เปิดผลสำรวจ! เรื่องเครียดๆ ของวัยรุ่นไทย ที่ผู้ใหญ่อาจมองข้าม

เป็นวัยรุ่นก็มีเรื่องเครียดเหมือนกันนะ

สวัสดีค่ะ น้องๆ ชาว Dek-D.com ทุกคนปัจจุบันนี้ความเครียดไม่ได้ส่งผลกระทบแค่ในผู้ใหญ่เท่านั้น แต่เด็กๆ หรือวัยรุ่นเองก็มีความเครียดที่ต้องแบกรับเอาไว้เช่นเดียวกันในบางครั้งวัยรุ่นก็มักจะถูกสงสัยจากผู้ใหญ่หลายคนว่า ‘อายุแค่นี้มีอะไรให้เครียด?’ แต่ความจริงแล้วใครว่าเราจะมีแต่เรื่องสนุกกัน วัยรุ่นนี่แหละมีเรื่องให้เครียดเยอะแยะเลย

ความเครียด เรื่องที่เกิดขึ้นได้กับทุกวัย

ความเครียด เกิดจากร่างกายของเรามีการตอบสนองต่อแรงกดดัน สถานการณ์ หรือเหตุการณ์ต่างๆ นานา ในชีวิตที่แตกต่างกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดความเครียดได้ และมักจะเกิดขึ้นเมื่อเราพบเจอกับสิ่งใหม่ หรือเรื่องที่ไม่คาดคิดที่เข้ามาก่อกวนความรู้สึกในใจ หรือตอนที่เรารู้สึกว่าไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ตรงหน้าได้ เมื่อเผชิญกับความเครียด ร่างกายจะผลิตฮอร์โมนความเครียดที่กระตุ้นการตอบสนองของการต่อสู้หรือหนี และกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของเรา

ความเครียดเพียงเล็กน้อยอาจส่งผลดีทำให้เราตอบสนองต่อสถานการณ์ที่เป็นอันตรายได้อย่างรวดเร็วแต่ถ้ามากเกินไปโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อรู้สึกว่าควบคุมไม่ได้ อาจส่งผลเสียต่ออารมณ์ ความเป็นอยู่ที่ดี ทั้งทางร่างกาย จิตใจ รวมถึงความสัมพันธ์ของเรากับคนรอบข้างอีกด้วยค่ะ

ประเภทของความเครียด

ความเครียดแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

• ความเครียดเฉียบพลัน (Acute stress) :เป็นความเครียดที่เกิดขึ้นแบบกะทันหัน เมื่อเราเจอสถานการณ์ที่ท้าทายหรือกดดัน เช่น พรีเซนต์งานหน้าชั้นเรียน แต่เมื่อสถานการณ์จบลง เราก็จะกลับเข้าสู่สภาวะปกติ
  

• ความเครียดเฉียบพลันเป็นระยะ (Episodic acute stress) :เป็นความเครียดแบบกะทันหัน ที่เกิดขึ้นบ่อยกว่าแบบแรก อาจเป็นในตอนที่เราต้องรับมือกับสถานการณ์กดดันติดต่อกัน เช่น พรีเซนต์งานจบแล้ว แต่คาบต่อไปต้องเตรียมตัวสอบ
  

• ความเครียดเรื้อรัง (Chronic stress) :เป็นความเครียดระดับสูงที่สะสมมาเป็นระยะเวลายาวนาน จนส่งผลกระทบต่อสุขภาพของเรา เช่น การเตรียมตัวสอบเข้ามหาวิทยาลัย ปัญหาครอบครัว

รู้หรือไม่? ผลสำรวจพบวัยรุ่นเครียดกว่าผู้ใหญ่ 4 เท่า!

