โครงการเคเบิลใต้น้ำสมุย รัฐยกเลิกประมูลไม่ผิด หาก TOR ปิดกั้นการแข่งขัน!
ท่ามกลางความเจริญและความต้องการใช้ไฟฟ้าที่มากขึ้นอย่างต่อเนื่องบนเกาะสมุย โครงการก่อสร้างสายเคเบิลใต้น้ำจึงเกิดขึ้น แต่ทว่า … ในระหว่างกระบวนการประกวดราคาเพื่อหาผู้รับจ้างดำเนินการก่อสร้าง ซึ่งเดินมาถึงจุดที่เกือบจะได้ผู้ชนะซึ่งเป็นผู้เสนอราคาต่ำสุดแล้ว แต่เสมือนเกิดฟ้าผ่าลงกลางวงประมูล เมื่อ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ตัดสินใจประกาศยกเลิกการประกวดราคาทั้งหมด ผู้เสนอราคาต่ำสุดไม่เห็นด้วยจึงฟ้องร้องเป็นคดีความต่อศาลปกครอง
มาดูกันว่า “สิทธิของผู้เสนอราคาต่ำสุด” กับ “หน้าที่ของรัฐในการรักษาผลประโยชน์สาธารณะ” ศาลท่านจะชั่งน้ำหนักและวางหลักในการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐในครั้งนี้อย่างไร?
เรื่องราวของคดีมีอยู่ว่า … การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคได้ออกประกาศประกวดราคาจ้างเหมา ตามโครงการก่อสร้างสายเคเบิลใต้น้ำ 115 เควี เพื่อทดแทนและเพิ่มความสามารถในการจ่ายไฟไปยังเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี (วิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) ซึ่งมีผู้ยื่นเสนอราคาจํานวน 4 ราย
โดยคณะกรรมการพิจารณาผลการประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์เห็นว่า ผู้เสนอราคา 2 ราย ไม่ผ่านเงื่อนไขการประกวดราคา จึงเหลือผู้เสนอราคา 2 ราย ซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเสนอที่มีคุณสมบัติและรายละเอียดทางด้านเทคนิคถูกต้องตามเงื่อนไขการประกวดราคา โดยผู้ฟ้องคดีเป็นหนึ่งในสมาชิกของกลุ่มกิจการร่วมค้าที่ผ่านคุณสมบัติและเสนอราคาต่ำสุด จึงเห็นควรอนุมัติจ้างให้เป็นผู้ดําเนินงานในโครงการดังกล่าว
แต่ต่อมาการไฟฟ้าฯ กลับออกประกาศยกเลิกการประกวดราคาครั้งนี้ โดยให้เหตุผลว่า เนื่องจากเอกสารประกวดราคา (TOR) มีเงื่อนไขปิดกั้น หรือไม่เปิดโอกาสให้มีการแข่งขันกันอย่างเป็นธรรม ซึ่งอาจกระทบต่อประโยชน์สาธารณะ จึงอาศัยอำนาจตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 53 และพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 67 (3) ยกเลิกการประกวดราคาจ้างก่อสร้างโครงการพิพาท
ผู้ฟ้องคดีเห็นว่า การประกวดราคาได้ดำเนินการตามขั้นตอนมาอย่างถูกต้อง อีกทั้งมีการต่อรองราคาและตกลงกันที่ราคาต่ำกว่าราคากลาง ผู้ฟ้องคดีได้โต้แย้งประกาศยกเลิกการประกวดราคาดังกล่าว แต่ไม่เป็นผล จึงยื่นฟ้องการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคและผู้ว่าการการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 และที่ 2 ตามลำดับ) ต่อศาลปกครอง เพื่อขอให้เพิกถอนประกาศพิพาทและชดใช้ค่าเสียหาย
คดีมีประเด็นพิจารณาว่า การที่การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคออกประกาศยกเลิกการประกวดราคาที่พิพาท ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่?
