ชำแหละ 7 ขั้นตอน ‘โครงการรัฐ’ เปิดช่องโหว่ให้โกงทุกกระบวนการ

องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน เปิด 7 ขั้นตอน โครงการรัฐ ทุกกระบวนการเปิดช่องโหว่ให้โกง แนะรัฐผลักดัน 2 กลไกสำคัญป้องกัน

องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ACT) โพสต์เพจเฟซบุ๊ก ขั้นตอนโครงการรัฐ ล้วนมีช่องโหว่ให้โกง พร้อมแนะวิธีป้องกัน โดยระบุว่า

โครงการรัฐ หนึ่งโครงการ กว่าจะสร้างเสร็จ ไม่ใช่แค่เรื่องแบบ ก่อสร้าง งบ และเส้นตัดถนน แต่มันคือ กระบวนการ หลากหลายขั้นตอน ตั้งแต่การคิดแผน เสนอของบ ไปจนถึงส่งมอบงานให้ประชาชนใช้งาน และสิ่งที่ ACT พบจากการติดตามโครงการในพื้นที่จริงทั่วประเทศคือ แทบทุกขั้นตอนล้วนมี ช่องโหว่ ให้โกงได้

วันนี้แอดเลยขอพาทุกคนมาดู 7 ขั้นตอนแบบเจาะลึก พร้อมเปิดโปงช่องโหว่ที่เกิดขึ้นในแต่ละขั้นตอน ให้เห็นภาพกันชัด ๆ มากขึ้นครับ

Step 1: เสนอแผน

บางโครงการถูกผลักดันโดยไม่ผ่านกระบวนการรับฟังความต้องการของพื้นที่จริง ใช้เพียงตัวเลขเป้าจากนโยบายหรือการล็อบบี้ของกลุ่มทุน ทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า โครงการลอย สร้างสิ่งที่ชุมชนไม่ได้ต้องการ

Step 2: ตั้งงบประมาณ

กระบวนการประเมินงบไม่โปร่งใส บางกรณีพบการบวกราคาสำรองเกินความเป็นจริง ใช้ งบเผื่อโกง ซุกไว้ในรายการเล็ก ๆ เพื่อให้เบิกเกินภายหลังได้โดยยากต่อการตรวจสอบ

Step 3: เขียน TOR (ขอบเขตงาน)

จุดนี้เป็น เครื่องมือล็อก ที่ทรงพลังมาก สามารถเขียนให้เอื้อรายใดรายหนึ่งได้ เช่น กำหนดสเปคเฉพาะแบรนด์ ใช้ภาษาคลุมเครือที่เปิดทางให้เจ้าหน้าที่ตีความได้ภายหลัง ตั้งเงื่อนไขประสบการณ์เฉพาะที่ผู้เล่นหน้าเดิมเข้าถึงได้เท่านั้น

Step 4: เปิดประมูล

แม้ระบบจะใช้ E-bidding แต่ช่องโหว่ของฮั้วประมูล ยังเกิดขึ้นได้เสมอ เช่น ผู้เสนอราคาจำนวนมากแต่ตกลงกันล่วงหน้า เสนอราคาห่างกันเพียงเล็กน้อยแบบ แบ่งเค้ก หรือบางครั้งมีการใช้นอมินี มาประมูลแข่งกันเอง

Step 5: ควบคุมงาน

หลายโครงการแม้เอกสารถูกต้อง แต่หน้างานจริงกลับใช้วัสดุไม่ได้มาตรฐาน เพราะเจ้าหน้าที่ควบคุมงานละเลย หรือตกลงใต้โต๊ะกับผู้รับเหมา ผลคือสิ่งปลูกสร้างที่พังง่าย เสื่อมสภาพเร็ว และอาจอันตรายต่อผู้ใช้งาน

Step 6: ตรวจรับงาน

ตรวจรับแบบ ผ่านไปก่อน โดยไม่ตรวจเทียบกับ TOR หรือแบบที่กำหนด บางกรณีตรวจรับก่อนงานเสร็จจริง หรือรับมอบทั้งที่งานยังขาดบางส่วน เพื่อให้เบิกงวดสุดท้ายได้เร็ว ทั้งที่โครงการยังไม่สมบูรณ์

Step 7: ซ่อมบำรุง

เมื่อโครงการเสร็จ หากไม่มีระบบติดตามที่ดี จะเปิดช่องให้มีการเบิกงบซ่อมซ้ำ ทั้งที่ไม่มีการซ่อมจริง หรือซ่อมแบบลวก ๆ โดยไม่มีใครกล้าท้วง

ทั้งหมดนี้ไม่ใช่เพียงข้อสังเกต แต่คือ ลักษณะพฤติกรรมทุจริต ที่ ACT พบซ้ำแล้วซ้ำอีกจากโครงการในระบบรัฐ เพื่อปิดช่องโหว่เหล่านี้ ACT จึงผลักดัน 2 กลไกสำคัญ คือ

• Integrity Pact (IP) ข้อตกลงคุณธรรมที่เปิดให้ “ผู้สังเกตการณ์อิสระ” เข้ามาร่วมตรวจสอบทุกขั้นตอน เพื่อให้ภาครัฐและผู้รับเหมาทำงานโปร่งใสต่อหน้าสาธารณะ
• CoST Thailand : โครงการเผยแพร่ข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานที่เปิดเผย TOR ราคากลาง สัญญา ผู้รับเหมา และความคืบหน้าต่อสาธารณะ

ขณะที่ประชาชนก็มีบทบาทได้ ผ่าน https://actai.co/ แล้วตรวจสอบผ่านเมนู จับโกงงบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ที่เปิดให้คุณตรวจสอบโครงการรัฐใกล้บ้านได้เอง ว่าโครงการนั้นใครรับเหมา งบเท่าไหร่ TOR เขียนว่าอะไร และคืบหน้าไปถึงไหน เพราะการป้องกันคอร์รัปชันที่ดีที่สุด คือการรู้ให้ทันตั้งแต่ยังไม่เริ่มโกง

อ่านข่าวเพิ่มเติม

• เช็กด่วน! 'กกต.' เปิดช่องแจ้งทุจริตเลือกตั้ง พร้อมรางวัลสูงสุด 1 ล้าน
• สืบ ป.ป.ช. ภาค 1 ตามจับเจ้าหน้าที่รัฐทุจริตเงิน ช.พ.ค. ไม่นำส่งเงินเข้าบัญชี
• อัปเดต ระงับบัญชีม้า 1.3 ล้านบัญชี เร่งงัดมาตรการคุมสตรีมมิ่งออนไลน์

ติดตามเราได้ที่

• เว็บไซต์ : https://www.thebangkokinsight.com/
• Facebook: https://www.facebook.com/TheBangkokInsight
• X (Twitter): https://twitter.com/BangkokInsight
• Instagram: https://www.instagram.com/thebangkokinsight/
• Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCYmFfMznVRzgh5ntwCz2Yxg