MIND: เราควรไว้ใจ ‘สัญชาตญาณ’ แค่ไหน? เพราะ ‘Gut Feeling’ ก็เหมือนเข็มทิศ ถ้าใช้ผิด ก็หลงทางได้!
เราทุกคนอาจเคยมีความรู้สึกบางอย่างแบบบอกไม่ถูก แค่รู้สึกว่าต้องเกิดสิ่งนี้ ต้องเป็นคนนี้ โมเมนต์แบบนี้เราอาจเรียกกันติดปากว่า ‘ลางสังหรณ์’ หรือ ‘สัญชาตญาณ’ แต่คำถามคือ เราควรไว้ใจมันแค่ไหนกัน?
.
‘Gut Feeling’ หรือที่เรียกกันว่าสัญชาตญาณนั้น ฟังดูเหมือนอะไรที่เกิดขึ้นเองแบบไม่มีเหตุผล แต่จริงๆ แล้ว มันคือกระบวนการที่เกิดขึ้นในสมองส่วนจิตใต้สำนึก
ซึ่งมีอิทธิพลกับชีวิตเรา แม้ว่าเราจะไม่ค่อยรู้สึกตัวก็ตาม
.
‘บรูซ เฮนเดอร์สัน’ (Bruce Henderson) ผู้ก่อตั้ง Boston Consulting Group เคยกล่าวไว้ตั้งแต่ปี 1977 ว่า สัญชาตญาณ คือการรวมเข้าด้วยกันโดยอัตโนมัติของประสบการณ์ทั้งหมด ทั้งการเรียนรู้ การถูกหล่อหลอม และความรู้ที่สั่งสมมาตลอดชีวิต รวมถึงอคติทางวัฒนธรรมและอารมณ์ที่สั่งสมมา คล้ายกับ AI ที่ดูข้อมูลซ้ำๆ แล้วเริ่มเดาได้ว่าจะเกิดอะไรต่อไป
.
มันก็ดูเป็นเหมือนความคิดทั่วไป แต่ทำไมเราถึงชอบคิดว่ามันไม่ได้มาจากสมอง?
.
นั่นเป็นเพราะ การคิดแบบมีเหตุผลใช้พลังงานสูง สมองเลยชอบใช้ทางลัดและสัญชาตญาณ คือทางลัดที่เร็วและประหยัดพลังงานสุดๆ มันหยิบข้อมูลเก่าๆ ที่เราเคยเห็น เคยจำไว้ลึกๆ ออกมาใช้ ซึ่งหลายอย่างในนั้นเราเองก็ไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่ารับรู้ไปแล้ว เราเลยรู้สึกว่ามันคือลางสังหรณ์อะไรบางอย่างที่เกิดขึ้นเอง ทั้งที่จริงแล้วมันคือ ข้อมูลเก่าในหัวเราที่รันเร็วกว่าเหตุผลเท่านั้นเอง
.
ดังนั้นแล้ว สัญชาตญาณจะมีประสิทธิภาพมากในสถานการณ์ที่ความชำนาญ หรือมีประสบการณ์มากพอ เช่น นักหมากรุกระดับโลกตัดสินใจเดินหมากในพริบตา เพราะสมองเขาซ้อมมานับพันครั้งแล้ว แต่ถ้าเป็นมือใหม่ สัญชาตญาณอาจพาคุณแพ้ตั้งแต่ไม่กี่ตาแรก เพราะฉะนั้น อย่าฟังเพียงสัญชาตญาณเท่านั้นในเรื่องที่ยังไม่มีข้อมูลสะสมมากพอ แต่ควรหาข้อมูลเพื่อมารองรับด้วย
.
นอกจากนั้น สิ่งที่น่ากลัวของสัญชาตญาณคือบางครั้งความรู้สึกที่เรามี ก็เกิดจากอคติหรือข้อมูลผิดๆ ที่เคยเจอแต่ฝังอยู่ลึกจนเราไม่รู้ตัว เช่น รู้สึกไม่ไว้ใจคนหน้าตาแบบนี้ เพราะเคยเห็นวายร้ายในหนังเป็นแบบนั้น หรือรู้สึกว่าโปรเจกต์นี้ต้องเจ๊ง
ทั้งที่ยังไม่เคยฟังพรีเซนต์เลยสักครั้ง ซึ่งถ้าหากเราเผลอไปเชื่อมันทุกครั้งไป มันอาจนำพาไปสู่ความเสียใจภายหลังได้ ที่ไม่ได้ใช้เหตุผลมากพอ
.
ถ้าเป็นในอดีต เราอาจเชื่อสัญชาตญาณได้เพราะโลกในเวลานั้นไม่ซับซ้อน และข้อมูลที่มีอยู่ก็สามารถประมวลผลได้ทัน แต่ในโลกยุคใหม่สัญชาตญาณอาจไม่สามารถรองรับความเปลี่ยนแปลงได้อย่างแม่นยำอีกต่อไป และเราก็มีข้อมูลจำนวนมหาศาลที่สามารถนำมาใช้เพื่อการตัดสินใจอย่างมีเหตุมีผลได้ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งสัญชาตญาณเพียงอย่างเดียว
.
เพราะการฟังสัญชาตญาณไม่ใช่เรื่องผิด แต่เราควรฟังมันอย่างมีสติ เพราะบางครั้งความรู้สึกที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่สิ่งที่เราควรทำตามเสมอไป
อ้างอิง: Why Trusting Our Gut Feelings Can Be a Terrible Idea in the Modern World https://shorturl.asia/VuKqJ
The big idea: should you trust your gut? https://shorturl.asia/ba50M
.
#MIND#BrandThink#CreativeChange#Empowering #Diversity#PositiveImpac