จากผลสำรวจ Mental Health Check In ของกรมสุขภาพจิตพบว่า กลุ่มวัยรุ่นมีแนวโน้มเครียดสูงขึ้นมากโดยระดับความเครียดในรอบเดือนมีนาคมที่ผ่านมาสูงกว่ากลุ่มวัยทำงานถึง 4 เท่าโดยกลุ่มวัยรุ่นมีระดับความเครียดสูงอยู่ที่ 12.60% ส่วนวัยทำงาน 3.17% ซึ่งความเครียดเหล่านั้นอาจเกิดจากปัญหาความสัมพันธ์ในครอบครัว การเรียน ความรัก เป็นต้น

สาเหตุหลักที่ทำให้วัยรุ่นเกิดความเครียด

พญ.โชษิตา ภาวสุทธิไพศิฐผู้ช่วยผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ กล่าวว่าความเครียดเป็นจุดเริ่มต้นที่อาจนำไปสู่การตัดสินใจแบบผิดๆ ด้วยอารมณ์ชั่ววูบซึ่งต้นตอความเครียดในเด็กวัยรุ่นนั้นมาจาก 2 สาเหตุหลัก คือ

• ความเครียดจากตัวเอง : ความเครียดสามารถส่งต่อทางพันธุกรรมได้ หากคนในครอบครัวเป็นโรคเครียด เด็กก็จะมีโอกาสเสี่ยงมากกว่าคนอื่น หรือเด็กที่มีความผิดปกติทางร่างกายก็อาจเป็นโรคเครียดได้ง่ายเช่นกัน
• ความเครียดจากประสบการณ์ :การเลี้ยงดูของครอบครัวส่งผลโดยตรงต่อความเครียด รวมถึงอาจเกิดจากประสบการณ์ที่ต้องเผชิญได้ด้วยค่ะ

การสังเกตว่าเด็กมีความเครียดหรือไม่ จะต้องให้คนใกล้ชิดคอยสังเกตพฤติกรรมและเมื่อแต่ละคนมีความเครียดก็มักจะแสดงอาการออกมาแตกต่างกัน โดยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่

• เก็บอารมณ์ :กลุ่มนี้จะไม่มีการแสดงออกอะไรเลย ไม่มีสัญญาณบ่งบอกถึงความเครียด เพราะจะชอบเก็บอารมณ์ เก็บอาการ บางคนเมื่อเก็บไปนานๆ เข้าก็อาจเกิดการคิดสั้นฆ่าตัวตายได้
• แสดงออกอย่างชัดเจน :กลุ่มนี้จะค่อยๆ มีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป เช่น ก้าวร้าว เงียบผิดปกติ เก็บตัว หรือไม่อยากไปโรงเรียน

รวมเรื่องเครียดๆ ของเหล่าวัยรุ่น

ผลสำรวจความคิดเห็นของชาว Dek-D.com จาก #dekdAskหัวข้อ “วัยรุ่นเครียดเรื่องอะไรกันบ้าง” พบว่า วัยรุ่นเองก็มีสิ่งที่ต้องรับผิดชอบและมีเรื่องให้เครียดไม่แพ้ผู้ใหญ่เหมือนกัน ซึ่งวันนี้พี่แป้งได้รวบรวมเรื่องเครียดๆ ของเหล่าวัยรุ่น มาทั้งหมด 5 เรื่องด้วยกัน จะมีเรื่องอะไรบ้าง ไปดูกันโลดดด!

1.เงินมีน้อยต้องใช้สอยอย่างประหยัด

อันดับแรกเลย คือ เรื่องเงิน! น่าแปลกใจใช่มั้ยล่ะค่ะ เป็นวัยรุ่นจะเครียดเรื่องเงินทำไม? แหมก็สิ่งล่อตาล่อใจทุกวันนี้มันมีเยอะ จนเกิดกิเลสอยากซื้ออยากได้ไปหมดแม้กระทั่งค่าใช้จ่ายตอนไปโรงเรียนที่แต่ละคนก็อาจจะได้เงินแตกต่างกัน ทำให้ต้องแบ่งเงินให้เป็นสัดส่วน เพื่อที่ให้มีพอกินพอใช้ บางคนก็มีค่าใช้จ่ายภายในบ้านที่ต้องช่วยเหลือจุนเจือครอบครัว รวมถึงปัญหาเศรษฐกิจตอนนี้ที่เรียกได้ว่า ‘ข้าวยากหมากแพง’ของขึ้นราคากันสะบัด จะซื้ออะไรก็ต้องคิดหน้าคิดหลัง คิดถึงความจำเป็นเวลาใช้งาน แล้วแบบนี้จะไม่ให้เครียดได้ยังไงกัน

