทับใจ หรือแม้กระทั่งใช้เพื่อโกหก และปิดบังความจริง

เมื่อเราเรียบเรียงภาษาแล้วพูดออกมา คำพูดนั้นยังสามารถเผยถึงบุคลิกภาพ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้พูด ยกตัวอย่างเช่นคำว่า ‘just’ (จัสต์) มีความหมายว่า แค่, เพิ่งจะ, เดี๋ยวนี้, ยุติธรรม, สมเหตุสมผล, เล็กน้อย และอื่นๆ ที่สามารถบ่งบอกถึงตัวตนที่แท้จริงของผู้พูดได้

เรามาดูตัวอย่างสถานการณ์กันว่า คำว่า ‘แค่’ มีความหมายอะไรซ่อนไว้บ้าง

1. คำว่า แค่ ที่ใช้ในการพูดถึงอาชีพ: เมื่อเราถามเพื่อนหรือคนรู้จักที่ไม่ได้พูดคุยกันมานานว่า ตอนนี้พวกเขาทำงานเกี่ยวกับอะไร หากพวกเขาตอบกลับมาว่า “ฉันยังเป็นแค่พนักงานพาร์ทไทม์อยู่เลย” คำตอบนี้เผยให้เห็นว่า ผู้พูดอาจจะไม่ได้ชอบงานที่ตัวเองทำอยู่มากนัก และอยากจะเลื่อนตำแหน่งไปเป็นพนักงานประจำ เพราะพวกเขามองว่า การเป็นแค่พนักงานพาร์ทไทม์นั้น อาจจะโดนคนอื่นดูถูกเหยียดหยามก็ได้

หรือผู้หญิงที่มีอาชีพเป็นแม่ คอยทำความสะอาดบ้าน และเลี้ยงลูกไปพร้อมกัน เหล่าคุณแม่มักจะตอบคำถามนี้อย่างไม่มีความมั่นใจว่า “ฉันแค่อยู่บ้าน และก็เลี้ยงลูกเท่านั้น” เพราะคนในสังคมส่วนใหญ่ยังมองว่า การเลี้ยงลูกอยู่บ้านนั้นเป็นเรื่องง่าย และแสนสบาย แต่ที่จริงนั้นเหนื่อยมากกว่าที่คนภายนอกมองเห็น ทำให้เหล่าคุณแม่ไม่ค่อยอยากจะตอบคำถามนี้เท่าไหร่ เพราะเกรงว่าคนอื่นจะดูหมิ่นตัวเอง

แม้คำว่า ‘แค่’ จะเป็นคำง่ายๆ ที่ถูกใช้โดยทั่วไป แต่ก็สามารถเผยให้เห็นถึงความรู้สึกที่ผู้พูดไม่อยากเอ่ยถึงออกมาได้ ซึ่งหากเมื่อใดก็ตามที่เราถูกถามเกี่ยวกับงานที่ทำอยู่ และเราไม่อยากเผยจุดอ่อนให้ใครรู้ ให้เราเตือนตัวเองไว้เสมอว่า อย่าเติมคำว่า ‘แค่’ ในคำตอบของเรา ให้เราเอ่ยอย่างภูมิใจออกไปว่า “ฉันเป็นพนักงานพาร์ทไทม์” หรือ “ฉันเลี้ยงลูกอยู่ที่บ้าน” โดยไม่ต้องกังวลว่าคนอื่นจะคิดกับเราอย่างไร เพราะถ้าเราเชื่อมั่นในสิ่งที่ตัวเองเป็นมากพอ คำถามที่ถูกยิงมานั้น เราก็จะตอบได้อย่างมั่นใจ

2. คำว่า แค่ ในการพูดถึงกิจวัตรประจำวัน: เช่น เมื่อมีคนพูดว่า “ฉันดื่มแค่เบียร์” สิ่งนี้บ่งบอกได้ว่าผู้พูดจะดื่มเครื่องดื่มประเภทเบียร์เท่านั้น โดยที่เขาจะไม่แตะต้องเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ชนิดอื่นๆ หรือคำพูดที่ว่า “ฉันสูบบุหรี่แค่สองถึงสามมวนต่อวัน” แสดงให้เห็นทัศนคติของผู้พูดว่า การสูบบุหรี่ในปริมาณเล็กน้อยต่อวัน ไม่เป็นอันตรายต่อชีวิตของพวกเขา เหมือนกับคนที่สูบบุหรี่ต่อวันในปริมาณที่มากกว่านี้

3. คำว่า แค่ ในการพูดโกหก: เมื่อคนเราต้องการพูดโกหก สิ่งสำคัญคือ การหาเหตุผลเพื่อมาสนับสนุนตัวเอง ดังนั้น คนที่พูดโกหกจึงมักจะบอกสิ่งที่เกิดขึ้น หรือสิ่งที่กำลังจะทำเพียงครึ่งเดียว หรือน้อยกว่านั้น โดยการแสร้งทำตัวเป็นปกติ เสมือนว่าพวกเขาไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ใดๆ มาก่อน เมื่อมีคนเค้นถาม พวกเขาอาจจะตอบแค่ว่า “ฉันแค่แวะไปทำธุระ” หรือ “ฉันเพิ่งจะมาถึงเมื่อไม่กี่นาที” ซึ่งคำพูดเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า ผู้พูดต้องการปิดบังความจริงอะไรบางอย่าง ด้วยเจตนาดีหรือไม่ดีก็ได้

อย่างไรก็ตาม มีการศึกษาเพิ่มเติมที่ระบุว่า คนที่พูดคำว่า ‘แค่’ ไม่จำเป็นจะต้องเป็นคนโกหกเสมอไป ซึ่งคำว่า ‘แค่’ ช่วยเพิ่มความเป็นไปได้ในการโกหกให้สำเร็จเท่านั้น และที่สำคัญ การโกหกด้วยวาจา มักจะประสบผลสำเร็จมากกว่าการโกหกผ่านตัวอักษรที่พิมพ์ผ่านข้อความ และในโลกออนไลน์

เห็นหรือไม่ว่า ภาษาและคำพูดของเรามีพลังมากแค่ไหน นอกจากจะใช้เพื่อสื่อสารกับคนอื่นแล้ว เรายังสามารถเข้าใจความหมายที่ซ่อนอยู่ในคำพูดของอีกฝ่ายได้ แม้ว่าพวกเขาจะพยายามเก็บมันไว้ก็ตาม และในทางกลับกัน คำพูดที่เราเปล่งออกไป ก็สามารถทำให้คนอื่นรับรู้ถึงความรู้สึกของเราได้ ดังนั้น เราควรตะหนักรู้ และระมัดระวังคำพูดอยู่เสมอ เพราะสิ่งนี้จะบ่งบอกถึงตัวตนที่แท้จริงของเราได้เช่นกัน