ศาลปกครองสูงสุดพิจารณาแล้วเห็นว่า การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคได้ออกประกาศประกวดราคาจ้างก่อสร้างโครงการพิพาท ซึ่งมีผู้ยื่นเสนอราคาจำนวน 4 ราย โดยผู้เสนอราคา 2 ราย ไม่ผ่านคุณสมบัติ รายแรกเนื่องจากผลงานก่อสร้างในนามกลุ่มร่วมค้า (Consortium) และเอกสารทางเทคนิคของอุปกรณ์ไม่ครบถ้วนตามเงื่อนไขใน TOR และผู้เสนอราคาอีกรายไม่ผ่านการพิจารณา เนื่องจากหนังสือรับรองการขายอุปกรณ์ DTSS ออกจากผู้แทนจําหน่ายที่ไม่มีที่ทำการในประเทศไทย
จึงเหลือผู้เสนอราคา 2 ราย เป็นผู้ยื่นข้อเสนอที่มีคุณสมบัติ โดยกลุ่มกิจการร่วมค้าของผู้ฟ้องคดีเป็นผู้เสนอราคาต่ำสุด แต่ต่อมาการไฟฟ้าฯ ได้ยกเลิกการประกวดราคาโดยให้เหตุผลว่า TOR มีเงื่อนไขที่ไม่เปิดโอกาสให้มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรม
อันเป็นกรณีที่ผู้ว่าการการไฟฟ้าฯ ได้พิจารณาผลการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาผลการประกวดราคา ก่อนมีคำสั่งซื้อหรือสั่งจ้าง หรือเสนอผู้มีอํานาจเพื่อมีคำสั่งซื้อหรือสั่งจ้างต่อไป อันเป็นอํานาจหน้าที่ของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ ตามนัยข้อ 55 (4) ของระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐฯ
และโดยที่การกําหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับการเป็นตัวแทนจําหน่าย หนังสือแต่งตั้งตัวแทนจําหน่าย หรือเอกสารอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในอุปกรณ์ DTSS ซึ่งไม่ใช่อุปกรณ์ที่เป็นสาระสำคัญในการก่อสร้าง ซึ่งทําให้คณะกรรมการฯ นําหลักเกณฑ์ดังกล่าวมาพิจารณาและส่งผลให้เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างผู้เข้าร่วมประกวดราคา และเป็นเหตุให้ผู้ยื่นข้อเสนอบางรายขาดคุณสมบัติ ประกอบกับเมื่อเปรียบเทียบกับผู้เสนอราคารายอื่นที่ถูกตัดสิทธิ์ พบว่าราคาที่เสนอมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ
กรณีจึงไม่สอดคล้องกับหลักการของกฎหมายจัดซื้อจัดจ้างที่ประสงค์ให้หน่วยงานของรัฐเปิดโอกาสให้มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรมและปฏิบัติต่อผู้ประกอบการทุกรายโดยเท่าเทียมกัน ตามนัยมาตรา 8 วรรคหนึ่ง (2) แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐฯ หากให้ดําเนินการจัดจ้างต่อไป ย่อมก่อให้เกิดความเสียหายแก่การไฟฟ้าฯ และประโยชน์สาธารณะ
เมื่อพิจารณาประกอบกับงบประมาณในการจัดจ้างซึ่งเป็นโครงการที่มีวงเงินสูง และกรณียังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาผลการประกวดราคา โดยยังไม่ได้ประกาศผลผู้ชนะ จึงมีเหตุผลอันสมควรที่จะยกเลิกการประกวดราคาได้
การที่ผู้ว่าการการไฟฟ้าฯ ประกาศยกเลิกประกวดราคาครั้งดังกล่าว จึงเป็นการใช้ดุลพินิจโดยชอบแล้ว ศาลปกครองสูงสุดพิพากษากลับคําพิพากษาของศาลปกครองชั้นต้นเป็นให้ยกฟ้อง (คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ. 197/2569)
สรุปได้ว่า คดีดังกล่าวศาลได้วินิจฉัยให้เห็นถึงความสำคัญของ “ประโยชน์สาธารณะและความเป็นธรรมในการแข่งขัน” อันเป็นเจตนารมณ์อย่างหนึ่งของกฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ การที่หน่วยงานของรัฐใช้ดุลพินิจยกเลิกการประมูลเพื่อแก้ไขความผิดพลาดในการกำหนด TOR ที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ โดยยังไม่ได้ประกาศผลผู้ชนะ ถือเป็นการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมาย แม้ว่าผู้เสนอราคาต่ำสุดจะเป็นผู้มีคุณสมบัติและดำเนินการตามขั้นตอนมาอย่างถูกต้องแล้วก็ตาม
ฉะนั้น เพื่อประโยชน์ของทางราชการและเพื่อให้มั่นใจว่า ผู้เข้าประกวดราคาจะแข่งขันกันภายใต้กติกาที่เท่าเทียมกันที่สุด หน่วยงานของรัฐพึงต้องระมัดระวังในการกำหนดเงื่อนไขการประมูลตั้งแต่เริ่มต้น เพื่อให้การติดกระดุมเม็ดแรกถูกต้อง นั่นเองครับ
(ปรึกษาการฟ้องคดีปกครองได้ที่ “สายด่วนศาลปกครอง 1355”)
คอลัมน์อุทาหรณ์จากคดีปกครอง โดย…นายปกครอง ฐานเศรษฐกิจออนไลน์