2.ความสัมพันธ์ภายในครอบครัว

ต่อมาคือ ครอบครัว เรียกได้ว่าเป็นเรื่องเครียดอันดับต้นๆ ที่วัยรุ่นส่วนใหญ่มักจะเข้าไปปรึกษากับจิตแพทย์เลยค่ะ สาเหตุอาจมาจากความขัดแย้ง ความรุนแรงภายในครอบครัว ความคาดหวังของพ่อแม่ในเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น การเรียน การทำงาน การใช้ชีวิต ความรัก ซึ่งบางคนอาจโดนที่บ้านตำหนิบ่อยๆ ทำให้คิดว่าพ่อแม่ไม่รักและไม่เข้าใจตัวเอง ส่งผลให้รู้สึกกดดันและนำไปสู่ความเครียด

3.วัยรุ่นวัยเรียนอ่านเขียนทุกวัน

อีกหนึ่งเรื่องที่วัยรุ่นต้องเครียดกันทุกวัน คงหนีไม่พ้นเรื่องเรียนด้วยวัยของเราที่มีหน้าที่หลัก คือ เรียนหนังสือจึงอาจทำให้ผู้ใหญ่บางคนมองว่าเราคงไม่มีเรื่องเครียดอะไร แต่การเรียนนี่แหละที่ทำให้วัยรุ่นส่วนมากมีปัญหาสุขภาพจิตทั้งต้องทำเกรดให้ดี มีการบ้านให้ปั่นทุกวิชา แถมยังต้องเตรียมตัวสอบเข้ามหา’ลัยที่มีการแข่งขันสูงลิ่ว สิ่งเหล่านี้ล้วนต้องอาศัยความพยายาม ความรับผิดชอบ ซึ่งทำให้หลายคนรู้สึกเครียดเพราะเกิดจากความกดดันทั้งจากตัวเองและคนรอบตัวนั่นเองค่ะ

4.งานที่ชอบเงินเดือนที่ใช่

สำหรับเด็กจบใหม่การหางานทำก็เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่ส่งผลทำให้เครียดเพราะทุกวันนี้ตลาดแรงงานมีการแข่งขันค่อนข้างสูง และปัญหาเศรษฐกิจที่ทำให้ตำแหน่งงานมีจำนวนลดลงหลายองค์กรจึงต้องการพนักงานที่มีความรู้ ความสามารถรอบด้านเข้าทำงาน นอกจากนี้ การหางานให้ตรงกับความชอบหรืองานทำแล้วมีความสุขก็เป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้หลายคน ต้องเสาะแสวงหางานที่ตรงกับความต้องการของตัวเอง บวกกับค่าตอบแทนที่เมื่อทำงานไปแล้วต้องรู้สึกคุ้มค่ากับความเหนื่อยที่ลงแรงไป

5.อิทธิพลจากเพื่อนๆ

เพื่อนเป็นอีกหนึ่งคนที่มีอิทธิพลต่อวัยรุ่นอย่างมากทั้งด้านทัศนคติและการเป็นตัวเองวัยรุ่นส่วนใหญ่จะมีความผูกพันกับเพื่อนมากกว่าวัยอื่นๆ รวมถึงอยากให้ตัวเองเป็นที่ยอมรับของเพื่อน และด้วยความที่แต่ละคนมีความคิดและมุมมองที่แตกต่าง บางครั้งอาจทำให้เกิดการกระทบกระทั่งกันรวมถึงการถูกกลั่นแกล้งในโรงเรียน เช่น การทำร้ายร่างกาย การพูดล้อเลียน นินทา และการแบ่งแยกออกจากกลุ่ม ที่ส่งผลให้เกิดความเครียดเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนได้

นอกจากนี้ ยังมีความคิดเห็นอื่นๆ อีกมากมายที่เหล่าวัยรุ่นมาแชร์ความเครียดของตัวเองกันน้องๆ สามารถเข้าไปอ่านกันได้ที่ Facebook : Dek-D.COM - เด็กดีดอทคอมใน #dekdAsk หัวข้อ “วัยรุ่นเครียดเรื่องอะไรกันบ้าง”หรือ ได้เลย!

ความเครียด VS ความวิตกกังวล ต่างกันอย่างไร?

น้องๆ บางคนอาจจะเข้าใจผิดว่า ความเครียดและความวิตกกังวลนั้นเหมือนกัน แต่จริงๆ แล้วทั้งคู่มีความแตกต่างกันค่ะ ความเครียดจะเป็นภาวะทางจิตใจที่ตอบสนองต่อเหตุการณ์ที่เรากำลังเจออยู่หรือเคยเจอในอดีตแต่เกิดขึ้นซ้ำอีก ส่วนความวิตกกังวลจะเป็นภาวะความไม่สบายใจ เมื่อได้รับรู้ หรือนึกถึงสิ่งไม่ดีหรือความไม่แน่นอนไปก่อนล่วงหน้าซึ่งถ้าหากว่าเราวิตกกังวลมากเกินไปก็สามารถเกิดเป็นความเครียดได้เช่นกันค่ะ

จริงๆ แล้วความเครียดก็ไม่ได้แย่เสมอไปนะ

พูดถึงความเครียด น้องๆ อาจมองว่ามันเป็นความรู้สึกแย่ๆ หรือมองแค่ด้านลบเพียงด้านเดียวเท่านั้น แต่จะให้มองความเครียดไปในทางลบอย่างเดียวก็คงไม่ได้ เพราะจริงๆ แล้ว ความเครียดก็มีประโยชน์เหมือนกันยกตัวอย่าง เช่น

• ช่วยให้โฟกัสได้ดีและบรรลุเป้าหมายได้อย่างรวดเร็ว(ในกรณีที่ต้องปั่นงานให้ทันเดดไลน์)
• ช่วยให้เราฝึกแก้ไขปัญหาพอเครียดเราก็จะพยายามหาทางออก เพื่อให้จัดการกับปัญหาได้
• ช่วยสานสัมพันธ์กับคนรอบข้างให้แน่นแฟ้นขึ้นเพราะเราอาจจะอยากระบายกับคนที่ไว้ใจ

How to จัดการกับความเครียด

อย่างไรก็ตาม ความเครียดที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดผลเสียได้ บางครั้งอาจทำให้เราเลือกที่จะหลบหนี หรือปล่อยให้ตัวเองจมไปกับความเครียด เพราะไม่สามารถรับมือได้ พอสะสมไปนานๆ เข้าก็อาจส่งผลต่อสุขภาพร่างกายและจิตใจของเราได้

ดังนั้น น้องๆ จะต้องรู้จักจัดการกับความเครียดให้เป็นวันนี้พี่แป้งก็มี How to ง่ายๆมาฝากทุกคนด้วยค่ะ จะมีอะไรบ้าง ไปดูกัน!

• นอนหลับให้เต็มอิ่ม พักผ่อนให้เพียงพอเพราะการนอนน้อยจะให้ระดับความเครียดสูงขึ้น
• บอกเล่าให้คนที่ไว้ใจฟังเพื่อระบายความเครียดที่อยู่ในใจออกมา และขอคำแนะนำเพื่อหาทางออก
• หากไม่อยากเล่าให้ใครฟัง ลองเขียนไดอารี่เพื่อสลัดความเครียดและความรู้สึกแย่ๆ ผ่านตัวอักษร
• อ่านหนังสือก็ช่วยคลายเครียดได้ แถมเราอาจได้ข้อคิดหรือทางออกที่ดีจากหนังสืออีกด้วย
• ผ่อนคลายความเครียด ด้วยการดูหนัง ฟังเพลงที่เราชอบ เพื่อสร้างความเพลิดเพลิน และทำให้สมองปลอดโปร่ง
• ออกกำลังกายช่วยเพิ่มระดับสารเคมีในสมองที่มีผลต่อการความเครียด ทำให้เครียดลดลง และอารมณ์ดีขึ้น
• การได้ดมกลิ่นที่ชอบสามารถลดระดับออร์โมนคอร์ติซอล ที่เป็นฮอร์โมนของความเครียดได้
• ออกไปเที่ยวสถานที่ใหม่ๆ ช่วยให้ลืมความเครียด และทำให้รู้สึกกระปรี้กระเปร่าได้
• พบจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อบำบัดความเครียดที่เกิดขึ้นและรับคำแนะนำ

สุดท้ายนี้ หากน้องๆ คนไหนที่กำลังเครียดหรือมีเรื่องที่ไม่สบายใจอยู่ ลองนำฮาวทูที่พี่แป้งแนะนำไปปรับใช้ได้นะคะ อย่าปล่อยให้ตัวเองเครียดนานจนเกินไป เพราะมันจะส่งผลเสียต่อตัวเราเอง รวมถึงคนรอบข้างของเราได้ยังไงพี่แป้งก็ขอเป็นกำลังใจให้นะคะ สู้ๆ ค่ะ! :)